{"id":232930,"date":"2025-10-31T07:29:22","date_gmt":"2025-10-31T03:29:22","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=232930","title":{"rendered":"Okean dibind\u0259 yeni d\u0259rin d\u0259niz canl\u0131lar\u0131 k\u0259\u015ff edilib"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aliml\u0259r uzun m&uuml;dd\u0259tdir ki, Ay\u0131n s\u0259thi haqq\u0131nda d\u0259rin d\u0259nizd\u0259n daha &ccedil;ox \u015feyin m\u0259lum oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 okean dibin\u0259 dalmaq v\u0259 orada gizl\u0259nmi\u015f ekosisteml\u0259ri &ouml;yr\u0259nm\u0259k bu q\u0259d\u0259r c\u0259lbedici olub.<br \/>\nYapon At\u0259\u015f H\u0259lq\u0259si ekspedisiyas\u0131 okean\u0131n \u0259n d\u0259rin hiss\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 30.000 orqanizmi s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirdi.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, n\u0259tic\u0259l\u0259r Biogeography jurnal\u0131nda d\u0259rc edilib.<br \/>\nD\u0259rin d\u0259niz sualt\u0131 g\u0259mil\u0259rinin hey\u0259ti &uuml;&ccedil; Yapon sualt\u0131 x\u0259nd\u0259yind\u0259 &#8211; Yaponiya x\u0259nd\u0259yind\u0259, Ryukyu x\u0259nd\u0259yind\u0259 v\u0259 \u0130zu-Oqasavara x\u0259nd\u0259yind\u0259 6939 metrd\u0259n 9775 metr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rinlikd\u0259 olan hadal zonas\u0131na enib.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqat okean\u0131n \u0259n d\u0259rin hiss\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131rmaqda misli g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f idi v\u0259 onlara t\u0259bii m&uuml;hitl\u0259rind\u0259 qeyri-adi d\u0259rin d\u0259niz canl\u0131lar\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verdi.<br \/>\nQ\u0259rbi Avstraliya Universitetinin Minderoo D\u0259rin D\u0259niz T\u0259dqiqatlar\u0131 M\u0259rk\u0259zinin apar\u0131c\u0131 m&uuml;\u0259llifi Denis Svanborn qeyd edir ki, bu t\u0259dqiqat hadal zonas\u0131nda biom&uuml;xt\u0259liflik v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rinin \u0259n \u0259trafl\u0131 yerind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131ndan birini t\u0259msil edir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r bu c&uuml;r ekosisteml\u0259r haqq\u0131nda bilikl\u0259r \u0259sas\u0259n sabit platformalardan v\u0259 ya trollardan \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlara \u0259saslan\u0131rd\u0131 v\u0259 bu da orqanizml\u0259rin nec\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar t\u0259xmin\u0259n 30.000 d\u0259rin bentik orqanizmi v\u0259 onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rini s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k n&ouml;vl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u0259rinlik v\u0259 x\u0259nd\u0259y\u0259 qida t\u0259chizat\u0131 kimi geni\u015fmiqyasl\u0131 amill\u0259rd\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 relyef qurulu\u015fu v\u0259 geoloji q\u0131r\u0131lmalar\u0131n t\u0259siri kimi yerli \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 oldu\u011funu a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Svanborn qeyd edib ki, x\u0259nd\u0259kl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259r geni\u015fmiqyasl\u0131 amill\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259lidir, lakin eyni d\u0259rinlikd\u0259 t\u0259k bir x\u0259nd\u0259k daxilind\u0259 tarixi seysmik hadis\u0259l\u0259r &#8211; z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r, s&uuml;r&uuml;\u015fm\u0259l\u0259r v\u0259 &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;l\u0259r &#8211; bioloji icmalar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, d\u0259niz dibinin yamac\u0131 v\u0259 topoqrafik x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri yerli biom&uuml;xt\u0259lifliyi formala\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\nDal\u011f\u0131clar zaman\u0131 aliml\u0259r 9100 metr d\u0259rinlikd\u0259 d\u0259niz zanba\u011f\u0131 &ccedil;\u0259m\u0259nliyini, 7500 metr d\u0259rinlikd\u0259 Elpidia (d\u0259rin d\u0259niz xiyarlar\u0131) d\u0259st\u0259l\u0259rini v\u0259 7300 metr d\u0259rinlikd\u0259 Pseudoliparis bal\u0131qlar\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 etdil\u0259r. Burada h\u0259yat qeyri-adi v\u0259 tan\u0131\u015f d\u0259niz ekosisteml\u0259rind\u0259n f\u0259rqli g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.<br \/>\nSvanborn qeyd edir ki, ekspedisiyalar h\u0259m g\u0259mid\u0259, h\u0259m d\u0259 sahild\u0259 diqq\u0259tli koordinasiya v\u0259 komanda i\u015fi t\u0259l\u0259b edir. O, dal\u011f\u0131c g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259rinin &ouml;yr\u0259nilm\u0259sinin x&uuml;susil\u0259 maraql\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131 &#8211; he&ccedil; kimin \u0259vv\u0259ll\u0259r getm\u0259diyi yerl\u0259ri m&uuml;\u015fahid\u0259 etm\u0259k hissini &ccedil;atd\u0131rmaq &ccedil;\u0259tindir.<br \/>\nH\u0259r dal\u011f\u0131c t\u0259hlil &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni m\u0259lumatlar \u0259lav\u0259 edir v\u0259 t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n \u0259sas elmi maraqlar\u0131ndan biri m&uuml;\u015fahid\u0259 olunan biologiya il\u0259 \u0259traf m&uuml;hit \u015f\u0259raiti aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 olaraq qal\u0131r.<br \/>\nX&uuml;susil\u0259, &uuml;&ccedil; subduksiya x\u0259nd\u0259yind\u0259 alt\u0131 dal\u0131\u015fdan \u0259ld\u0259 edil\u0259n video m\u0259lumatlar m&uuml;xt\u0259lif d\u0259rin d\u0259niz ekosisteml\u0259rini m&uuml;qayis\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n unikal bir f&uuml;rs\u0259t yarad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r uzun m&uuml;dd\u0259tdir ki, Ay\u0131n s\u0259thi haqq\u0131nda d\u0259rin d\u0259nizd\u0259n daha &ccedil;ox \u015feyin m\u0259lum oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 okean dibin\u0259 dalmaq v\u0259 orada gizl\u0259nmi\u015f ekosisteml\u0259ri &ouml;yr\u0259nm\u0259k bu q\u0259d\u0259r c\u0259lbedici olub.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-232930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232930"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232930\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}