{"id":233647,"date":"2025-11-14T06:14:26","date_gmt":"2025-11-14T02:14:26","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=233647","title":{"rendered":"Sar\u0131msa\u011f\u0131n faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fks\u0259riyy\u0259t\u0259 tan\u0131\u015f olan sar\u0131msaq &ccedil;oxdan sad\u0259c\u0259 l\u0259zz\u0259tli bir \u0259dviyyat olmaqdan &ccedil;\u0131x\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu g&uuml;n t\u0259dqiqatlar onun b\u0259d\u0259ni m&uuml;xt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qorumaq qabiliyy\u0259tini t\u0259sdiql\u0259diyind\u0259n, o, elmi maraq m&ouml;vzusuna &ccedil;evrilib. Aliml\u0259r sar\u0131msa\u011f\u0131n a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar kardioprotektiv, immunomodulyator v\u0259 iltihab \u0259leyhin\u0259 x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259n edirl\u0259r, baxmayaraq ki, onu m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259rmanlarla birl\u0259\u015fdir\u0259rk\u0259n ehtiyatl\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Bitkinin m&uuml;alic\u0259vi x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri onun kimy\u0259vi t\u0259rkibi il\u0259 izah olunur. Bir di\u015f sar\u0131msaq q\u0131r\u0131ld\u0131qda, tez bir zamanda dig\u0259r aktiv madd\u0259l\u0259r\u0259 &ccedil;evril\u0259n k&uuml;k&uuml;rd birl\u0259\u015fm\u0259si olan allisin istehsal edir. Bu madd\u0259l\u0259r sar\u0131msa\u011fa xarakterik \u0259tir verir v\u0259 onun m&uuml;alic\u0259vi potensial\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<br \/>\nSar\u0131msa\u011f\u0131n &uuml;r\u0259y\u0259 v\u0259 qan damarlar\u0131na t\u0259siri \u0259n d\u0259rind\u0259n &ouml;yr\u0259nilib. Aliml\u0259r s&uuml;but edibl\u0259r ki, t\u0259z\u0259 sar\u0131msa\u011f\u0131n v\u0259 ya onun ekstraktlar\u0131n\u0131n m&uuml;nt\u0259z\u0259m istehlak\u0131 qan t\u0259zyiqini a\u015fa\u011f\u0131 salma\u011fa k&ouml;m\u0259k edir.<\/p>\n<p>2019-cu ild\u0259 apar\u0131lan meta-analiz\u0259 g&ouml;r\u0259, hipertoniya x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 sar\u0131msaq \u0259lav\u0259l\u0259rinin q\u0259bulu &uuml;r\u0259k-damar a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131 riskini dem\u0259k olar ki, &uuml;&ccedil;d\u0259 bir azald\u0131r.<br \/>\nBu, sar\u0131msa\u011f\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki madd\u0259l\u0259rin damar divarlar\u0131n\u0131n elastikliyini art\u0131rmas\u0131, relaksasiyan\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n hidrogen sulfid v\u0259 azot oksidinin sintezini aktivl\u0259\u015fdirm\u0259si v\u0259 eyni zamanda arteriya daralmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan bir hormon olan angiotenzin II istehsal\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>Sar\u0131msa\u011f\u0131n xolesterol s\u0259viyy\u0259sin\u0259 d\u0259 faydal\u0131 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rdiyi g&ouml;st\u0259rilmi\u015fdir. Orta d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259k a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131xl\u0131ql\u0131 lipoprotein s\u0259viyy\u0259l\u0259ri olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 iki ayl\u0131q sar\u0131msaq istehlak\u0131 &quot;pis&quot; xolesterol s\u0259viyy\u0259sini t\u0259xmin\u0259n 10% azalda bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, sar\u0131msaq birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin xolesterol sintezind\u0259n m\u0259sul olan qaraciy\u0259r fermentl\u0259rini basd\u0131rmaq v\u0259 aterosklerotik l&ouml;vh\u0259l\u0259rin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan lipid oksidl\u0259\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq qabiliyy\u0259ti il\u0259 izah olunur.<\/p>\n<p>Sar\u0131msa\u011f\u0131n immunomodulyator t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 &ouml;yr\u0259nilir. T\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, sar\u0131msaq ekstrakt\u0131 antimikrob x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri n&uuml;mayi\u015f etdirir v\u0259 b\u0259d\u0259nin bakteriya, virus v\u0259 g&ouml;b\u0259l\u0259k infeksiyalar\u0131 il\u0259 m&uuml;bariz\u0259 aparmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259madi olaraq sar\u0131msaq \u0259lav\u0259l\u0259ri q\u0259bul ed\u0259n insanlar daha y&uuml;ng&uuml;l soyuqd\u0259ym\u0259 v\u0259 daha s&uuml;r\u0259tli sa\u011falma m&uuml;dd\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veribl\u0259r. Aliml\u0259r bunu sar\u0131msa\u011f\u0131n bioloji aktiv komponentl\u0259rinin makrofaqlar\u0131, limfositl\u0259ri