{"id":237731,"date":"2026-01-28T09:55:15","date_gmt":"2026-01-28T05:55:15","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237731","title":{"rendered":"H\u0259r il Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 5200 ton kosmik toz d\u00fc\u015f\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kosmos biz\u0259 g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha yax\u0131nd\u0131r. Planetimizd\u0259ki hava, s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, kometl\u0259r, asteroidl\u0259r v\u0259 dig\u0259r ox\u015far obyektl\u0259rin par&ccedil;alanmas\u0131 zaman\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n kosmik tozla doymu\u015fdur.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, zaman-zaman kosmosda uzaqda olan ki&ccedil;ik hiss\u0259cikl\u0259ri n\u0259f\u0259s al\u0131r\u0131q. Yer k&uuml;r\u0259sind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r kosmik tozun oldu\u011funu d\u0259qiq m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k &ccedil;ox &ccedil;\u0259tindir. H\u0259qiq\u0259t budur ki, o, \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n mikroskopik hiss\u0259cikl\u0259r olan yer&uuml;st&uuml; toz hiss\u0259cikl\u0259ri il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Lakin elm adamlar\u0131 bu yax\u0131nlarda planetimiz\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r kosmik toz hiss\u0259cikl\u0259rinin d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259yin bir yolunu tapd\u0131lar. Bunu etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar uzaq Antarktidaya s\u0259yah\u0259t edibl\u0259r, n&uuml;mun\u0259l\u0259r toplad\u0131lar v\u0259 b\u0259zi hesablamalar apard\u0131lar. M\u0259lum olub ki, h\u0259r il Yer k&uuml;r\u0259sin\u0259 t\u0259xmin\u0259n 5200 ton kosmik toz d&uuml;\u015f&uuml;r ki, bu da \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir miqdard\u0131r.&nbsp;<\/p>\n<p>Yer k&uuml;r\u0259sind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r kosmik toz var?<br \/>\nT\u0259dqiqat v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259ri ScienceAlert elmi n\u0259\u015frind\u0259 d\u0259rc edilib. Planetimizin atmosferi h\u0259r c&uuml;r tozla doymu\u015fdur. Elmi ara\u015fd\u0131rmalara g&ouml;r\u0259, ist\u0259nil\u0259n vaxt havada 17 milyon ton iri toz olur. Buraya d\u0259rimizd\u0259n, qayalardan v\u0259 \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 b&uuml;t&uuml;n cisiml\u0259rd\u0259n mikroskopik hiss\u0259cikl\u0259r daxildir. Yer tozunu kosmik tozdan ay\u0131rmaq m&uuml;mk&uuml;n deyil, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 elm adamlar\u0131 uzun m&uuml;dd\u0259tdir ki, planetimiz\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r kosmik toz d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; d\u0259qiq m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilmirl\u0259r. Lakin bu yax\u0131nlarda onlar bu suala cavab verm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259n bir hiyl\u0259 k\u0259\u015ff etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Yer tozunun miqdar\u0131n\u0131 yer tozunu daxil etm\u0259d\u0259n &quot;&ccedil;\u0259km\u0259k&quot; &uuml;&ccedil;&uuml;n aliml\u0259r Konkordiya Antarktika Stansiyas\u0131na s\u0259yah\u0259t etdil\u0259r. O, &quot;C g&uuml;nb\u0259zi&quot; adlanan \u0259razid\u0259, dem\u0259k olar ki, yer tozundan m\u0259hrum olan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fir. T\u0259miz qar\u0131 \u0259rid\u0259r\u0259k aliml\u0259r iki il \u0259rzind\u0259 t\u0259miz kosmik toz toplad\u0131lar. T\u0259dqiq olunan \u0259razid\u0259 elmi m\u0259qal\u0259nin m&uuml;\u0259llifl\u0259ri diametri 30 il\u0259 350 mikrometr aras\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n hiss\u0259cikl\u0259r tapa bildil\u0259r. Onlar\u0131n k&uuml;tl\u0259sini t\u0259yin etdikd\u0259n v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 al\u0131nan r\u0259q\u0259mi b&uuml;t&uuml;n Yer s\u0259thini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n yenid\u0259n hesablad\u0131qdan sonra aliml\u0259r planetimiz\u0259 h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 5200 ton kosmik toz d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml; q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k bir r\u0259q\u0259mdir. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, atmosferimiz\u0259 meteoritl\u0259rd\u0259n daha &ccedil;ox kosmik toz hiss\u0259cikl\u0259ri d&uuml;\u015f&uuml;r. M&uuml;qayis\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n, atmosferimiz\u0259 h\u0259r il d&uuml;\u015f\u0259n meteoritl\u0259rin &uuml;mumi k&uuml;tl\u0259si 10 tondan azd\u0131r. Bu, 5200 ton kosmik tozla m&uuml;qayis\u0259d\u0259 &ccedil;ox azd\u0131r. Lakin b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r h\u0259r il atmosfer\u0259 40.000 tona q\u0259d\u0259r toz hiss\u0259ciyinin daxil oldu\u011funu iddia edirl\u0259r, lakin m\u0259n etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259 tapa bilm\u0259dim. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, bu t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259n etibarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 aliml\u0259r toz hiss\u0259cikl\u0259rinin m\u0259n\u015f\u0259yini m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bunu etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131n s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rd\u0131lar. \u018fg\u0259r s\u0131xl\u0131q azd\u0131rsa v\u0259 toz hiss\u0259cikl\u0259ri m\u0259sam\u0259l\u0259r\u0259 malikdirs\u0259, dem\u0259li, onlar kometa m\u0259n\u015f\u0259lidirl\u0259r. Toz hiss\u0259cikl\u0259ri s\u0131x v\u0259 bir q\u0259d\u0259r m\u0259sam\u0259lidirs\u0259, dem\u0259li, onlar meteorit m\u0259n\u015f\u0259lidirl\u0259r. Aliml\u0259r hiss\u0259cikl\u0259rin qurulu\u015funu ara\u015fd\u0131rark\u0259n bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259ldil\u0259r ki, Yer\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n toz hiss\u0259cikl\u0259rinin 80%-i kometl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131l\u0131r. Bunlar G&uuml;n\u0259\u015f \u0259traf\u0131nda f\u0131rlanan v\u0259 b\u0259z\u0259n qaz v\u0259 toz quyruqlar\u0131na malik ki&ccedil;ik s\u0259ma cisiml\u0259ridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosmos biz\u0259 g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha yax\u0131nd\u0131r. Planetimizd\u0259ki hava, s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, kometl\u0259r, asteroidl\u0259r v\u0259 dig\u0259r ox\u015far obyektl\u0259rin par&ccedil;alanmas\u0131 zaman\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n kosmik tozla doymu\u015fdur.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, zaman-zaman kosmosda uzaqda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-237731","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237731\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}