{"id":230488,"date":"2025-09-15T12:11:38","date_gmt":"2025-09-15T08:11:38","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=230488","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda pensiya sistemi d\u0259yi\u015fir &#8211;\u00a0"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda pensiya sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni qanun layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131r. S\u0259n\u0259d &ouml;lk\u0259d\u0259 &ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bildirilir ki, bununla v\u0259t\u0259nda\u015flara d&ouml;vl\u0259t pensiyas\u0131ndan \u0259lav\u0259 &ouml;z\u0259l fondlardan da t\u0259qa&uuml;d almaq imkan\u0131 veril\u0259c\u0259k. Y\u0259ni bu, m&ouml;vcud d&ouml;vl\u0259t sistemi il\u0259 r\u0259qab\u0259t deyil, \u0259lav\u0259 se&ccedil;imdir.<\/strong><\/p>\n<p>&Ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n y\u0131\u011f\u0131m v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na stimul ver\u0259 bil\u0259rmi? Bu, pensiya sisteminin dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli maliyy\u0259 sabitliyin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p>Ucnoqta.az Globalinfo.az-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Liberal \u0130qtisad&ccedil;\u0131lar M\u0259rk\u0259zinin s\u0259dri Akif N\u0259sirlinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Az\u0259rbaycanda &ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131 haqq\u0131nda qanun layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir islahat say\u0131l\u0131r v\u0259 pensiya sisteminin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 nec\u0259 formala\u015faca\u011f\u0131na ciddi t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<p>&ldquo;Az\u0259rbaycanda pensiyalar \u0259sas\u0259n d&ouml;vl\u0259t sosial s\u0131\u011forta sistemin\u0259, y\u0259ni &ldquo;pay-as-you-go&rdquo; (PAYG) modelin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bu modeld\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin &ouml;d\u0259diyi v\u0259saitl\u0259r haz\u0131rda pensiya alanlara y&ouml;n\u0259ldilir. \u018fhali ya\u015flananda v\u0259 i\u015f&ccedil;i-pensiya&ccedil;\u0131 nisb\u0259ti azald\u0131qca bu sistemd\u0259 maliyy\u0259 t\u0259zyiqi art\u0131r.<\/p>\n<p>&Ouml;z\u0259l fondlar\u0131n \u0259lav\u0259 edilm\u0259si f\u0259rdi y\u0131\u011f\u0131m mexanizminin t\u0259tbiqi d&ouml;vl\u0259t &uuml;z\u0259rind\u0259 y&uuml;k&uuml; azald\u0131r v\u0259 pensiya t\u0259minat\u0131n\u0131n yaln\u0131z b&uuml;dc\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olmamas\u0131na imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p>&Ouml;z\u0259l fondlarda toplanan v\u0259saitl\u0259r maliyy\u0259 bazarlar\u0131na y&ouml;nl\u0259ndiril\u0259c\u0259k, bu da h\u0259m kapital bazar\u0131n\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 pensiya &ouml;d\u0259ni\u015fl\u0259rinin daha sabit v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259nmi\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259min olunmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Pensiya fondlar\u0131n\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 v\u0259saitl\u0259r s\u0259hm, istiqraz, da\u015f\u0131nmaz \u0259mlak fondlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r maliyy\u0259 al\u0259tl\u0259rin\u0259 yat\u0131r\u0131ld\u0131qda &ouml;lk\u0259d\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n h\u0259cmi art\u0131r. Az\u0259rbaycanda qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar bazar\u0131 h\u0259l\u0259 tam inki\u015faf etm\u0259yib. &Ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti bu bazar\u0131 stimulla\u015fd\u0131raraq daha &ccedil;ox \u015firk\u0259tin birjada listinq olunmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>\u0130qtisad&ccedil;\u0131 qeyd edib ki, fondlar d&uuml;zg&uuml;n t\u0259nziml\u0259n\u0259rs\u0259 maliyy\u0259 sistemin\u0259 \u0259lav\u0259 &ldquo;yast\u0131q&rdquo; yarad\u0131l\u0131r v\u0259 b&ouml;hran d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 d&ouml;vl\u0259tin y&uuml;k&uuml; azal\u0131r:<\/p>\n<p>&ldquo;Vergi g&uuml;z\u0259\u015ftl\u0259ri v\u0259 ya d&ouml;vl\u0259tin m&uuml;\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259 il\u0259 y\u0131\u011f\u0131mlara qo\u015fulmas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 aktiv i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r. Haz\u0131rda insanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u0259liri q\u0131sa m&uuml;dd\u0259tli istehlaka y&ouml;n\u0259ldir. &Ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131 is\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli maliyy\u0259 planla\u015fd\u0131rma v\u0259 q\u0259na\u0259t v\u0259rdi\u015fini g&uuml;cl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n fondlara etimad\u0131 \u0259n kritik faktordur. \u015e\u0259ffafl\u0131q, d&ouml;vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti, beyn\u0259lxalq audit v\u0259 riskl\u0259rin s\u0131\u011fortalanmas\u0131 bu etimad\u0131 art\u0131rmal\u0131d\u0131r. Proses riskl\u0259rd\u0259n d\u0259 xali deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, fondlar\u0131n s\u0259hv investisiya q\u0259rarlar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n y\u0131\u011f\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259hl&uuml;k\u0259y\u0259 ata bil\u0259r. V\u0259saitl\u0259rin uzunm&uuml;dd\u0259tli al\u0259tl\u0259rd\u0259 dondurulmas\u0131 t\u0259cili ehtiyac zaman\u0131 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131 da m\u0259hdudla\u015fd\u0131ra bil\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>Ekspert \u0259lav\u0259 edib ki, ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n fondlara qo\u015fulmaqda t\u0259r\u0259dd&uuml;d&uuml; m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r:<\/p>\n<p>&ldquo;&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, &ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanda pensiya sisteminin uzunm&uuml;dd\u0259tli dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&uuml;cl\u0259ndir\u0259, d&ouml;vl\u0259tin sosial y&uuml;k&uuml;n&uuml; azalda v\u0259 kapital bazar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259 bil\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, bu fondlar v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n y\u0131\u011f\u0131m v\u0259 maliyy\u0259 savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda \u0259sas stimul rolunu oynaya bil\u0259r. Amma u\u011furun a&ccedil;ar\u0131 g&uuml;cl&uuml; qanuni baza, d&ouml;vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259ffaf idar\u0259&ccedil;ilik olacaq&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda pensiya sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni qanun layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131r. S\u0259n\u0259d &ouml;lk\u0259d\u0259 &ouml;z\u0259l pensiya fondlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bildirilir ki, bununla v\u0259t\u0259nda\u015flara d&ouml;vl\u0259t pensiyas\u0131ndan \u0259lav\u0259 &ouml;z\u0259l fondlardan da t\u0259qa&uuml;d almaq imkan\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-230488","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230488"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230488\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}