{"id":237812,"date":"2026-01-29T11:05:04","date_gmt":"2026-01-29T07:05:04","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237812","title":{"rendered":"Bu qidalar yuxusuzlu\u011fa s\u0259b\u0259b olur"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qidaland\u0131\u011f\u0131m\u0131z qidalar t\u0259kc\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131za deyil, h\u0259m d\u0259 emosional v\u0259ziyy\u0259timiz\u0259 v\u0259 beyin funksiyam\u0131za t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi qidalar \u0259hval-ruhiyy\u0259ni yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 depressiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. B\u0259zi qidalar yadda\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 \u0259ksin\u0259 zehni f\u0259aliyy\u0259ti pozur.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, son zamanlar apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma m&uuml;\u0259yy\u0259n qidalar\u0131n istehlak\u0131n\u0131n h\u0259tta xroniki yuxusuzlu\u011fa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yini g&ouml;st\u0259rdi. &Uuml;st\u0259lik, sa\u011flam olmayan p\u0259hriz ki\u015fil\u0259r\u0259 x&uuml;susil\u0259 g&uuml;cl&uuml; t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Amma yax\u015f\u0131 bir x\u0259b\u0259r var: yuxusuzluq sa\u011flam qidalar ehtiva ed\u0259n d&uuml;zg&uuml;n p\u0259hrizl\u0259 m&uuml;alic\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Ultra emal olunmu\u015f qidalar n\u0259dir<\/strong><br \/>\n&quot;Ultra emal olunmu\u015f qidalar&quot; termini Braziliyal\u0131 professor Karlos Monteyro t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r. O, onlar\u0131 dig\u0259r qidalardan \u0259ld\u0259 edil\u0259n madd\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 ya \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar kimi t\u0259yin etmi\u015fdir. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, qida haz\u0131rlanark\u0259n t\u0259krar emaldan ke&ccedil;ir.<\/p>\n<p>Ultra emal olunmu\u015f qidalara \u0259tirvericil\u0259r, l\u0259zz\u0259t art\u0131r\u0131c\u0131lar, qoruyucu madd\u0259l\u0259r v\u0259 s. olan ist\u0259nil\u0259n qidalar daxildir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bunlara kolbasa, \u015firniyyat, emal olunmu\u015f qidalar v\u0259 s. daxil ola bil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu qidalar\u0131n yadda\u015f\u0131 nec\u0259 pozdu\u011funu, ciddi v\u0259 h\u0259tta &ouml;l&uuml;mc&uuml;l x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu v\u0259 tez-tez depressiyaya s\u0259b\u0259b oldu\u011funu m&uuml;zakir\u0259 etmi\u015fdik.<\/p>\n<p>Hans\u0131 qidalar UPF hesab edilmir? \u018flav\u0259 emal olunmayan h\u0259r \u015fey &mdash; meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z, evd\u0259 bi\u015firilmi\u015f \u0259t v\u0259 bal\u0131q, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong>Yuxuya mane olan qidalar<\/strong><br \/>\nHaz\u0131rda bir &ccedil;ox insan yuxu probleml\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Eyni zamanda, ultra emal olunmu\u015f qidalar &ccedil;ox populyard\u0131r v\u0259 bir &ccedil;oxlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131n p\u0259hrizinin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, aliml\u0259rin fikrinc\u0259, pis qidalanma il\u0259 yuxusuzluq aras\u0131nda \u0259laq\u0259ni m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k &ccedil;ox vacib idi.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat &uuml;&ccedil;&uuml;n Fransadak\u0131 Paris-Nord Sorbonne Universitetinin m&uuml;\u0259llifl\u0259ri olan t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar 38.000-d\u0259n &ccedil;ox yetkin insan\u0131 c\u0259lb etdil\u0259r. B&uuml;t&uuml;n i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar p\u0259hrizl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat verdil\u0259r v\u0259 h\u0259m&ccedil;inin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir yuxu problemini bildirdil\u0259r. Daha d\u0259qiq n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n aliml\u0259r sosiodemoqrafik amill\u0259ri, i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzini, p\u0259hriz keyfiyy\u0259tini v\u0259 zehni sa\u011flaml\u0131q amill\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq d&uuml;z\u0259li\u015fl\u0259r etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, m\u0259lumatlar\u0131 m&uuml;qayis\u0259 etdikd\u0259n sonra t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar y&uuml;ks\u0259k UPF q\u0259bulu il\u0259 xroniki yuxusuzluq riskinin artmas\u0131 aras\u0131nda bir \u0259laq\u0259 tapd\u0131lar.