{"id":229908,"date":"2025-09-04T10:11:08","date_gmt":"2025-09-04T06:11:08","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=229908","title":{"rendered":"Aliml\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 yeni okean\u0131n oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu okean b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n az &ouml;yr\u0259nilmi\u015f \u0259razi oldu\u011funu \u0259ks etdirir.<br \/>\nYer &uuml;z&uuml;nd\u0259 d&ouml;rd okean\u0131n oldu\u011fu &ccedil;oxdan m\u0259lumdur: Atlantik, Sakit Okean, Hind v\u0259 Arktika, lakin elm adamlar\u0131 bu yax\u0131nlarda bu bilikl\u0259ri \u015f&uuml;bh\u0259 alt\u0131na ald\u0131lar.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Milli Co\u011frafiya C\u0259miyy\u0259ti be\u015finci okean\u0131n m&ouml;vcudlu\u011funu r\u0259sm\u0259n tan\u0131y\u0131b. Lakin bu, Ecoticias\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, geoloji m\u0259nada &ldquo;yeni&rdquo; okean deyil, x\u0259rit\u0259l\u0259ri qavray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sidir.<\/p>\n<p>N\u0259\u015fr qeyd edib ki, s&ouml;hb\u0259t bu yax\u0131nlara q\u0259d\u0259r unikal land\u015faft\u0131 &uuml;&ccedil; ayr\u0131 okean\u0131n: Sakit, Atlantik v\u0259 Hind okean\u0131n\u0131n yaln\u0131z &ldquo;davam\u0131&rdquo; hesab edil\u0259n Antarktidadan gedir.<br \/>\nAncaq National Geographic Society bu t\u0259s\u0259vv&uuml;r&uuml; d\u0259yi\u015fdir\u0259n bir q\u0259rar verdi. H\u0259mi\u015f\u0259 m&ouml;vcud olan, lakin he&ccedil; vaxt r\u0259smi olaraq laz\u0131mi diqq\u0259ti g&ouml;rm\u0259mi\u015f bir okeana &ccedil;\u0131x\u0131\u015f a&ccedil;an bir b\u0259yanat verdi.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur d\u0259niz bioloqu v\u0259 National Geographic t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 Sylvia Earle q\u0259rar\u0131 bel\u0259 \u015f\u0259rh etdi:<br \/>\n&quot;\u0130nan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s&uuml;r\u0259tli Antarktika Dair\u0259vi Q&uuml;tb C\u0259r\u0259yan\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f bu, dig\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n\u0259 toxunan v\u0259 qit\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n yegan\u0259 okeand\u0131r.&quot;<br \/>\nQeyd edilir ki, bu yeni okean h\u0259m buzlu v\u0259ziyy\u0259tini, h\u0259m d\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u0259razi oldu\u011funu \u0259ks etdirir. \u0130\u015f o yer\u0259 &ccedil;at\u0131b ki, Milli Co\u011frafiya C\u0259miyy\u0259tinin C\u0259nubi Okean\u0131 Yerin be\u015finci okean\u0131 kimi tan\u0131mas\u0131 m&ouml;vzunu g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259tirib.<\/p>\n<p>R\u0259smi tan\u0131nman\u0131n ayd\u0131n strateji m\u0259qs\u0259di var: onun k&ouml;vr\u0259k ekosistemi haqq\u0131nda qlobal anlay\u0131\u015f\u0131 art\u0131rmaq. Eyni zamanda, elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 g&uuml;cl\u0259ndirir v\u0259 daha aktiv t\u0259bi\u0259ti m&uuml;hafiz\u0259 s\u0259yl\u0259rini t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, elm adamlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 C\u0259nubi Okean\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n n\u0259yin dig\u0259rl\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259ndirdiyini m&uuml;zakir\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r v\u0259 burada \u0259sas m\u0259qam planetd\u0259ki \u0259n g&uuml;cl&uuml; c\u0259r\u0259yan olan Antarktika Dair\u0259vi C\u0259r\u0259yan\u0131d\u0131r (ACC). M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, o, Antarktida \u0259traf\u0131nda s\u0259rb\u0259st d&ouml;vr edir, &ccedil;&uuml;nki onun kontinental mane\u0259l\u0259ri yoxdur. Bel\u0259likl\u0259, dig\u0259r okean c\u0259r\u0259yanlar\u0131ndan daha &ccedil;ox su da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>ACC h\u0259m&ccedil;inin istiliyi yenid\u0259n paylamaq v\u0259 karbonu d\u0259rinlikd\u0259 saxlamaqla qlobal iqlimi t\u0259nziml\u0259yir. C\u0259nub okean\u0131 hava \u015f\u0259raitind\u0259n tutmu\u015f h\u0259r k\u0259sin n\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131 oksigen\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r \u015fey\u0259 t\u0259sir edir.<br \/>\n&quot;C\u0259nub okean\u0131 \u0259sl donmu\u015f biom&uuml;xt\u0259liflik g\u0259misidir. Bu, planetin ba\u015fqa he&ccedil; bir yerind\u0259 tap\u0131lmayan n&ouml;vl\u0259r\u0259 ev sahibliyi edir&quot;, &#8211; n\u0259\u015fr yaz\u0131r.<br \/>\nBuraya qida v\u0259 &ccedil;oxalma &uuml;&ccedil;&uuml;n buzlu sahill\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131 olan pinqvinl\u0259r daxildir; krill\u0259 qidalanaraq minl\u0259rl\u0259 kilometr miqrasiya ed\u0259n donqar balinalar; suitil\u0259r v\u0259 d\u0259niz qu\u015flar\u0131 bu sularda &ouml;z daimi m\u0259sk\u0259nl\u0259rini tap\u0131rlar.<br \/>\nFitoplanktonu da xat\u0131rlamal\u0131y\u0131q, &ccedil;&uuml;nki bu mikroorqanizml\u0259r krill qidaland\u0131ran qida z\u0259ncirinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bundan \u0259lav\u0259, fitoplankton planetd\u0259ki oksigenin t\u0259xmin\u0259n 50%-ni istehsal edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu okean b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n az &ouml;yr\u0259nilmi\u015f \u0259razi oldu\u011funu \u0259ks etdirir. Yer &uuml;z&uuml;nd\u0259 d&ouml;rd okean\u0131n oldu\u011fu &ccedil;oxdan m\u0259lumdur: Atlantik, Sakit Okean, Hind v\u0259 Arktika, lakin elm adamlar\u0131 bu yax\u0131nlarda bu bilikl\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-229908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229908"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229908\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}