{"id":229642,"date":"2025-08-29T16:37:54","date_gmt":"2025-08-29T12:37:54","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=229642","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rinin milli ideologiyalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milli ideologiya insan\u0131n, c\u0259miyy\u0259tin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259rini formala\u015fd\u0131ran normalar toplusudur. H\u0259r k\u0259sin, h\u0259r qrupun &ouml;z&uuml;n&uuml;n ideologiyas\u0131 olur. Milli ideologiya d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. M&uuml;asir milli ideologiya dedikd\u0259 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 m&uuml;st\u0259qilliyin qorunmas\u0131, beyn\u0259lxalq birlikd\u0259 n&uuml;fuzun qazan\u0131lmas\u0131, sosial v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259si ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;l&uuml;r. Milli \u0130deologiya c\u0259miyy\u0259tin enerjisinin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q&uuml;vv\u0259sidir. Onun h\u0259d\u0259fl\u0259ri, m\u0259qs\u0259dl\u0259ri var. D&uuml;nyada m&ouml;vcud olan b&uuml;t&uuml;n d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin ideologiyas\u0131 var. Bu yaz\u0131m\u0131zda siz\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n qon\u015fu d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin milli ideologiyalar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259c\u0259yik.<\/strong><\/p>\n<p><strong>T&uuml;rkiy\u0259nin milli ideologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T&uuml;rkiy\u0259nin milli ideologiyas\u0131 zamana, tarixi v\u0259 sosial \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, \u0259sas\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s&uuml;tunlar &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulub:<\/p>\n<p><strong>1. Kamalizm (Atat&uuml;rk&ccedil;&uuml;l&uuml;k)<\/strong><\/p>\n<p>T&uuml;rkiy\u0259nin qurucu lideri Mustafa Kamal Atat&uuml;rk t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lan v\u0259 uzun ill\u0259r d&ouml;vl\u0259t ideologiyas\u0131 kimi q\u0259bul edil\u0259n sistemdir.<\/p>\n<p>Kamalizmin 6 \u0259sas prinsipi vard\u0131r:<\/p>\n<p>C&uuml;mhuriy\u0259t&ccedil;ilik (Respublika&ccedil;\u0131l\u0131q) &#8211; Monarxiyan\u0131n yerin\u0259 xalq\u0131n se&ccedil;diyi idar\u0259&ccedil;iliyi \u0259sas al\u0131r.<\/p>\n<p>Laiklik (D&uuml;ny\u0259vilik) &#8211; Dinin d&ouml;vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259n ayr\u0131lmas\u0131. D&ouml;vl\u0259tin dinl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda neytral olmas\u0131.<\/p>\n<p>Milliy\u0259t&ccedil;ilik (Mill\u0259t&ccedil;ilik) &#8211; Etnik kimlikd\u0259n &ccedil;ox, ortaq tarix, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dil\u0259 \u0259saslanan bir T&uuml;rk mill\u0259t&ccedil;iliyi.<\/p>\n<p>Xalq&ccedil;\u0131l\u0131q &#8211; Sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r aras\u0131nda f\u0259rq qoymayan, b\u0259rab\u0259rliyi \u0259sas alan prinsip.<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik &#8211; \u0130qtisadiyyat\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n hiss\u0259sind\u0259 d&ouml;vl\u0259tin aktiv rol almas\u0131.<\/p>\n<p>\u0130slahat&ccedil;\u0131l\u0131q &#8211; C\u0259miyy\u0259tin m&uuml;asirl\u0259\u015fm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n davaml\u0131 islahatlar\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si.