v\u0259 t\u0259bii qatil h&uuml;ceyr\u0259l\u0259ri &#8211; immun m&uuml;dafi\u0259sind\u0259n m\u0259sul olan h&uuml;ceyr\u0259l\u0259ri aktivl\u0259\u015fdirm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n<p>Yeni t\u0259dqiqat sah\u0259l\u0259ri aras\u0131nda sar\u0131msa\u011f\u0131n potensial \u015fi\u015f \u0259leyhin\u0259 aktivliyin\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t yetirilir. Eksperimental m\u0259lumatlar g&ouml;st\u0259rir ki, onun birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri x\u0259r&ccedil;\u0259ng h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rinin b&ouml;y&uuml;m\u0259sini yava\u015flada, \u015fi\u015fi qidaland\u0131ran qan damarlar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala v\u0259 b\u0259dxass\u0259li h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rin &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>X&uuml;susil\u0259 &uuml;midverici n\u0259tic\u0259l\u0259r sar\u0131msa\u011f\u0131n h\u0259zm sistemi, a\u011fciy\u0259r v\u0259 sidik yollar\u0131n\u0131n x\u0259r&ccedil;\u0259ngin\u0259 t\u0259sirinin t\u0259dqiqatlar\u0131nda \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir, baxmayaraq ki, bu m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 laboratoriya t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r.<br \/>\nSar\u0131msaq h\u0259m&ccedil;inin neyroprotektiv x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir: antioksidanlar\u0131 say\u0259sind\u0259 Alzheymer x\u0259st\u0259liyi v\u0259 dig\u0259r neyrodegenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259r riskini azalda bil\u0259r. Onun iltihab \u0259leyhin\u0259 t\u0259siri onu xroniki oynaq x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 osteoartrit &uuml;&ccedil;&uuml;n faydal\u0131 edir.<\/p>\n<p>Lakin sar\u0131msaq ehtiyatla istehlak edilm\u0259lidir. D\u0259qiq doza m&uuml;\u0259yy\u0259n edilm\u0259s\u0259 d\u0259, \u0259ks\u0259r t\u0259dqiqatlar g&uuml;nd\u0259 1-2 di\u015fin sa\u011flaml\u0131q &uuml;&ccedil;&uuml;n optimal oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir. B&uuml;t&ouml;v sar\u0131msaq \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n daha &uuml;st&uuml;nd&uuml;r, &ccedil;&uuml;nki t\u0259rkibind\u0259 konsentrat formalarda tap\u0131lmayan lif, vitaminl\u0259r v\u0259 fitonutrientl\u0259r var.<\/p>\n<p>Potensial yan t\u0259sirl\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r: h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak k&uuml;k&uuml;rd t\u0259rkibli qaz allil metil sulfidin s\u0259rb\u0259st burax\u0131lmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015fi\u015fkinliy\u0259, &uuml;r\u0259kbulanmaya v\u0259 pis qoxuya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. M\u0259d\u0259 v\u0259 ya ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan insanlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 hamil\u0259 qad\u0131nlar x&uuml;susil\u0259 ehtiyatl\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nBundan \u0259lav\u0259, sar\u0131msaq antikoaqulyant v\u0259 antihipertenziv d\u0259rmanlar kimi m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259rmanlar\u0131n t\u0259sirini art\u0131raraq qanaxma v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259zyiq riskini art\u0131ra bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, sar\u0131msa\u011f\u0131 terapevtik dozalarda q\u0259bul etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir.<br \/>\nBu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlara baxmayaraq, &ccedil;oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar t\u0259sdiql\u0259yir ki, sar\u0131msaq orta miqdarda istehlak edildikd\u0259 &uuml;r\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131, immuniteti v\u0259 &uuml;mumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n \u0259l&ccedil;atan v\u0259 t\u0259sirli t\u0259bii vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri olaraq qal\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fks\u0259riyy\u0259t\u0259 tan\u0131\u015f olan sar\u0131msaq &ccedil;oxdan sad\u0259c\u0259 l\u0259zz\u0259tli bir \u0259dviyyat olmaqdan &ccedil;\u0131x\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu g&uuml;n t\u0259dqiqatlar onun b\u0259d\u0259ni m&uuml;xt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qorumaq qabiliyy\u0259tini t\u0259sdiql\u0259diyind\u0259n, o, elmi maraq m&ouml;vzusuna &ccedil;evrilib.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-233647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233647\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}