{"id":233834,"date":"2025-11-18T06:41:00","date_gmt":"2025-11-18T02:41:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=233834","title":{"rendered":"Hava \u00e7irkliliyin\u0259 m\u0259ruz qalma q\u0259fil \u00fcr\u0259k dayanmas\u0131 riskini art\u0131r\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milan Politexnik Universitetinin t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan v\u0259 Global Challenges jurnal\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f bir ara\u015fd\u0131rma, 2016-c\u0131 ild\u0259n 2019-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r Lombardiyada hava &ccedil;irkliliyi s\u0259viyy\u0259l\u0259rini x\u0259st\u0259xanadan k\u0259nar &uuml;r\u0259k dayanmas\u0131 hallar\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259 edib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, n&uuml;mun\u0259 37.613 epizoddan ibar\u0259t idi v\u0259 h\u0259r biri &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar Kopernik peyk m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k g&uuml;nd\u0259lik &ccedil;irkl\u0259ndirici konsentrasiyalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n qurdular.<\/p>\n<p>T\u0259hlild\u0259 PM2.5 v\u0259 PM10 x\u0131rda hiss\u0259cikl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 azot dioksidi, ozon v\u0259 karbonmonoksit yer al\u0131rd\u0131.<br \/>\nM\u0259kan-zaman statistik modell\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar bu parametrl\u0259rd\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u0259ruz qalmadan sonrak\u0131 g&uuml;nl\u0259rd\u0259 &uuml;r\u0259k dayanmas\u0131 riskin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyini qiym\u0259tl\u0259ndirdil\u0259r. \u018fn g&uuml;cl&uuml; \u0259laq\u0259 azot dioksidi il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi: onun s\u0259viyy\u0259sinin kubmetr\u0259 10 mikroqram artmas\u0131 sonrak\u0131 96 saat \u0259rzind\u0259 q\u0259fil &uuml;r\u0259k dayanmas\u0131 ehtimal\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 7% artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirildi.<\/p>\n<p>Hiss\u0259cik madd\u0259l\u0259rin t\u0259siri d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi: PM2.5-in artmas\u0131 riskin t\u0259xmin\u0259n 3% artmas\u0131na uy\u011fun g\u0259lirdi, PM10 is\u0259 m\u0259ruz qalma g&uuml;n&uuml;n\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2.5% artd\u0131.<br \/>\nT\u0259sirl\u0259r \u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259rind\u0259 daha g&uuml;cl&uuml; idi, lakin \u015f\u0259h\u0259r\u0259traf\u0131 v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 d\u0259 davam etdi. Riskl\u0259rin artmas\u0131 \u0259sas\u0259n isti aylarda m&uuml;\u015fahid\u0259 edildi ki, bu da y&uuml;ks\u0259k temperatur v\u0259 havadak\u0131 z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259r aras\u0131nda m&uuml;mk&uuml;n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir\u0259 i\u015far\u0259 edir.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259llifl\u0259rin m&uuml;h&uuml;m n\u0259tic\u0259si odur ki, h\u0259tta m&ouml;vcud standartlar daxilind\u0259 formal olaraq &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u0259laq\u0259l\u0259r m&uuml;\u015fahid\u0259 edildi v\u0259 bu da tamamil\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz m\u0259ruz qalma h\u0259ddinin m&ouml;vcudlu\u011funu \u015f&uuml;bh\u0259 alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milan Politexnik Universitetinin t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan v\u0259 Global Challenges jurnal\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f bir ara\u015fd\u0131rma, 2016-c\u0131 ild\u0259n 2019-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r Lombardiyada hava &ccedil;irkliliyi s\u0259viyy\u0259l\u0259rini x\u0259st\u0259xanadan k\u0259nar &uuml;r\u0259k dayanmas\u0131 hallar\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-233834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233834"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233834\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}