<\/p>\n<p><strong>2. T&uuml;rkiy\u0259 mill\u0259t&ccedil;iliyi<\/strong><\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n &ldquo;etnik deyil, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q \u0259sasl\u0131&rdquo; mill\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 daha &ccedil;ox &ouml;n\u0259 &ccedil;\u0131xma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu, &ldquo;T&uuml;rkiy\u0259 Cumhuriyy\u0259ti v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan h\u0259r k\u0259sin T&uuml;rk hesab edilm\u0259si&rdquo; prinsipi il\u0259 \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>3. \u0130slam v\u0259 m&uuml;hafiz\u0259karl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>2000-ci ill\u0259rd\u0259n sonra, x&uuml;susil\u0259 \u018fdal\u0259t v\u0259 \u0130nki\u015faf Partiyas\u0131 (AKP) hakimiyy\u0259tind\u0259, milli ideologiya i&ccedil;\u0259risind\u0259 dini v\u0259 m&uuml;hafiz\u0259kar d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;n\u0259 &ccedil;\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin t\u0259bli\u011fi<\/p>\n<p>Dinin ictimai h\u0259yatda rolunun artmas\u0131<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 miras\u0131na daha &ccedil;ox d\u0259y\u0259r verilm\u0259si<\/p>\n<p><strong>4. Neo-Osman&ccedil;\u0131l\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Bu, T&uuml;rkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tind\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni y&ouml;n&uuml;ml\u0259rind\u0259 son ill\u0259rd\u0259 zaman-zaman g&ouml;r&uuml;n\u0259n bir yana\u015fmad\u0131r. Osmanl\u0131 d&ouml;vr&uuml;n\u0259 v\u0259 b&ouml;lg\u0259d\u0259ki tarixi t\u0259sir sah\u0259l\u0259rin\u0259 maraq v\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>5. T&uuml;rk-\u0130slam sintezi<\/strong><\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rd\u0259 g&uuml;cl\u0259n\u0259n bu anlay\u0131\u015f, T&uuml;rk mill\u0259t&ccedil;iliyi il\u0259 \u0130slam dininin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131d\u0131r. H\u0259m milli, h\u0259m dini d\u0259y\u0259rl\u0259ri bir araya g\u0259tirm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>N\u0259tic\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Bug&uuml;nk&uuml; T&uuml;rkiy\u0259nin milli ideologiyas\u0131 Kamalist miras, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q mill\u0259t&ccedil;iliyi, \u0130slam v\u0259 m&uuml;hafiz\u0259karl\u0131q, v\u0259 geosiyasi ambisiyalar kimi m&uuml;xt\u0259lif elementl\u0259rin qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan ibar\u0259tdir. F\u0259rqli d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 bu elementl\u0259rd\u0259n biri dig\u0259rl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha dominant ola bilir.<\/p>\n<p><strong>Rusiyan\u0131n milli ideologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u015eimal qon\u015fumuz Rusiyan\u0131n milli ideologiyas\u0131 d&ouml;vl\u0259tin siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi \u0259saslar\u0131n\u0131 qoruma\u011fa, xalq\u0131n milli kimliyini g&uuml;cl\u0259ndirm\u0259y\u0259 v\u0259 onun d&uuml;nyadak\u0131 rolunu m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 y&ouml;n\u0259lmi\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259r v\u0259 ideyalar sistemidir. M&uuml;asir Rusiyada milli ideologiya h\u0259m d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259, h\u0259m d\u0259 ictimai diskursda m&uuml;h&uuml;m yer tutur.<\/p>\n<p>Rusiyan\u0131n milli ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas elementl\u0259ri<\/p>\n<p><strong>1. D&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik v\u0259 g&uuml;cl&uuml; m\u0259rk\u0259z<\/strong><\/p>\n<p>Rus ideologiyas\u0131nda tarixi olaraq g&uuml;cl&uuml; d&ouml;vl\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas yer tutur. Rusiya &ouml;z&uuml;n&uuml; tarixi imperiya v\u0259 superg&uuml;c kimi g&ouml;r&uuml;r. D&ouml;vl\u0259tin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f rolu &mdash; idar\u0259etm\u0259d\u0259, t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlikd\u0259 v\u0259 siyas\u0259td\u0259 dominantd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>2. