{"id":235324,"date":"2025-12-15T07:53:51","date_gmt":"2025-12-15T03:53:51","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=235324","title":{"rendered":"B\u0259zi insanlar h\u0259y\u0259can siqnal\u0131ndan \u0259vv\u0259l oyan\u0131r &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sadiq yuxu rejimi il\u0259 beyind\u0259ki m&uuml;\u0259yy\u0259n neyron qruplar\u0131 oyanma an\u0131n\u0131 g&ouml;zl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259y\u0259can siqnal\u0131 &ccedil;almazdan \u0259vv\u0259l d\u0259 b\u0259d\u0259ni oyad\u0131r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, Avstraliyadak\u0131 G&uuml;n\u0259\u015fli Sahili Universitetinin yuxu m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri bu bar\u0259d\u0259 &ldquo;The Conversation&rdquo;a m\u0259lumat veribl\u0259r.<br \/>\nBioloji saat kimi f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n hipotalamusdak\u0131 kompakt neyron qrupu olan supraxiazmatik n&uuml;v\u0259 bu prosesd\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Bu struktur sirkadian ritml\u0259ri &mdash; yuxu v\u0259 oyaql\u0131\u011fa, b\u0259d\u0259n istiliyin\u0259, i\u015ftaha v\u0259 hormonal s\u0259viyy\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir ed\u0259n b\u0259d\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki g&uuml;nd\u0259lik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri idar\u0259 edir. Sirkadian ritml\u0259r erk\u0259n oyanma\u011f\u0131 v\u0259 ya ax\u015fam aktiv olma\u011f\u0131 &uuml;st&uuml;n tutan insanlar aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259ri izah edir.<\/p>\n<p>Sadiq yuxu, oyanma v\u0259 yem\u0259k vaxtlar\u0131 il\u0259 daxili saat g&uuml;nd\u0259lik rejim\u0259 d\u0259qiq uy\u011funla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 b\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n oyanma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r: b\u0259d\u0259n istiliyi t\u0259dric\u0259n y&uuml;ks\u0259lir, melatonin istehsal\u0131 azal\u0131r v\u0259 kortizol s\u0259viyy\u0259si y&uuml;ks\u0259lir. Kortizol oyanma reaksiyas\u0131 kimi tan\u0131nan bu hormonal proses oyaql\u0131\u011fa ke&ccedil;idi asanla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Mexanizm d&uuml;zg&uuml;n i\u015fl\u0259dikd\u0259, oyan\u0131\u015f siqnaldan bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259qiq\u0259 \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r v\u0259 t\u0259rav\u0259t hissi il\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t oluna bil\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259t sirkadian ritminin g&uuml;nd\u0259lik c\u0259dv\u0259l v\u0259 xarici siqnallarla, \u0259sas\u0259n s\u0259h\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131 il\u0259 uy\u011fun oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Lakin, erk\u0259n oyanmaq h\u0259mi\u015f\u0259 keyfiyy\u0259tli yuxu il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmir. \u018fg\u0259r siqnaldan \u0259vv\u0259l oyanmaq v\u0259 yor\u011funluq v\u0259 ya narahatl\u0131qla m&uuml;\u015fayi\u0259t olunursa, bu, qeyri-kafi yuxu v\u0259 ya z\u0259if yuxu keyfiyy\u0259tini g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nQeyri-m&uuml;nt\u0259z\u0259m c\u0259dv\u0259l, gec yatmaq vaxtlar\u0131 v\u0259 daim d\u0259yi\u015f\u0259n oyanma vaxtlar\u0131 daxili saat\u0131 pozur. N\u0259tic\u0259d\u0259, b\u0259d\u0259n siqnal t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rin yuxudan &ccedil;\u0131xma\u011fa m\u0259cbur olur v\u0259 bu da yuxu \u0259tal\u0259tin\u0259 &#8211; yuxu zaman\u0131 s&uuml;stl&uuml;k v\u0259 azalm\u0131\u015f konsentrasiya v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sadiq yuxu rejimi il\u0259 beyind\u0259ki m&uuml;\u0259yy\u0259n neyron qruplar\u0131 oyanma an\u0131n\u0131 g&ouml;zl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259y\u0259can siqnal\u0131 &ccedil;almazdan \u0259vv\u0259l d\u0259 b\u0259d\u0259ni oyad\u0131r.&nbsp; Ucnoqta.az bildirir ki, Avstraliyadak\u0131 G&uuml;n\u0259\u015fli Sahili Universitetinin yuxu m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri bu bar\u0259d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-235324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235324"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235324\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}