{"id":235634,"date":"2025-12-19T07:30:29","date_gmt":"2025-12-19T03:30:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=235634","title":{"rendered":"Qan qrupu O 60 ya\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259l insult riskini art\u0131r\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qan qrupu il\u0259 insult riski aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t tibbi t\u0259dqiqatlar t\u0259r\u0259find\u0259n gizli qal\u0131b, lakin yeni m\u0259lumatlar bu risk faktoru haqq\u0131nda anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015fdirib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, genetik analiz g&ouml;st\u0259rib ki, qan qrupu O olan insanlarda g\u0259nc ya\u015fda insult riski dig\u0259rl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha y&uuml;ks\u0259kdir. Bu, &ouml;l&uuml;m h&ouml;km&uuml; deyil, \u0259ksin\u0259 x\u0259st\u0259liyin mexanizml\u0259rini daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259yimiz\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259n d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilm\u0259y\u0259n meylli amildir. N\u0259tic\u0259l\u0259r Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc edilib.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259llifl\u0259r erk\u0259n insultlara &mdash; ya\u015fa ba\u011fl\u0131 damar d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin h\u0259l\u0259 \u0259sas rol oynamad\u0131\u011f\u0131 60 ya\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259n hallara diqq\u0259t yetiribl\u0259r. T\u0259hlil t\u0259xmin\u0259n 17.000 insult x\u0259st\u0259sini v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 600.000 diaqnoz qoyulmam\u0131\u015f \u015f\u0259xsi \u0259hat\u0259 ed\u0259n 48 m&uuml;st\u0259qil genetik t\u0259dqiqat\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi. \u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n ya\u015f\u0131 18 il\u0259 59 aras\u0131nda d\u0259yi\u015firdi v\u0259 bu da onlara x\u0259st\u0259liyin x&uuml;susil\u0259 g\u0259nc formalar\u0131n\u0131 &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 imkan verirdi.<\/p>\n<p>Genom miqyasl\u0131 analiz insult riski il\u0259 \u0259laq\u0259li iki DNT b&ouml;lg\u0259sini m&uuml;\u0259yy\u0259n etdi ki, bunlardan biri qan qrupunu t\u0259yin ed\u0259n ABO sistemi genl\u0259rinin b&ouml;lg\u0259si il\u0259 &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;rd&uuml;. \u018ftrafl\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma, A1 alt tipinin 60 ya\u015fdan \u0259vv\u0259l insult riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu, O1 variant\u0131n\u0131n is\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 riskl\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu ortaya qoydu. Orta hesabla, A tipli x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 risk t\u0259xmin\u0259n 16 faiz, O tipli x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 risk t\u0259xmin\u0259n 12 faiz a\u015fa\u011f\u0131 idi.<\/p>\n<p>Merilend Universitetind\u0259n Mark Qladvin bu k\u0259\u015ffi d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilm\u0259y\u0259n risk faktorlar\u0131 haqq\u0131nda bilikl\u0259rimiz\u0259 m&uuml;h&uuml;m bir \u0259lav\u0259 adland\u0131rd\u0131. T\u0259dqiqat\u0131n ba\u015f m&uuml;\u0259llifi, damar nevroloqu Stiven Kittner, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda insult hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli \u0259lillik v\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l &ouml;l&uuml;m riskinin artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n onlar\u0131n a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rini qeyd etdi.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015f f\u0259rql\u0259rin orta s\u0259viyy\u0259d\u0259 oldu\u011funu v\u0259 standart profilaktik t&ouml;vsiy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fiklik t\u0259l\u0259b etm\u0259diyini vur\u011fulad\u0131lar. Mexanizml\u0259r h\u0259l\u0259 ayd\u0131n deyil, lakin onlar qan laxtalanma x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri, trombosit aktivliyi v\u0259 damar divar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti &uuml;&ccedil;&uuml;n rol t\u0259klif edirl\u0259r. Ayr\u0131 bir t\u0259hlil g&ouml;st\u0259rdi ki, 60 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlarda O qan qrupu il\u0259 insult aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 daha z\u0259ifdir v\u0259 bu da m&uuml;xt\u0259lif ya\u015f qruplar\u0131nda x\u0259st\u0259lik mexanizml\u0259rind\u0259ki f\u0259rql\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qan qrupu il\u0259 insult riski aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t tibbi t\u0259dqiqatlar t\u0259r\u0259find\u0259n gizli qal\u0131b, lakin yeni m\u0259lumatlar bu risk faktoru haqq\u0131nda anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015fdirib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, genetik analiz g&ouml;st\u0259rib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-235634","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235634\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}