{"id":235139,"date":"2025-12-11T07:48:31","date_gmt":"2025-12-11T03:48:31","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=235139","title":{"rendered":"Beyinin xatir\u0259l\u0259ri nec\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 itirdiyi m\u0259lum olub"},"content":{"rendered":"<p><strong>Rokfeller Universitetinin aliml\u0259ri beynin hans\u0131 xatir\u0259l\u0259ri saxlayaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 hans\u0131lar\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259yini nec\u0259 t\u0259yin etdiyini k\u0259\u015ff etdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Nature jurnal\u0131nda d\u0259rc edilib.<br \/>\n\u018fvv\u0259ll\u0259r hipokampusun q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli xatir\u0259l\u0259ri saxlad\u0131\u011f\u0131na, beyin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n is\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli xatir\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259sul oldu\u011funa inan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Korteks\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;ld&uuml;kd\u0259n sonra xatir\u0259l\u0259r sabit hesab olunurdu. Bu model b\u0259zi xatir\u0259l\u0259rin niy\u0259 h\u0259ft\u0259l\u0259r \u0259rzind\u0259 yoxa &ccedil;\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 &ouml;m&uuml;r boyu qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 izah etmirdi. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar yadda\u015f prosesinin daha dinamik oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rdil\u0259r: xatir\u0259l\u0259r beynin m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 ard\u0131c\u0131l d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r ki, bu da taymer kimi &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 onlar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r m&uuml;dd\u0259t\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>Si&ccedil;anlar &uuml;z\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259cr&uuml;b\u0259d\u0259 elm adamlar\u0131 hadis\u0259l\u0259ri xat\u0131rlamaqda k&ouml;m\u0259k etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n virtual reall\u0131qdan istifad\u0259 etdil\u0259r. Tez-tez t\u0259krarlanan xatir\u0259l\u0259r daha sabitl\u0259\u015fdi.<br \/>\nBeyin t\u0259hlili talamus v\u0259 &ouml;n sinqulyar korteksi d\u0259 daxil olmaqla bir ne&ccedil;\u0259 b&ouml;lg\u0259nin \u0259sas rolunu ortaya qoydu. Talamus uzunm&uuml;dd\u0259tli saxlama &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib xatir\u0259l\u0259rin se&ccedil;ilm\u0259sin\u0259 k&ouml;m\u0259k edir.<\/p>\n<p>CRISPR-d\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar bu b&ouml;lg\u0259l\u0259rd\u0259ki f\u0259rdi genl\u0259ri deaktiv etdil\u0259r v\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n molekullar\u0131n xatir\u0259l\u0259r yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, lakin onlar\u0131n saxlanmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib oldu\u011funu a\u015fkar etdil\u0259r.<br \/>\nTalamusda Camta1 v\u0259 Tcf4-&uuml;n \u0259sas oldu\u011fu a\u015fkar edilmi\u015fdir: Camta1 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldikd\u0259n d\u0259rhal sonra yadda\u015flar\u0131 sabitl\u0259\u015fdirir, Tcf4 is\u0259 sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 h&uuml;ceyr\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri g&uuml;cl\u0259ndirir. &Ouml;n sinqulyar korteksd\u0259 Ash1l molekulu DNT strukturunu d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k v\u0259 yadda\u015flar\u0131 daha sabit hala g\u0259tir\u0259r\u0259k uzunm&uuml;dd\u0259tli yadda\u015f\u0131 qoruyur.<\/p>\n<p>Molekullar bir s\u0131ra taymerl\u0259r kimi h\u0259r\u0259k\u0259t edir: b\u0259zil\u0259ri tez aktivl\u0259\u015fir v\u0259 solur, q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli xatir\u0259l\u0259rin solmas\u0131na imkan verir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 yava\u015f aktivl\u0259\u015fir v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli xatir\u0259l\u0259ri qoruyur.<br \/>\nBir yadda\u015f n\u0259 q\u0259d\u0259r tez-tez t\u0259krarlan\u0131rsa, onun uzunm&uuml;dd\u0259tli yadda\u015fa k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259 ehtimal\u0131 bir o q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259kdir.<br \/>\nAliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, bu molekullar beynin xaricind\u0259 d\u0259 tap\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Ash1l immun sistemind\u0259 i\u015ftirak edir, h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rin infeksiyalar\u0131 &quot;yadda saxlamas\u0131na&quot; v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rini qorumas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir.<br \/>\nBu k\u0259\u015ffl\u0259r beynin yadda\u015fdan m\u0259sul olan sah\u0259l\u0259rinin z\u0259d\u0259l\u0259ndiyi Alzheymer kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin m&uuml;alic\u0259sin\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Xatir\u0259l\u0259rin nec\u0259 k&ouml;&ccedil;d&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 beynin hans\u0131 sah\u0259l\u0259rinin onlar\u0131 saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaq z\u0259d\u0259d\u0259n sonra yadda\u015f\u0131n qorunmas\u0131na k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n n&ouml;vb\u0259ti add\u0131m\u0131 bu &quot;yadda\u015f taymerl\u0259rini&quot; n\u0259yin aktivl\u0259\u015fdirdiyini v\u0259 beynin hans\u0131 xatir\u0259l\u0259ri yadda saxlama\u011fa q\u0259rar verdiyini m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259kdir. Talamus bu prosesd\u0259 m\u0259rk\u0259zi rol oynay\u0131r.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rokfeller Universitetinin aliml\u0259ri beynin hans\u0131 xatir\u0259l\u0259ri saxlayaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 hans\u0131lar\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259yini nec\u0259 t\u0259yin etdiyini k\u0259\u015ff etdil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Nature jurnal\u0131nda d\u0259rc edilib. \u018fvv\u0259ll\u0259r hipokampusun q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli xatir\u0259l\u0259ri saxlad\u0131\u011f\u0131na,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-235139","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235139"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235139\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}