{"id":231619,"date":"2025-10-08T07:06:13","date_gmt":"2025-10-08T03:06:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=231619","title":{"rendered":"\u015e\u0259k\u0259rli v\u0259 dietik i\u00e7kil\u0259ri qaraciy\u0259r ya\u011flanmas\u0131 riskini art\u0131r\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>2025-ci il UEG h\u0259ft\u0259si konfrans\u0131nda, h\u0259m m&uuml;nt\u0259z\u0259m, h\u0259m d\u0259 dietik qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259rin tez-tez istehlak\u0131n\u0131n metabolik olaraq \u0259laq\u0259li ya\u011fl\u0131 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyinin inki\u015faf riskini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259r\u0259n yeni bir ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri a&ccedil;\u0131qlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, B&ouml;y&uuml;k Britaniyan\u0131n Biobank\u0131nda 123 000-d\u0259n &ccedil;ox insan\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n t\u0259hlili \u0259sas\u0131nda aliml\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, g&uuml;nd\u0259lik 250 qramdan &ccedil;ox bel\u0259 i&ccedil;ki q\u0259bul etm\u0259k x\u0259st\u0259liyin inki\u015faf riskini 50-60% art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 10 il davam ed\u0259n uzunm&uuml;dd\u0259tli t\u0259qibi n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, 1178 n\u0259f\u0259rd\u0259 MASLD inki\u015faf edib, bu v\u0259ziyy\u0259t qaraciy\u0259rd\u0259 ya\u011f y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, iltihab v\u0259 fibroza s\u0259b\u0259b olur v\u0259 s&uuml;r\u0259tl\u0259 artan &ouml;l&uuml;m s\u0259b\u0259bidir.<\/p>\n<p>&Uuml;st\u0259lik, s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i&ccedil;kil\u0259rin p\u0259hriz versiyalar\u0131 \u015f\u0259k\u0259rl\u0259 \u015firinl\u0259\u015fdirilmi\u015f versiyalardan daha az t\u0259hl&uuml;k\u0259li olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131: onlar\u0131n istehlak\u0131 h\u0259m&ccedil;inin qaraciy\u0259r ya\u011flanmas\u0131n\u0131n artmas\u0131 v\u0259 &ouml;l&uuml;m riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunu onlar\u0131n orqanizm\u0259 t\u0259sir mexanizml\u0259ri il\u0259 izah edirl\u0259r: \u015f\u0259k\u0259rl\u0259 \u015firinl\u0259\u015fdirilmi\u015f i&ccedil;kil\u0259r ql&uuml;koza v\u0259 insulin s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 k\u0259skin dal\u011falanmalara s\u0259b\u0259b olur, ya\u011flar\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir, s&uuml;ni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar is\u0259 ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomunun tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 poza, \u015firniyyata olan h\u0259v\u0259si art\u0131r\u0131r v\u0259 insulin ifraz\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri qeyd edirl\u0259r ki, MASLD riskini azaltma\u011f\u0131n \u0259n sad\u0259 v\u0259 effektiv yolu \u015firinl\u0259\u015fdirilmi\u015f i&ccedil;kil\u0259rin tamamil\u0259 su il\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259sidir ki, bu da x\u0259st\u0259liyin inki\u015faf riskini 13-15% azald\u0131r.<br \/>\nOnlar qida sodalar\u0131n\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 yana\u015fman\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sini v\u0259 onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n metabolik poz\u011funluqlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 planlar\u0131na daxil edilm\u0259sini t\u0259klif edirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025-ci il UEG h\u0259ft\u0259si konfrans\u0131nda, h\u0259m m&uuml;nt\u0259z\u0259m, h\u0259m d\u0259 dietik qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259rin tez-tez istehlak\u0131n\u0131n metabolik olaraq \u0259laq\u0259li ya\u011fl\u0131 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyinin inki\u015faf riskini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259r\u0259n yeni bir ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-231619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=231619"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231619\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=231619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=231619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=231619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}