{"id":230917,"date":"2025-09-23T08:00:02","date_gmt":"2025-09-23T04:00:02","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=230917","title":{"rendered":"Saxta \u015f\u0259k\u0259r beyin \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rlidirmi?"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Ccedil;ox vaxt \u015f\u0259k\u0259r\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz alternativ kimi sat\u0131lan bir &ccedil;ox a\u015fa\u011f\u0131 kalorili v\u0259 kalorisiz tatland\u0131r\u0131c\u0131lar elm adamlar\u0131 aras\u0131nda t\u0259dric\u0259n \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259r yarad\u0131r.<br \/>\nAzald\u0131lm\u0131\u015f kalorili qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259r v\u0259 desertl\u0259r c\u0259lbedici g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r, lakin ara\u015fd\u0131rmalar g&ouml;st\u0259rir ki, m\u0259\u015fhur \u015f\u0259k\u0259r \u0259v\u0259zedicil\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n aspartam, saxarin, eritritol, ksilitol v\u0259 sorbitol g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan bu yax\u0131nlarda apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma bu c&uuml;r madd\u0259l\u0259rin m&uuml;nt\u0259z\u0259m istehlak\u0131 il\u0259 beyinin s&uuml;r\u0259tl\u0259nmi\u015f qocalmas\u0131 v\u0259 idrak qabiliyy\u0259tinin azalmas\u0131 aras\u0131nda m&uuml;mk&uuml;n \u0259laq\u0259 oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri uzunm&uuml;dd\u0259tli sa\u011flaml\u0131q ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n 35 ya\u015fdan yuxar\u0131 12 mind\u0259n &ccedil;ox insan\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r.<br \/>\n\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar bir il \u0259rzind\u0259 p\u0259hrizl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat verdil\u0259r, bundan sonra aliml\u0259r t\u0259xmin\u0259n s\u0259kkiz il \u0259rzind\u0259 onlar\u0131n yadda\u015f\u0131n\u0131, dil qabiliyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 t\u0259f\u0259kk&uuml;rl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rdi ki, \u0259n &ccedil;ox miqdarda s&uuml;ni tatland\u0131r\u0131c\u0131lar istehlak ed\u0259n insanlar daha az istehlak ed\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n idrak performans\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 daha s&uuml;r\u0259tli azalma ya\u015fay\u0131blar.<\/p>\n<p>\u015eifahi r\u0259vanl\u0131q v\u0259 yadda\u015fdak\u0131 f\u0259rql\u0259r x&uuml;susil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arp\u0131rd\u0131. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, 60 ya\u015fdan ki&ccedil;ik i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar koqnitiv funksiyada \u0259n bariz \u015f\u0259kild\u0259 azalma n&uuml;mayi\u015f etdiribl\u0259r, ya\u015fl\u0131 insanlarda is\u0259 bu \u0259laq\u0259 daha az n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arp\u0131b. Kakao, meyv\u0259 v\u0259 s&uuml;d m\u0259hsullar\u0131 kimi t\u0259bii m\u0259hsullarda daha az rast g\u0259lin\u0259n bir tatland\u0131r\u0131c\u0131 olan taqatoza beyin\u0259 ox\u015far t\u0259sir g&ouml;st\u0259rm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\nSan Paulo Universitetinin Geriatriya kafedras\u0131n\u0131n dosenti Klaudia Kimi Suemoto tap\u0131nt\u0131lar\u0131n b\u0259zi s&uuml;ni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n istehlak\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 uzunm&uuml;dd\u0259tli riskl\u0259ri vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. O, orta ya\u015flarda yem\u0259k v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin onillikl\u0259r sonra beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131r.<br \/>\nBununla bel\u0259, t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar t\u0259dqiqat\u0131n m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rlar. B&uuml;t&uuml;n n&ouml;v \u015f\u0259k\u0259r \u0259v\u0259zedicil\u0259ri daxil edilm\u0259mi\u015fdir v\u0259 p\u0259hriz m\u0259lumatlar\u0131 yaln\u0131z t\u0259dqiqat\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Buna baxmayaraq, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq rahat &ccedil;\u0259kiy\u0259 n\u0259zar\u0259t vasit\u0259si kimi bax\u0131lan s&uuml;ni tatland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n tam t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259r yarad\u0131r.<br \/>\nBu yeni tap\u0131nt\u0131lar &ldquo;z\u0259r\u0259rsiz&rdquo; \u015firniyyatlara m&uuml;nasib\u0259timizi yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irm\u0259k v\u0259 onlar\u0131n istehlak\u0131n\u0131 daha yax\u0131ndan izl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ccedil;ox vaxt \u015f\u0259k\u0259r\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz alternativ kimi sat\u0131lan bir &ccedil;ox a\u015fa\u011f\u0131 kalorili v\u0259 kalorisiz tatland\u0131r\u0131c\u0131lar elm adamlar\u0131 aras\u0131nda t\u0259dric\u0259n \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Azald\u0131lm\u0131\u015f kalorili qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259r v\u0259 desertl\u0259r c\u0259lbedici g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r, lakin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-230917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230917"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230917\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}