{"id":233762,"date":"2025-11-17T07:30:27","date_gmt":"2025-11-17T03:30:27","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=233762","title":{"rendered":"Ki\u015fi beyni qad\u0131nlardan daha tez qocal\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nevroloqlar 17-95 ya\u015f aras\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin MRT m&uuml;ayin\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131raraq ki\u015fil\u0259rin v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n beyinl\u0259rinin f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 qocald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qlobal miqyasda beyin funksiyas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li 600-d\u0259n &ccedil;ox x\u0259st\u0259lik m&ouml;vcuddur. Dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 sinir sistemind\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 iltihabla m&uuml;\u015fayi\u0259t olunur. Bu prosesin x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na t\u0259siri tam ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;lm\u0259yib.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda d&uuml;nyada 3 milyondan &ccedil;ox insana bu x\u0259st\u0259likl\u0259r diaqnozu qoyulub. T\u0259hlill\u0259r g&ouml;st\u0259rib ki, ki\u015fi beyni daha tez qocal\u0131r. Ki\u015fi beyninin m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri ya\u015fla qad\u0131nlara nisb\u0259t\u0259n toxumalar\u0131n\u0131 daha tez itirir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qeyd edibl\u0259r ki, beyin ya\u015fla h\u0259cmi ki&ccedil;ilir. Alzheymer x\u0259st\u0259liyind\u0259 bu proses s&uuml;r\u0259tl\u0259nir. Norve&ccedil;li aliml\u0259r a\u015fkar edibl\u0259r ki, qad\u0131nlar Alzheymer x\u0259st\u0259liyind\u0259n iki d\u0259f\u0259 &ccedil;ox \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259ks\u0259l\u0259r d\u0259, onlar\u0131n beyinl\u0259ri daha yava\u015f pisl\u0259\u015fir. &quot;Qad\u0131nlarda y&uuml;ks\u0259k insident a\u011f\u0131r atrofiya il\u0259 izah edil\u0259 bilm\u0259z; m\u0259lumatlar bunu d\u0259st\u0259kl\u0259mir&quot;, &#8211; dey\u0259 nevroloqlar bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda &uuml;&ccedil; il ara il\u0259 toplanan 12.000 insan\u0131n MRT m&uuml;ayin\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edilib. Ki\u015fil\u0259r v\u0259 qad\u0131nlar aras\u0131nda beyin qocalmas\u0131nda sistematik f\u0259rql\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib. Ki\u015fil\u0259rd\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 kortikal b&ouml;lg\u0259d\u0259 neyron \u0259laq\u0259l\u0259rinin daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si m&uuml;\u015fahid\u0259 edilib. Qad\u0131nlarda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r daha yava\u015f inki\u015faf edib v\u0259 lokalla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131blar ki, beyin qocalmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlarda gender f\u0259rql\u0259ri tez-tez n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131r. Neyrologiya v\u0259 psixiatriya sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n yaln\u0131z t\u0259xmin\u0259n 5%-i cinsi \u0259h\u0259miyy\u0259tli amil kimi q\u0259bul edir v\u0259 bu da uy\u011funsuz m\u0259lumatlara s\u0259b\u0259b olur v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif cinsl\u0259rd\u0259 beyin qocalmas\u0131n\u0131n d\u0259qiq m\u0259nz\u0259r\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 qeyri-m&uuml;\u0259yy\u0259ndir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259vv\u0259lki t\u0259dqiqatlardak\u0131 uy\u011funsuzluqlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq idi. Oslo Universitetinin nevrologiya m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri ki\u015fil\u0259rd\u0259 v\u0259 qad\u0131nlarda \u0259sas g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r: &uuml;mumi beyin h\u0259cmi, subkortikal h\u0259cm v\u0259 kortikal qal\u0131nl\u0131q v\u0259 sah\u0259.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 g&ouml;st\u0259rib:<br \/>\nQad\u0131nlar\u0131n beyinl\u0259ri daha yava\u015f qocal\u0131r: onlar\u0131n daha sa\u011flam sah\u0259l\u0259ri v\u0259 daha sabit kortikal qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 var.<br \/>\nDemansla \u0259laq\u0259li yadda\u015f m\u0259rk\u0259zi olan hipokampusun h\u0259cmi ki\u015fil\u0259rd\u0259 v\u0259 qad\u0131nlarda eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fir.<br \/>\nB\u0259zi hallarda beyin atrofiyas\u0131 m&uuml;sb\u0259t t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Beyin h\u0259cminin azalmas\u0131 il\u0259 idrak qabiliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259dqiqat t\u0259l\u0259b edir.<br \/>\nAliml\u0259r qeyd edibl\u0259r ki, qad\u0131nlar h\u0259yat\u0131n sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 hipokamp h\u0259cminin bir q\u0259d\u0259r azalmas\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 edirl\u0259r ki, bu da daha uzun &ouml;m&uuml;rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir: beyin daha yava\u015f, lakin daha uzun m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 qocal\u0131r. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar h\u0259m&ccedil;inin vur\u011fulay\u0131blar ki, genetika, \u0259traf m&uuml;hit amill\u0259ri v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli m\u0259lumatlar\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n cinsin beyin qocalmas\u0131na t\u0259sirini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k &ccedil;\u0259tindir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nevroloqlar 17-95 ya\u015f aras\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin MRT m&uuml;ayin\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131raraq ki\u015fil\u0259rin v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n beyinl\u0259rinin f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 qocald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qlobal miqyasda beyin funksiyas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li 600-d\u0259n &ccedil;ox x\u0259st\u0259lik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-233762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233762"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233762\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}