{"id":230677,"date":"2025-09-18T07:03:15","date_gmt":"2025-09-18T03:03:15","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=230677","title":{"rendered":"A\u011f\u0131z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ideal p\u0259hriz"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130ltihab periodontitin inki\u015faf\u0131nda \u0259sas amil hesab olunur, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 iltihab\u0131 azaldan p\u0259hriz profilaktikan\u0131n vacib hiss\u0259sidir.<br \/>\n&Ccedil;oxlar\u0131 bilir ki, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 tur\u015fulu qidalar\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 di\u015fl\u0259rin v\u0259 di\u015f \u0259tl\u0259rinin sa\u011flam olmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir. Ancaq yeni bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, a\u011f\u0131z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda \u0259sas rol oynayan f\u0259rdi qidalar deyil, &uuml;mumi p\u0259hrizdir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, London Kral Kollecinin aliml\u0259ri Dental, A\u011f\u0131z v\u0259 Kraniofasiyal Biobankda i\u015ftirak ed\u0259n 200 x\u0259st\u0259xana x\u0259st\u0259sinin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Periodontologiya jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r, Aral\u0131q d\u0259nizi p\u0259hrizin\u0259 \u0259n yax\u0131ndan riay\u0259t ed\u0259n insanlar\u0131n, \u0259n az riay\u0259t ed\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n di\u015f \u0259ti v\u0259 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulma riskinin 65% daha az oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Aral\u0131q d\u0259nizi p\u0259hrizi b&uuml;t&uuml;n bitki qidalar\u0131n\u0131, t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259ri, meyv\u0259l\u0259ri, paxlal\u0131lar\u0131, qoz-f\u0131nd\u0131qlar\u0131 v\u0259 sa\u011flam ya\u011flar\u0131 (zeytun ya\u011f\u0131 kimi) vur\u011fulay\u0131r. Bal\u0131q v\u0259 qu\u015f \u0259tin\u0259 orta miqdarda icaz\u0259 verilir, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t is\u0259 &ccedil;ox nadir hallarda istehlak olunur. Bu p\u0259hriz uzun m&uuml;dd\u0259tdir daha g&uuml;cl&uuml; &uuml;r\u0259k, a\u015fa\u011f\u0131 diabet riski v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f idrak funksiyas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. \u0130ndi bu siyah\u0131ya di\u015f \u0259ti sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 edildi.<\/p>\n<p>Di\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131 n\u0259 g&ouml;st\u0259rdi<br \/>\nP\u0259hriz saxlayanlar\u0131n di\u015f \u0259ti cibl\u0259rinin d\u0259rinliyi (di\u015fl\u0259 di\u015f \u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259, iltihabla art\u0131r) orta hesabla 2,83 mm olub. P\u0259hriz\u0259 daha az riay\u0259t ed\u0259nl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n g&ouml;st\u0259rici 3,29 mm-\u0259 &ccedil;at\u0131b. Cibl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin olarsa, periodontit v\u0259 di\u015f itkisinin inki\u015faf riski bir o q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259kdir.<\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259tin tez-tez istehlak\u0131 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na x&uuml;susil\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rirdi. \u018fn &ccedil;ox yey\u0259n insanlarda di\u015f \u0259ti x\u0259st\u0259liyinin a\u011f\u0131rla\u015fma riski dem\u0259k olar ki, &uuml;&ccedil; d\u0259f\u0259 &ccedil;ox idi.<\/p>\n<p>Niy\u0259 p\u0259hriz periodontit il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir<br \/>\nAliml\u0259r bunu iltihab\u0131n rolu il\u0259 izah edirl\u0259r. \u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n qan testl\u0259ri g&ouml;st\u0259rdi ki, Aral\u0131q d\u0259nizi p\u0259hrizin\u0259 riay\u0259t ed\u0259nl\u0259rd\u0259 interleykin-6 v\u0259 C-reaktiv z&uuml;lal kimi iltihab markerl\u0259rinin s\u0259viyy\u0259si daha a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t yey\u0259nl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si daha y&uuml;ks\u0259k idi.<br \/>\n\u0130ltihab periodontitin inki\u015faf\u0131nda \u0259sas faktor hesab olunur. Di\u015f \u0259tinin resessiyas\u0131na, s&uuml;m&uuml;kl\u0259rin m\u0259hvin\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 di\u015f itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, iltihab\u0131 azaldan bir p\u0259hriz qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n vacib hiss\u0259si ola bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ltihab periodontitin inki\u015faf\u0131nda \u0259sas amil hesab olunur, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 iltihab\u0131 azaldan p\u0259hriz profilaktikan\u0131n vacib hiss\u0259sidir. &Ccedil;oxlar\u0131 bilir ki, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 tur\u015fulu qidalar\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 di\u015fl\u0259rin v\u0259 di\u015f \u0259tl\u0259rinin sa\u011flam olmas\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-230677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}