{"id":230533,"date":"2025-09-16T06:09:03","date_gmt":"2025-09-16T02:09:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=230533","title":{"rendered":"\u0130\u015fl\u0259nmi\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t bu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur"},"content":{"rendered":"<p><strong>Neyrodegenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259r beynin m&uuml;\u0259yy\u0259n nahiy\u0259l\u0259rind\u0259 neyronlar\u0131n t\u0259dric\u0259n itirilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li ya\u015fa ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r qrupudur. Bunlardan \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015flar Alzheymer x\u0259st\u0259liyi, Parkinson x\u0259st\u0259liyi, amiotrofik lateral skleroz v\u0259 Huntington x\u0259st\u0259liyidir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;Frontiers in Nutrition&rdquo; jurnal\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t istehlak\u0131n\u0131n neyrodegenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf riskin\u0259 t\u0259sirind\u0259n m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>M&uuml;asir tibb bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin m&uuml;alic\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni yana\u015fmalar t\u0259klif edir, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n gen texnologiyas\u0131, akvaterapiya, beynin enerji m&uuml;badil\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 &uuml;sullar\u0131, nanohiss\u0259cik terapiyas\u0131 v\u0259 k&ouml;k h&uuml;ceyr\u0259 terapiyas\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, p\u0259hriz n&uuml;mun\u0259l\u0259ri potensial qoruyucu rol g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fl\u0259nmi\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t &#8211; donuz \u0259ti, mal \u0259ti, quzu v\u0259 dig\u0259r m\u0259m\u0259li \u0259tl\u0259ri &#8211; dad\u0131na, m&ouml;vcudlu\u011funa v\u0259 rahatl\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 populyar olaraq qal\u0131r. Bununla bel\u0259, &ccedil;oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar onun istehlak\u0131n\u0131 &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, diabet, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirdi. \u0130cmal\u0131n m\u0259qs\u0259di i\u015fl\u0259nmi\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259tin neyrodegenerativ prosesl\u0259rin inki\u015faf\u0131na t\u0259siri haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 sisteml\u0259\u015fdirm\u0259k idi.<\/p>\n<p>Bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin patogenezi \u0259sas\u0259n oksidl\u0259\u015fdirici stress, mitoxondrial disfunksiya, neyroiltihab v\u0259 kalsium balans\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Oksidl\u0259\u015fdirici stress neyronlarda DNT, z&uuml;lal v\u0259 lipidl\u0259ri z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259n, h&uuml;ceyr\u0259 &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b olan s\u0259rb\u0259st radikallar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehsal\u0131 il\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t olunur. Mitoxondrial disfunksiya radikallar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda balans\u0131 pozmaqla, h\u0259m&ccedil;inin enerji m&uuml;badil\u0259sini pozaraq bu prosesi daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Neyroiltihab \u0259sas rol oynay\u0131r, neyrotoksik z&uuml;lallar\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 neyronlar\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sini t\u0259hrik edir. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q kalsium ionlar\u0131 patoloji beta-amiloid l&ouml;vh\u0259l\u0259rinin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 v\u0259 Alzheimer x\u0259st\u0259liyin\u0259 xas olan tau proteininin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q fosforla\u015fmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir. \u018flav\u0259 mexanizml\u0259r\u0259 z&uuml;lallar\u0131n yanl\u0131\u015f qatlanmas\u0131, DNT z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si, autofagiya, eksitotoksisite v\u0259 piroptoz v\u0259 ferroptoz kimi h&uuml;ceyr\u0259 &ouml;l&uuml;m formalar\u0131 daxildir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neyrodegenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259r beynin m&uuml;\u0259yy\u0259n nahiy\u0259l\u0259rind\u0259 neyronlar\u0131n t\u0259dric\u0259n itirilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li ya\u015fa ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r qrupudur. Bunlardan \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015flar Alzheymer x\u0259st\u0259liyi, Parkinson x\u0259st\u0259liyi, amiotrofik lateral skleroz v\u0259 Huntington x\u0259st\u0259liyidir. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-230533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230533\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}