{"id":233099,"date":"2025-11-04T09:24:20","date_gmt":"2025-11-04T05:24:20","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=233099","title":{"rendered":"D\u00fcnya \u0259halisinin yar\u0131s\u0131 eyn\u0259k taxacaq &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (&Uuml;ST) m\u0259lumatlar\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nya \u0259halisinin yar\u0131s\u0131n\u0131n 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r miopiyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r ail\u0259l\u0259ri ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxta diqq\u0259tli olmalar\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdar edirl\u0259r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az T&uuml;rkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131na istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, oftalmoloq Dr. Tahsin Erdal Kabadere r\u0259q\u0259msal ekran istifad\u0259sinin s&uuml;r\u0259tl\u0259 artmas\u0131 il\u0259 u\u015faqlarda miopiya (yax\u0131n g&ouml;rm\u0259) hallar\u0131n\u0131n g\u0259nc ya\u015flara &ccedil;atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 eyn\u0259k istifad\u0259sinin s&uuml;r\u0259tl\u0259 artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n<p><strong>&quot;Keyfiyy\u0259tsiz eyn\u0259kl\u0259r g&ouml;zl\u0259riniz\u0259 daha &ccedil;ox z\u0259r\u0259r verir&quot;<\/strong><br \/>\nKabadere \u0259vv\u0259ll\u0259r 8-10 ya\u015flar\u0131nda m&uuml;\u015fahid\u0259 edil\u0259n miopiyan\u0131n indi daha g\u0259nc ya\u015flarda ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r:<br \/>\n&quot;U\u015faqlar art\u0131q 4-5 ya\u015f\u0131ndan eyn\u0259k taxma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Bunun \u0259n vacib s\u0259b\u0259bi ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxt\u0131n artmas\u0131d\u0131r. Plan\u015fet, telefon v\u0259 komp&uuml;terd\u0259n uzun m&uuml;dd\u0259t istifad\u0259 g&ouml;z&uuml;n fokus sistemin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. G&ouml;z \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri daim yax\u0131n m\u0259saf\u0259l\u0259r\u0259 fokusland\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n miopiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259nir.&quot;<\/p>\n<p>Ekspert \u0259lav\u0259 edir ki, x&uuml;susil\u0259 pandemiyadan sonra evd\u0259 ke&ccedil;iril\u0259n vaxt\u0131n artmas\u0131, u\u015faqlar\u0131n a&ccedil;\u0131q havadan v\u0259 t\u0259bii i\u015f\u0131qdan uzaq qalmas\u0131 miopiya riskini art\u0131r\u0131r. Doktor Kabadere elmi ara\u015fd\u0131rmalara g&ouml;r\u0259, g&uuml;n i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n miopiyan\u0131n inki\u015faf s&uuml;r\u0259tini yava\u015flatd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k \u0259lav\u0259 etdi:<\/p>\n<p>&ldquo;U\u015faqlar\u0131n h\u0259r g&uuml;n \u0259n az\u0131 1,5-2 saat t\u0259bii g&uuml;n i\u015f\u0131\u011f\u0131na ehtiyac\u0131 var. A&ccedil;\u0131q havada vaxt ke&ccedil;irm\u0259k g&ouml;z&uuml;n fokus \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini rahatla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 miopiyan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 yava\u015flat\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 m&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r &ccedil;&ouml;l\u0259 &ccedil;\u0131xarmal\u0131d\u0131rlar.&rdquo;<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssis erk\u0259n ya\u015fda ekran istifad\u0259sinin daimi g&ouml;rm\u0259 poz\u011funlu\u011funa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulad\u0131 v\u0259 ail\u0259l\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131 etdi: &ldquo;0-3 ya\u015f aras\u0131 u\u015faqlar he&ccedil; vaxt plan\u015fet, telefon v\u0259 ya komp&uuml;ter qar\u015f\u0131s\u0131nda olmamal\u0131d\u0131rlar. 3-6 ya\u015f aras\u0131nda bu, g&uuml;nd\u0259 yar\u0131m saatdan &ccedil;ox olmamal\u0131, 6 ya\u015fdan sonra is\u0259 bir saatdan &ccedil;ox olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>U\u015faqlara sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 ya diqq\u0259tl\u0259rini yay\u0131nd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n ekranlar verm\u0259k onlar\u0131n g&ouml;z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi bir s\u0259hvdir.&rdquo;<br \/>\nKabadere qeyd etdi ki, y&uuml;ks\u0259k miopiya h\u0259yat\u0131n sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 ciddi g&ouml;z x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r: &ldquo;\u018fg\u0259r miopiya 6-dan yuxar\u0131d\u0131rsa, bu, &lsquo;y&uuml;ks\u0259k miopiya&rsquo; hesab olunur. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 tor qi\u015fas\u0131n\u0131n qopmas\u0131, makula degenerasiyas\u0131 v\u0259 qlaukoma (g&ouml;z t\u0259zyiqi) kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf riski daha y&uuml;ks\u0259kdir. Miopiyan\u0131n erk\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 onun ir\u0259lil\u0259m\u0259sinin yava\u015flamas\u0131 bu riskl\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131r.&rdquo;<\/p>\n<p>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, haz\u0131rda d&uuml;nya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n 30%-i yax\u0131ndang&ouml;rm\u0259 qabiliyy\u0259tind\u0259n m\u0259hrumdur v\u0259 bu nisb\u0259tin 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 50%-\u0259 &ccedil;ataca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir. Bu o dem\u0259kdir ki, h\u0259r iki n\u0259f\u0259rd\u0259n birinin eyn\u0259k v\u0259 ya kontakt linza taxmas\u0131na ehtiyac\u0131 olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (&Uuml;ST) m\u0259lumatlar\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nya \u0259halisinin yar\u0131s\u0131n\u0131n 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r miopiyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r ail\u0259l\u0259ri ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxta diqq\u0259tli olmalar\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdar edirl\u0259r.&nbsp; Ucnoqta.az T&uuml;rkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131na istinad\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-233099","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233099"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233099\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}