{"id":237726,"date":"2026-01-28T07:12:12","date_gmt":"2026-01-28T03:12:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237726","title":{"rendered":"\u00c7inli aliml\u0259r \u0259tin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn vacib oldu\u011funu s\u00fcbut etdil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hrizin uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml;l&uuml;y\u0259 k&ouml;m\u0259k etdiyi, \u0259tin is\u0259 onu q\u0131sald\u0131r kimi geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f bir inanc var.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin &Ccedil;inli aliml\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma bu fikri t\u0259kzib edir. Onlar ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259tin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n v\u0259 uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml;l&uuml;y&uuml;n qorunmas\u0131nda m&uuml;h&uuml;m rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar etdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r \u0259tl\u0259 z\u0259ngin p\u0259hrizin &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hrizin is\u0259 azaltd\u0131\u011f\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;l&uuml;rd&uuml; ki, bu da \u0259td\u0259n imtina etm\u0259kl\u0259 uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml;l&uuml;y\u0259 nail olmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Lakin bitki m\u0259n\u015f\u0259li qidalar b\u0259d\u0259ni b&uuml;t&uuml;n z\u0259ruri qida madd\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259min etmir: s&uuml;m&uuml;k k&uuml;tl\u0259si v\u0259 g&uuml;c&uuml; azal\u0131r v\u0259 onlar\u0131n b\u0259rpa qabiliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259yir.<\/p>\n<p>\u018ftin &ouml;m&uuml;r uzunlu\u011funa t\u0259sirini yoxlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n aliml\u0259r 1998-ci ild\u0259 bir ara\u015fd\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. \u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar x\u0259r&ccedil;\u0259ng, diabet v\u0259 ya &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259liyi olmayan 80 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlar idi. Onlar m&uuml;alic\u0259 olunmad\u0131lar; yaln\u0131z &ouml;m&uuml;r uzunlu\u011fu v\u0259 y&uuml;z illik yubileyl\u0259rini qeyd ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259ri qeyd edildi.<\/p>\n<p>Subyektl\u0259r qruplara b&ouml;l&uuml;nd&uuml;: &ccedil;\u0259kisi az olanlar v\u0259 normal v\u0259 ya art\u0131q &ccedil;\u0259kili olanlar. Bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hriz saxlayan birinci qrupda 100 n\u0259f\u0259rd\u0259n 24-&uuml; 100 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r sa\u011f qal\u0131b, \u0259t yey\u0259nl\u0259r aras\u0131nda is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 100 n\u0259f\u0259rd\u0259n 30-dur. Normal v\u0259 ya art\u0131q &ccedil;\u0259kili y&uuml;zillikl\u0259r aras\u0131nda \u0259t yey\u0259nl\u0259r v\u0259 vegetarianlar aras\u0131nda he&ccedil; bir f\u0259rq a\u015fkar edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131blar ki, \u0259t ist\u0259nil\u0259n ya\u015fda z&uuml;lal v\u0259 vacib amin tur\u015fular\u0131 m\u0259nb\u0259yi kimi vacibdir.&nbsp;<br \/>\nDietoloq v\u0259 tibb h\u0259kimi Yelena Solomatinan\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, sosial f\u0259aliyy\u0259t d\u0259 daxil olmaqla h\u0259yat t\u0259rzi uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml;l&uuml;k &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir. Ya\u015fla z&uuml;lal istehsal\u0131 azal\u0131r v\u0259 udma yava\u015flay\u0131r ki, bu da &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011fa g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Z&uuml;lal \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r, s&uuml;m&uuml;kl\u0259r v\u0259 toxumalar &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir. &Ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131q sarkopeniyaya v\u0259 &uuml;r\u0259yin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, orqanlara oksigen v\u0259 qida t\u0259dar&uuml;k&uuml;n&uuml;n azalmas\u0131na v\u0259 idrak funksiyas\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Heyvan m\u0259hsullar\u0131n\u0131n xaric edilm\u0259si sinir sistemin\u0259 v\u0259 koordinasiyaya t\u0259sir ed\u0259n D vitamini, d\u0259mir v\u0259 B12 vitamini kimi vitamin v\u0259 mikroelementl\u0259rin &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bitki m\u0259n\u015f\u0259li qidalar\u0131n genetik c\u0259h\u0259td\u0259n g&uuml;cl\u0259ndirilmi\u015f h\u0259zmi il\u0259 bel\u0259, fitik tur\u015fular\u0131 kalsium, sink v\u0259 d\u0259mirin udulmas\u0131n\u0131 azald\u0131r.<br \/>\nH\u0259ddind\u0259n art\u0131q protein d\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259lidir: ya\u015fl\u0131 insanlar &ccedil;ox miqdarda q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f \u0259ti h\u0259zm etm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kirl\u0259r, lakin bi\u015fmi\u015f \u0259ti v\u0259 ya bal\u0131q v\u0259 qu\u015f \u0259tini asanl\u0131qla h\u0259zm ed\u0259 bilirl\u0259r. Bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hriz xolesterolu a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r v\u0259 faydal\u0131 olan lif ehtiva edir, lakin birt\u0259r\u0259fli p\u0259hriz dig\u0259r qida madd\u0259l\u0259rinin &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nSolomatina x&uuml;sus\u0259n d\u0259 ya\u015fl\u0131lar &uuml;&ccedil;&uuml;n bitki v\u0259 heyvan m\u0259hsullar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sini t&ouml;vsiy\u0259 edir. Bu qidalar birba\u015fa &ouml;mr&uuml; uzatmasa da, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 qoruma\u011fa v\u0259 \u0259n &ccedil;ox &ouml;l&uuml;m\u0259 s\u0259b\u0259b olan x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;qavim\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hrizin uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml;l&uuml;y\u0259 k&ouml;m\u0259k etdiyi, \u0259tin is\u0259 onu q\u0131sald\u0131r kimi geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f bir inanc var.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin &Ccedil;inli aliml\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma bu fikri t\u0259kzib edir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-237726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237726\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}