{"id":237730,"date":"2026-01-28T09:26:10","date_gmt":"2026-01-28T05:26:10","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237730","title":{"rendered":"N\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>S\u0259ma n\u0259 q\u0259d\u0259r dinc g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, planetd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t son d\u0259r\u0259c\u0259 g\u0259rgindir. 2017-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r d&uuml;nyada t\u0259xmin\u0259n d&ouml;rd d&uuml;zin\u0259 yax\u0131n silahl\u0131 m&uuml;naqi\u015f\u0259 v\u0259 m&uuml;harib\u0259 olub v\u0259 2020-ci il Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259nin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131b.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki. n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 bildir\u0259n metaforik Qiyam\u0259t Saat\u0131n\u0131n \u0259qr\u0259bi &#8211; gec\u0259 yar\u0131s\u0131 &#8211; saat 23:58-d\u0259 dayan\u0131b. Bu o dem\u0259kdir ki, uzaq bir xatir\u0259 kimi g&ouml;r&uuml;n\u0259n n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259si t\u0259hl&uuml;k\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 yox olmay\u0131b. &Uuml;st\u0259lik, son onillikl\u0259rd\u0259 d&uuml;nya g&uuml;cl\u0259rinin n&uuml;v\u0259 arsenal\u0131 xeyli art\u0131b.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s gec\u0259 yar\u0131s\u0131 ba\u015f ver\u0259rs\u0259, planetin aqib\u0259ti nec\u0259 olacaq?<\/strong><br \/>\nQiyam\u0259t Saat\u0131 &Ccedil;ikaqo Universitetinin &#8211; &quot;Atom Elml\u0259ri B&uuml;lleteni&quot; adl\u0131 jurnal\u0131n layih\u0259sidir. Jurnal 1945-ci ild\u0259n n\u0259\u015fr olunur, lakin saat\u0131n &ouml;z&uuml; ilk d\u0259f\u0259 1947-ci ild\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 xat\u0131rlan\u0131b. Jurnal, AB\u015e-\u0131n gizli n&uuml;v\u0259 silahlar\u0131 proqram\u0131n\u0131n kod ad\u0131 olan Manhetten Layih\u0259sinin i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilib. Saat\u0131n \u0259qr\u0259bi sonuncu d\u0259f\u0259 1953-c&uuml; ild\u0259, SSR\u0130 v\u0259 AB\u015e-\u0131n ilk d\u0259f\u0259 hidrogen bombalar\u0131n\u0131 s\u0131naqdan ke&ccedil;irdiyi zaman 23:58-\u0259 &ccedil;at\u0131b.<\/p>\n<p><strong>M\u0259hdud n&uuml;v\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259si n\u0259y\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xaracaq?<\/strong><br \/>\nDem\u0259k olar ki, h\u0259r k\u0259s n&uuml;v\u0259 q\u0131\u015f\u0131n\u0131n nec\u0259 oldu\u011funu g&ouml;r&uuml;b &#8211; \u0259n az\u0131 rejissorlar v\u0259 yaz\u0131&ccedil;\u0131lar bunu nec\u0259 t\u0259svir edibl\u0259r. \u0130ndi is\u0259 aliml\u0259rin n&uuml;v\u0259 q\u0131\u015f\u0131na nec\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n vaxt\u0131d\u0131r. 2014-c&uuml; ild\u0259 &quot;Advancing Earth and Space Science&quot; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f bir ara\u015fd\u0131rmaya g&ouml;r\u0259, aliml\u0259r &quot;m\u0259hdud regional n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sind\u0259n&quot; sonra ba\u015f ver\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259ri modell\u0259\u015fdiribl\u0259r. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar &ouml;z i\u015fl\u0259rind\u0259 Hindistan v\u0259 Pakistan aras\u0131nda n&uuml;v\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259sinin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv&uuml;r edibl\u0259r. Bu &ouml;lk\u0259l\u0259rin se&ccedil;ilm\u0259si, ehtimal ki, AB\u015e, Rusiya v\u0259 &Ccedil;inl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 bu iki g&uuml;c&uuml;n nisb\u0259t\u0259n ki&ccedil;ik n&uuml;v\u0259 arsenallar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259r biri AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Xirosimaya at\u0131lan bomban\u0131n &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;nd\u0259 olan 100 n&uuml;v\u0259 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m&uuml;badil\u0259sind\u0259n sonra be\u015f meqaton qara karbon d\u0259rhal atmosfer\u0259 daxil olacaq. Qara karbon v\u0259 ya his g&uuml;n\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 bloklayacaq v\u0259 ozon t\u0259b\u0259q\u0259sini da\u011f\u0131dacaq. B\u0259zi qara karbonlar sonda ya\u011f\u0131\u015fla s\u0259th\u0259 d&uuml;\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bir ild\u0259n sonra planetin orta s\u0259th temperaturu t\u0259xmin\u0259n iki d\u0259r\u0259c\u0259 Farenheyt d&uuml;\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 be\u015f il \u0259rzind\u0259 Yer &uuml;&ccedil; d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r soyuq olacaq. Lakin temperatur d&uuml;\u015fm\u0259si