{"id":230731,"date":"2025-09-19T08:13:11","date_gmt":"2025-09-19T04:13:11","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=230731","title":{"rendered":"Afrika qit\u0259si par\u00e7alansa n\u0259 olard\u0131?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u015e\u0259rqi Afrika yar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun alt\u0131ndak\u0131 l&ouml;vh\u0259l\u0259r milyonlarla ildir aktivdir.<br \/>\nAfrika qit\u0259si plit\u0259l\u0259rin tektonikas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n yava\u015f-yava\u015f par&ccedil;alan\u0131r.<br \/>\nFakt budur ki, Afrikan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n b&uuml;t&uuml;n plit\u0259l\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 s\u0259thd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli geoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Bgr yaz\u0131r. Qit\u0259nin alt\u0131ndak\u0131 &uuml;&ccedil; bo\u015fqab bir-birind\u0259n uzaqla\u015f\u0131r v\u0259 yuxar\u0131dak\u0131 qurular\u0131 b&ouml;l&uuml;r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 yeni okean\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu b&ouml;lg\u0259 \u015e\u0259rqi Afrika Rift Sistemi adlan\u0131r v\u0259 t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar hesab edirl\u0259r ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Afrikan\u0131n \u015f\u0259rq hiss\u0259si qit\u0259nin qalan hiss\u0259sind\u0259n tamamil\u0259 ayr\u0131la bil\u0259r.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar Afrikan\u0131n milyonlarla ildir ki, ikiy\u0259 b&ouml;l&uuml;nd&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 bunun davaml\u0131 bir proses oldu\u011funa dair s&uuml;butlar tapsalar da, indi bu ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin art\u0131q s\u0259thd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131 onlar\u0131 t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sal\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2005-ci ild\u0259 Efiopiyada 35 mil uzunlu\u011funda n\u0259h\u0259ng yar\u0131q a&ccedil;\u0131ld\u0131, torpaq par&ccedil;aland\u0131, yollar v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 sah\u0259l\u0259ri m\u0259hv edildi. Bu &ccedil;at c\u0259mi 10 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 yay\u0131ld\u0131, bu, geoloji standartlara g&ouml;r\u0259 olduqca s&uuml;r\u0259tlidir, burada bel\u0259 hadis\u0259l\u0259r ad\u0259t\u0259n onillikl\u0259r v\u0259 h\u0259tta \u0259srl\u0259r &ccedil;\u0259kir.<br \/>\n\u015e\u0259rqi Afrika Rifti v\u0259 onun alt\u0131ndak\u0131 l&ouml;vh\u0259l\u0259r milyonlarla ildir aktiv olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259ti \u0259srl\u0259r boyu quru k&uuml;tl\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na cavabdehdir. B&ouml;y&uuml;k Rift Vadisi, Kilimancaro da\u011f\u0131, Viktoriya g&ouml;l&uuml; v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz kimi geoloji b&ouml;lg\u0259l\u0259r ke&ccedil;mi\u015fd\u0259 bu plit\u0259l\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015fdir &#8211; indi oldu\u011fu kimi.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, m&uuml;asir aliml\u0259r bu hadis\u0259nin daha 5-10 milyon il davam ed\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131rlar, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 \u015e\u0259rqi Afrikan\u0131n yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 \u0259sas qit\u0259d\u0259n ayr\u0131lma ehtimal\u0131 azd\u0131r. Ancaq &uuml;&ccedil;l&uuml; l&ouml;vh\u0259l\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayr\u0131ld\u0131qda, Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz v\u0259 \u018fd\u0259n k&ouml;rf\u0259zi rift vadisini su basacaq v\u0259 b&ouml;lg\u0259d\u0259 yeni bir okean yaradacaq.<br \/>\nBu okean qit\u0259nin Keniya, Tanzaniya v\u0259 Mozambik kimi hiss\u0259l\u0259rini ay\u0131raraq, haz\u0131rda Madaqaskarda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259r daha ki&ccedil;ik adalar v\u0259 ya ayr\u0131-ayr\u0131 quru k&uuml;tl\u0259l\u0259ri yaradacaq.<br \/>\nPlit\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti h\u0259m&ccedil;inin z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r, vulkan p&uuml;sk&uuml;rm\u0259l\u0259ri v\u0259 da\u015fq\u0131nlar kimi dig\u0259r geoloji hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Aliml\u0259r Afrika qit\u0259sinin ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n bu kataklizml\u0259rd\u0259n biri il\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t oluna bil\u0259c\u0259yini ir\u0259li s&uuml;r&uuml;bl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u0259rqi Afrika yar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun alt\u0131ndak\u0131 l&ouml;vh\u0259l\u0259r milyonlarla ildir aktivdir. Afrika qit\u0259si plit\u0259l\u0259rin tektonikas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n yava\u015f-yava\u015f par&ccedil;alan\u0131r. Fakt budur ki, Afrikan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n b&uuml;t&uuml;n plit\u0259l\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 s\u0259thd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli geoloji&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-230731","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230731\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}