{"id":232126,"date":"2025-10-16T07:54:12","date_gmt":"2025-10-16T03:54:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=232126","title":{"rendered":"\u018fhalinin orta \u00f6m\u00fcr\u00fc art\u0131r &#8211;"},"content":{"rendered":"<p>S\u0131\u011forta-pensiya sistemind\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0131\u011forta prinsipl\u0259rinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 islahatlar davam etdiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu, Maliyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan &quot;2026-2029-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n Ortam&uuml;dd\u0259tli X\u0259rcl\u0259r &Ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259si&quot;nd\u0259 &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd edilib ki, haz\u0131rda &ouml;lk\u0259 \u0259halisinin 69,7 faizi \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli ya\u015fda (15-65 ya\u015f), 9,1 faizi is\u0259 65 v\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015f qrupuna aiddir v\u0259 qeyd olundu\u011fu kimi d&uuml;nya g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259t d&ouml;vl\u0259t pensiya sisteminin maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015fdir. Lakin n&ouml;vb\u0259ti bir ne&ccedil;\u0259 onillikl\u0259rd\u0259 &ouml;lk\u0259 \u0259halisinin t\u0259rkibind\u0259 ya\u015fl\u0131 \u0259halinin say\u0131n\u0131n v\u0259 x&uuml;susi &ccedil;\u0259kisinin artmas\u0131 d&ouml;vl\u0259t pensiya t\u0259minat\u0131 sisteminin \u0259sas maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi olan m\u0259cburi d&ouml;vl\u0259t sosial s\u0131\u011forta haqq\u0131 &ouml;d\u0259yicil\u0259rinin say\u0131n\u0131n azalmas\u0131na, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 is\u0259 onun maliyy\u0259 &ouml;hd\u0259likl\u0259rinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>M&ouml;vcud demoqrafik meyill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, 2024-c&uuml; ild\u0259 0,6 faiz olan \u0259halinin illik art\u0131m tempinin BMT-nin &quot;D&uuml;nya \u018fhalisinin Perspektivl\u0259ri&quot; hesabat\u0131na g&ouml;r\u0259 2050-ci il\u0259d\u0259k kifay\u0259t q\u0259d\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 en\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, 15-64 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda olan \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259halinin say\u0131n\u0131n 2030-cu ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda maksimum s\u0259viyy\u0259y\u0259 &ccedil;ataca\u011f\u0131, daha sonra is\u0259 azalma\u011fa ba\u015flayaraq, 2050-ci ild\u0259 &uuml;mumi \u0259hali strukturunda x&uuml;susi &ccedil;\u0259kisinin 65,4 faiz\u0259d\u0259k azalaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0259n s&uuml;r\u0259tli art\u0131m 65 v\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015fda olan \u0259hali qrupunda m&uuml;\u015fahid\u0259 olunacaq. Bel\u0259 ki, 2024-c&uuml; ild\u0259 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259halid\u0259 x&uuml;susi &ccedil;\u0259kisi 9,1 faiz t\u0259\u015fkil etdiyi halda, bu g&ouml;st\u0259ricinin 2050-ci ilin sonunad\u0259k 18,1 faiz\u0259 &ccedil;ataca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, \u0259halinin iqtisadi rifah, tibbi xidm\u0259t, sosial t\u0259minat\u0131n\u0131n y&uuml;ks\u0259lm\u0259si fonunda \u0259halinin g&ouml;zl\u0259nil\u0259n orta &ouml;m&uuml;r uzunlu\u011funun artmas\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir ki, bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259k pensiya&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n orta pensiya &ouml;d\u0259ni\u015fi m&uuml;dd\u0259tinin uzanmas\u0131 v\u0259 Fondun maliyy\u0259 y&uuml;k&uuml;n&uuml;n art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>2024-c&uuml; ild\u0259 Az\u0259rbaycanda orta &ouml;m&uuml;r uzunlu\u011fu 74,6 il t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 m&ouml;vcud art\u0131m tendensiyas\u0131n\u0131n davam ed\u0259c\u0259yi halda, BMT-in proqnozlar\u0131na \u0259sas\u0259n 2050-ci ild\u0259 78,6 il olaca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir. Qeyd olunan demoqrafik ya\u015flanma, qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq, \u0259m\u0259k bazar\u0131ndak\u0131 struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 qlobal &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda \u0259halinin pensiya t\u0259minat\u0131n\u0131n k\u0259miyy\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259tc\u0259 artan m&uuml;asir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas prioritetl\u0259rd\u0259ndir. Pensiya&ccedil;\u0131lar\u0131n dayan\u0131ql\u0131, \u0259dal\u0259tli v\u0259 etibarl\u0131 sosial m&uuml;dafi\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0131\u011forta-pensiya sistemind\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0131\u011forta prinsipl\u0259rinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 islahatlar\u0131n davam etdirilm\u0259si m&uuml;h&uuml;m \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Bu kontekstd\u0259, \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M&uuml;dafi\u0259si Nazirliyinin tabeliyind\u0259 olan D&ouml;vl\u0259t Sosial M&uuml;dafi\u0259 Fondunun (DSMF) s\u0259rb\u0259st v\u0259saitl\u0259rinin investisiya f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si pensiya sisteminin uzunm&uuml;dd\u0259tli sabitliyi v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k maliyy\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda vacib al\u0259t kimi &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edir. \/\/\/APA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0131\u011forta-pensiya sistemind\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0131\u011forta prinsipl\u0259rinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 islahatlar davam etdiril\u0259c\u0259k. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu, Maliyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan &quot;2026-2029-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n Ortam&uuml;dd\u0259tli X\u0259rcl\u0259r &Ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259si&quot;nd\u0259 &ouml;z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-232126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232126"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232126\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}