{"id":236431,"date":"2026-01-06T06:45:08","date_gmt":"2026-01-06T02:45:08","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=236431","title":{"rendered":"Q\u0259dim Misir q\u0131z\u0131l breketl\u0259rinin mif oldu\u011fu s\u00fcbut edildi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Q\u0259dim Misirlil\u0259rin v\u0259 Etrusklar\u0131n di\u015fl\u0259rini d&uuml;z\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n q\u0131z\u0131l m\u0259ftill\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f hekay\u0259nin g&ouml;z\u0259l, lakin elmi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sass\u0131z bir mif oldu\u011fu s&uuml;but edilib.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, yeni t\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, bu artefaktlar tamamil\u0259 f\u0259rqli m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n<p>Breketl\u0259r olsun ya olmas\u0131n<br \/>\nQ\u0131z\u0131l konstruksiyalar Misird\u0259ki q\u0259dim qal\u0131qlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda vaxta\u015f\u0131r\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 2500-c&uuml; il\u0259 aid olan El Quttadan olan &quot;di\u015f k&ouml;rp&uuml;s&uuml;&quot;. Arxeoloqlar bunlar\u0131n ilk breketl\u0259r oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar, lakin bu f\u0259rziyy\u0259 t\u0259kzib edildi. Bu cihazlar breketl\u0259r kimi deyil, protezl\u0259r v\u0259 ya \u015finalar kimi xidm\u0259t edir v\u0259 bo\u015f v\u0259 ya d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f di\u015fl\u0259ri h\u0259r\u0259k\u0259t etdirm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 b\u0259rkidirdi.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r bu \u0259\u015fyalar\u0131n i&ccedil;ind\u0259ki q\u0131z\u0131l\u0131n &ccedil;ox yum\u015faq oldu\u011funu (t\u0259xmin\u0259n 97%) m&uuml;\u0259yy\u0259n etdil\u0259r. Ortodontiya &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259l\u0259b olunan sabit t\u0259zyiq t\u0259tbiq olunsayd\u0131, metal deformasiyaya u\u011frayard\u0131. Science Alert-\u0259 g&ouml;r\u0259, bu \u0259\u015fyalar tez-tez yetkin qad\u0131nlar\u0131n d\u0259fnl\u0259rind\u0259 tap\u0131l\u0131rd\u0131 ki, bu da onlar\u0131n terapevtikd\u0259n daha &ccedil;ox dekorativ v\u0259 ya simvolik oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\nArxeoloqlar h\u0259m&ccedil;inin q\u0259dim insanlar\u0131n breketl\u0259r\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 ehtiyac duymad\u0131qlar\u0131na inan\u0131rlar. \u018fsas s\u0259b\u0259b onlar\u0131n \u0259yri di\u015fl\u0259rinin dem\u0259k olar ki, olmamas\u0131 idi. Paleolit k\u0259ll\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131 di\u015f s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (malokl&uuml;ziyan\u0131n) dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir. \u018fcdadlar\u0131m\u0131z\u0131n p\u0259hrizi g&uuml;cl&uuml; &ccedil;eyn\u0259m\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n s\u0259rt, lifli qidalardan ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Bu, b&uuml;t&uuml;n di\u015fl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n geni\u015f yer olan geni\u015f, g&uuml;cl&uuml; &ccedil;\u0259n\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. M&uuml;asir yum\u015faq, emal olunmu\u015f qidalar eyni stressi t\u0259min etmir v\u0259 bu da tez-tez inki\u015faf etm\u0259mi\u015f &ccedil;\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0131x di\u015fl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>\u018fsl ortodontiya n\u0259 vaxt ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131?<br \/>\nOrtodontiya haqq\u0131nda ilk qeydl\u0259r eram\u0131z\u0131n birinci \u0259srin\u0259 aiddir. Roma h\u0259kimi Aulus Cornelius Celsus u\u015fa\u011f\u0131n \u0259yri di\u015fini d&uuml;z\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n barmaqla yum\u015faq bir \u015f\u0259kild\u0259 it\u0259l\u0259m\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;rm&uuml;\u015fd&uuml;. Bu, ortodontiyan\u0131n \u0259n sad\u0259 prinsipidir &#8211; t\u0259dric\u0259n t\u0259zyiq. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 v\u0259 \u0130ntibah d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 bu c&uuml;r t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259r s\u0259rt v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259kiml\u0259r t&uuml;p&uuml;rc\u0259kl\u0259 \u015fi\u015fmi\u015f di\u015fl\u0259r aras\u0131nda taxta pazlardan istifad\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Problem\u0259 elmi yana\u015fma 1728-ci ild\u0259 ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131. Frans\u0131z di\u015f h\u0259kimi Pyer Fo\u015far ilk d\u0259f\u0259 &quot;Di\u015f h\u0259kimi c\u0259rrah\u0131&quot; kitab\u0131nda malokkl&uuml;ziyan\u0131n m&uuml;alic\u0259sini \u0259trafl\u0131 t\u0259svir etmi\u015f v\u0259 di\u015f q&ouml;vs&uuml;n&uuml; geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n metal q&ouml;vs m\u0259ftili olan &quot;bando&quot;nu icad etmi\u015fdir. Bu hadis\u0259 m&uuml;asir ortodontiyan\u0131n yaranmas\u0131 hesab olunur. 19-cu v\u0259 21-ci \u0259srl\u0259rd\u0259 metal breketl\u0259rd\u0259n v\u0259 paslanmayan poladdan 3D modell\u0259\u015fdirm\u0259 istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k yarad\u0131lm\u0131\u015f keramika, dil sisteml\u0259rin\u0259 v\u0259 \u015f\u0259ffaf hizalay\u0131c\u0131lara q\u0259d\u0259r t\u0259kam&uuml;l ba\u015f vermi\u015fdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim Misirlil\u0259rin v\u0259 Etrusklar\u0131n di\u015fl\u0259rini d&uuml;z\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n q\u0131z\u0131l m\u0259ftill\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f hekay\u0259nin g&ouml;z\u0259l, lakin elmi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sass\u0131z bir mif oldu\u011fu s&uuml;but edilib.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-236431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=236431"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236431\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=236431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=236431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=236431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}