qeyri-b\u0259rab\u0259r olacaq v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalacaq. Avropa q\u0131\u015flar\u0131 qarl\u0131 v\u0259 soyuq olacaq, dig\u0259r b&ouml;lg\u0259l\u0259r is\u0259 quraql\u0131q ya\u015fayacaq. Ozon t\u0259b\u0259q\u0259sinin t&uuml;k\u0259nm\u0259si g&uuml;n\u0259\u015f yan\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131na v\u0259 d\u0259ri x\u0259r&ccedil;\u0259ngin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 bitki b&ouml;y&uuml;m\u0259sinin azalmas\u0131na v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 kimi bitkil\u0259rd\u0259 DNT-nin qeyri-sabitliyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. &Uuml;mumilikd\u0259, m\u0259hdud n&uuml;v\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 soyuq hava \u015f\u0259raiti, m\u0259hsul &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 acl\u0131q daxil olacaq v\u0259 \u0259n az\u0131 2 milyard insan\u0131n &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq.<\/p>\n<p><strong>Geni\u015fmiqyasl\u0131 n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri n\u0259 olar?<\/strong><br \/>\n2019-cu ilin pay\u0131z\u0131nda Prinston Universitetinin aliml\u0259ri Rusiya v\u0259 AB\u015e aras\u0131nda n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u0259h\u015f\u0259tli m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n bir video yay\u0131mlad\u0131lar. Hipotetik geni\u015fmiqyasl\u0131 m&uuml;naqi\u015f\u0259 Avropan\u0131 tam qaranl\u0131\u011fa q\u0259rq ed\u0259c\u0259k v\u0259 n&uuml;v\u0259 k&uuml;l&uuml; il\u0259 bo\u011facaq. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r m&uuml;harib\u0259nin qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n 91 milyonu ke&ccedil;\u0259 bil\u0259c\u0259yini t\u0259xmin edirl\u0259r. V\u0259 bu, yaln\u0131z h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131ndad\u0131r. &quot;Science &amp; Global Security&quot; jurnal\u0131n\u0131n sayt\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f r\u0259smi a&ccedil;\u0131qlamada aliml\u0259r Rusiya il\u0259 AB\u015e aras\u0131nda n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sinin potensial f\u0259lak\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259rini vur\u011fulamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n simulyasiya haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r. AB\u015e v\u0259 Rusiyan\u0131n uzun m&uuml;dd\u0259tdir m&ouml;vcud olan n&uuml;v\u0259 silahlar\u0131na n\u0259zar\u0259t m&uuml;qavil\u0259l\u0259rind\u0259n imtina etm\u0259si il\u0259 n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259si riski son ill\u0259rd\u0259 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p>&quot;Science &amp; Global Security&quot; jurnal\u0131n\u0131n h\u0259mm&uuml;\u0259llifi Aleks Qlezer t\u0259r\u0259find\u0259n y&uuml;kl\u0259nmi\u015f d&ouml;rd d\u0259qiq\u0259lik video n&uuml;v\u0259 m&uuml;harib\u0259sinin n\u0259tic\u0259si ola bil\u0259c\u0259k d\u0259h\u015f\u0259tli xaosu g&ouml;st\u0259rir. Simulyasiya Almaniya v\u0259 Pol\u015fan\u0131n s\u0259rh\u0259d b&ouml;lg\u0259l\u0259rin\u0259 Rusiyan\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015f h&uuml;cumu il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bir ne&ccedil;\u0259 saat \u0259rzind\u0259 AB\u015e m&uuml;naqi\u015f\u0259y\u0259 qo\u015fulur v\u0259 Kalininqrad b&ouml;lg\u0259sin\u0259 n&uuml;v\u0259 bombas\u0131 at\u0131r. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu vaxta q\u0259d\u0259r \u0259n az\u0131 2,6 milyon insan\u0131n &ouml;l\u0259c\u0259yini t\u0259xmin edirl\u0259r. &Uuml;mumilikd\u0259, ilk 45 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 3,4 milyondan &ccedil;ox insan &ouml;l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, simulyasiya d&uuml;nya d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin faktiki n&uuml;v\u0259 silahlar\u0131, onlar\u0131n ehtiyatlar\u0131 v\u0259 potensial istifad\u0259si h\u0259d\u0259fl\u0259ri haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumat d\u0259stl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259ma n\u0259 q\u0259d\u0259r dinc g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, planetd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t son d\u0259r\u0259c\u0259 g\u0259rgindir. 2017-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r d&uuml;nyada t\u0259xmin\u0259n d&ouml;rd d&uuml;zin\u0259 yax\u0131n silahl\u0131 m&uuml;naqi\u015f\u0259 v\u0259 m&uuml;harib\u0259 olub v\u0259 2020-ci il Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259nin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-237730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237730\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}