<\/p>\n<p>&Uuml;mumilikd\u0259, t\u0259dqiqat i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131 g&uuml;nd\u0259lik enerjil\u0259rinin 16%-ni UPF qidalar\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdil\u0259r. Yuxusuzluq i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n 19,4%-i t\u0259r\u0259find\u0259n bildirildi v\u0259 onlar\u0131n p\u0259hrizl\u0259rind\u0259 dig\u0259r i\u015ftirak&ccedil;\u0131lara nisb\u0259t\u0259n daha y&uuml;ks\u0259k miqdarda UPF qidalar\u0131 var idi. Yuxar\u0131da qeyd edildiyi kimi, ultra emal olunmu\u015f qida istehlak\u0131 il\u0259 yuxusuzluq aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259 x&uuml;susil\u0259 g&uuml;cl&uuml; idi. M&uuml;\u0259llifl\u0259r bu bar\u0259d\u0259 Qidalanma v\u0259 Dietetika Akademiyas\u0131n\u0131n Jurnal\u0131nda m\u0259lumat verirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Qida niy\u0259 yuxusuzlu\u011fa s\u0259b\u0259b olur<\/strong><br \/>\nT\u0259\u0259ss&uuml;f ki, t\u0259dqiqat yuxusuzlu\u011fun s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 ya s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda he&ccedil; n\u0259 demir. Lakin, bu t\u0259dqiqat &ouml;z n&ouml;v&uuml;nd\u0259 ilk t\u0259dqiqatd\u0131r v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin x&uuml;susi diqq\u0259t\u0259 layiq oldu\u011funu a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g&ouml;st\u0259rir. Lakin, yuxar\u0131da g&ouml;st\u0259ril\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, tap\u0131nt\u0131lar tamamil\u0259 g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z deyil. H\u0259qiq\u0259t budur ki, \u0259vv\u0259lki t\u0259dqiqatlar art\u0131q p\u0259hriz v\u0259 yuxu aras\u0131nda \u0259laq\u0259 qurmu\u015fdur. Bundan \u0259lav\u0259, UPF m\u0259hsullar\u0131n\u0131n beyin funksiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rdiyi art\u0131q m\u0259lumdur. Lakin, yuxuya bu m\u0259nfi t\u0259sirin s\u0259b\u0259bini m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k, m\u0259s\u0259l\u0259n, ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131n istehlak\u0131 il\u0259 &ccedil;\u0259ki art\u0131m\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n daha &ccedil;\u0259tin olacaq. Piyl\u0259nm\u0259, t\u0259xmin etdiyiniz kimi, bu qidalar\u0131n y&uuml;ks\u0259k kalorili m\u0259zmunundan qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n<p>Amma h\u0259r halda, yuxusuzluqdan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kirsinizs\u0259 v\u0259 &ccedil;oxlu miqdarda ultra emal olunmu\u015f qidalar istehlak edirsinizs\u0259, p\u0259hrizinizi d\u0259yi\u015fdirm\u0259li v\u0259 daha sa\u011flam qidalar yem\u0259y\u0259 ba\u015flamal\u0131s\u0131n\u0131z. Yuxusuzlu\u011funuz UPF il\u0259 \u0259laq\u0259li deyils\u0259, Aral\u0131q d\u0259nizi p\u0259hrizini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Bu, yaln\u0131z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmayacaq v\u0259 &ouml;mr&uuml;n&uuml;z&uuml; uzadacaq, h\u0259m d\u0259 daha tez yuxuya getm\u0259yiniz\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Yuxunu yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ran x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri bir ara\u015fd\u0131rmada a\u015fkar edilmi\u015fdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qidaland\u0131\u011f\u0131m\u0131z qidalar t\u0259kc\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131za deyil, h\u0259m d\u0259 emosional v\u0259ziyy\u0259timiz\u0259 v\u0259 beyin funksiyam\u0131za t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi qidalar \u0259hval-ruhiyy\u0259ni yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 depressiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. B\u0259zi qidalar yadda\u015f\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-237812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237812\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}