{"id":234509,"date":"2025-12-01T07:08:41","date_gmt":"2025-12-01T03:08:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=234509","title":{"rendered":"\u00c7ox yatmaq sa\u011flaml\u0131\u011fa h\u0259qiq\u0259t\u0259n z\u0259r\u0259rlidir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 z\u0259r\u0259rlidir &#8211; sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 pozur, &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi riskini art\u0131r\u0131r, qocalman\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 idrak funksiyas\u0131n\u0131 pozur. Lakin, beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qrupu dig\u0259r ifrat\u0131 &#8211; gec\u0259 doqquz saatdan &ccedil;ox m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq yatma\u011f\u0131 \u015f&uuml;bh\u0259 alt\u0131na al\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, yuxu qidalanma v\u0259 fiziki f\u0259aliyy\u0259td\u0259n sonra ikinci yerd\u0259dir. Gec\u0259l\u0259r b\u0259d\u0259n \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri b\u0259rpa edir, yadda\u015f\u0131 m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirir v\u0259 emosional v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259nziml\u0259yir. B&ouml;y&uuml;kl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n &uuml;mumi q\u0259bul edilmi\u015f t&ouml;vsiy\u0259 eyni qal\u0131r: gec\u0259 t\u0259xmin\u0259n yeddi-doqquz saat yuxu. Uzunm&uuml;dd\u0259tli xroniki yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 infarkt, insult, diabet, narahatl\u0131q poz\u011funluqlar\u0131, z\u0259ifl\u0259mi\u015f immunitet v\u0259 &ouml;l&uuml;m riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir &#8211; bu, yax\u015f\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015f bir faktd\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, &ccedil;ox yuxunun z\u0259r\u0259rli olub-olmad\u0131\u011f\u0131 sual\u0131 m&uuml;bahis\u0259li olub. \u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131 \u0259n az\u0131 bir il izl\u0259y\u0259n 79 t\u0259dqiqat\u0131n geni\u015f icmal\u0131n\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri, yeddi saatdan az yatanlar\u0131n m&uuml;\u015fahid\u0259 d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 &ouml;l&uuml;m riskinin t\u0259xmin\u0259n 14% daha y&uuml;ks\u0259k oldu\u011funu a\u015fkar edibl\u0259r. M&uuml;t\u0259madi olaraq doqquz saatdan &ccedil;ox yatan insanlar daha y&uuml;ks\u0259k nisb\u0259t &#8211; t\u0259xmin\u0259n 34% g&ouml;st\u0259ribl\u0259r. Ox\u015far n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259lki meta-analizl\u0259rd\u0259 d\u0259 a\u015fkar edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Lakin, aliml\u0259r birba\u015fa s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si &ccedil;\u0131xarmaqdan &ccedil;\u0259kinirl\u0259r. Uzun yuxu tez-tez m&ouml;vcud olan x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t olunur: xroniki a\u011fr\u0131, depressiya, metabolik poz\u011funluqlar, &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 ya d\u0259rmanlar\u0131n yan t\u0259sirl\u0259ri insan\u0131n yataqda daha &ccedil;ox vaxt ke&ccedil;irm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. &Uuml;st\u0259lik, bu insanlarda tez-tez yuxu keyfiyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olur v\u0259 onlar daha uzun m&uuml;dd\u0259t yatmaqla itirilmi\u015f yuxunu &quot;kompensasiya etm\u0259y\u0259&quot; &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu o dem\u0259kdir ki, uzun m&uuml;dd\u0259tli istirah\u0259t \u0259slind\u0259 \u0259sas s\u0259b\u0259bd\u0259n daha &ccedil;ox sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rinin simptomu ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar h\u0259m&ccedil;inin vur\u011fulad\u0131lar ki, yuxu ehtiyaclar\u0131 insandan insana d\u0259yi\u015fir. Yeniyetm\u0259l\u0259rin fizioloji c\u0259h\u0259td\u0259n daha &ccedil;ox &#8211; t\u0259xmin\u0259n s\u0259kkiz-on saat &#8211; t\u0259l\u0259b olunur v\u0259 onlar\u0131n gec\u0259y\u0259 do\u011fru d\u0259yi\u015f\u0259n yuxu ritmi t\u0259biidir. Ya\u015fl\u0131 yetkinl\u0259r yataqda daha &ccedil;ox vaxt ke&ccedil;ir\u0259 bil\u0259rl\u0259r, lakin bu, yuxuya artan ehtiyac\u0131 g&ouml;st\u0259rmir. \u018fks\u0259r yetkinl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n yeddi-doqquz saat meyar olaraq qal\u0131r, lakin davaml\u0131 olaraq yatma\u011fa getm\u0259k v\u0259 eyni zamanda oyanmaq, tez-tez oyanmaqdan &ccedil;\u0259kinm\u0259k v\u0259 yuxunuzun keyfiyy\u0259tini izl\u0259m\u0259k daha vacibdir &#8211; bu, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131za m&uuml;dd\u0259td\u0259n daha &ccedil;ox t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259llifl\u0259r t&ouml;vsiy\u0259 olunan miqdar\u0131n potensial olaraq a\u015f\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 panikaya d&uuml;\u015fm\u0259m\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;rl\u0259r. Geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f xroniki yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 kontekstind\u0259 ilk prioritet t&ouml;vsiy\u0259 olunan h\u0259dl\u0259r daxilind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yuxu t\u0259min etm\u0259kdir. Lakin, \u0259g\u0259r kims\u0259 q\u0259fild\u0259n on-on iki saat yatma\u011fa ba\u015flay\u0131rsa v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; h\u0259ddind\u0259n art\u0131q yor\u011fun hiss etm\u0259y\u0259 davam edirs\u0259, h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259yin vaxt\u0131d\u0131r. Bel\u0259 hallarda, uzun m&uuml;dd\u0259tli yuxu \u0259sas tibbi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin ilk \u0259lam\u0259ti ola bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 z\u0259r\u0259rlidir &#8211; sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 pozur, &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi riskini art\u0131r\u0131r, qocalman\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 idrak funksiyas\u0131n\u0131 pozur. Lakin, beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qrupu dig\u0259r ifrat\u0131 &#8211; gec\u0259 doqquz saatdan &ccedil;ox m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq yatma\u011f\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-234509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234509"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234509\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}