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik<\/strong><\/p>\n<p>Rusiya xalq\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n tarixi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, x&uuml;susil\u0259 \u0130kinci D&uuml;nya M&uuml;harib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan q\u0259l\u0259b\u0259nin yadda\u015flarda saxlan\u0131lmas\u0131, t\u0259bli\u011fi rus milli ideologiyan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>3. Tarixi irs\u0259 v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 h&ouml;rm\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>Pravoslavl\u0131q, rus \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, imperiya v\u0259 Sovet d&ouml;vr&uuml; irsi milli kimliyin formala\u015fmas\u0131nda h\u0259lledici amill\u0259r kimi t\u0259qdim olunur.<\/p>\n<p><strong>4. Rusiyan\u0131n &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsuslu\u011fu<\/strong><\/p>\n<p>Rus ideologiyas\u0131 Q\u0259rb d\u0259y\u0259rl\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259n &quot;rus yolu&quot;nu &mdash; &quot;m&uuml;st\u0259qil sivilizasiya modeli&quot; kimi t\u0259qdim edir. N\u0259 q\u0259d\u0259r m&uuml;bahis\u0259li g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, bu, Rusiyan\u0131n &ouml;z d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 v\u0259 idar\u0259etm\u0259 modelin\u0259 malik olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p><strong>5. Multietnik v\u0259 &ccedil;oxmill\u0259tli birlik<\/strong><\/p>\n<p>Rusiya Federasiyas\u0131 m&uuml;xt\u0259lif etnik v\u0259 dini qruplardan ibar\u0259tdir. Rusiya ideologiyas\u0131 bu m&uuml;xt\u0259lifliyi vahid rus d&ouml;vl\u0259ti v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M&uuml;asir d&ouml;vrd\u0259 ideologiyan\u0131n t\u0259siri<\/strong><\/p>\n<p>Bu g&uuml;n Rusiyan\u0131n milli ideologiyas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar &ouml;n plana &ccedil;\u0131x\u0131b:<\/p>\n<p>Rusiya d&uuml;nyada g&uuml;c m\u0259rk\u0259zidir v\u0259 Q\u0259rbl\u0259 r\u0259qab\u0259t apar\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fn\u0259n\u0259vi ail\u0259 v\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>U\u015faqlarda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunun t\u0259rbiy\u0259si (m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik d\u0259rsl\u0259ri).<\/p>\n<p>&quot;Rus d&uuml;nyas\u0131&quot; (\u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0438\u0440) konsepsiyas\u0131 &mdash; rus dilinin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rd\u0259n k\u0259narda da qorunmas\u0131.<\/p>\n<p>Ukrayna m&uuml;harib\u0259si fonunda d&ouml;vl\u0259t ideologiyas\u0131 daha s\u0259rt milli v\u0259 anti-Q\u0259rb ritorikas\u0131na ke&ccedil;ib.<\/p>\n<p><strong>\u0130ran\u0131n milli ideologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 olaraq h\u0259m dini ideologiyaya, h\u0259m d\u0259 mill\u0259t&ccedil;ilik (fars m\u0259rk\u0259zli) \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130slam v\u0259 Velay\u0259t-i F\u0259qih (Vilay\u0259t-i F\u0259qih)<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n milli ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda \u015fi\u0259 islam\u0131 dayan\u0131r. Velay\u0259t-i F\u0259qih &ndash; y\u0259ni &ldquo;f\u0259qihin vilay\u0259ti&rdquo; doktrinas\u0131 Ay\u0259tullah Ruhullah Xomeyni t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 bu g&uuml;n d\u0259 d&ouml;vl\u0259tin h&uuml;quqi-siyasi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bu n\u0259z\u0259riyy\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, ali dini lider (Ali R\u0259hb\u0259r) h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 sahibdir.<\/p>\n<p><strong>\u0130slam \u0130nqilab\u0131 irsi<\/strong><\/p>\n<p>1979-cu il \u0130slam \u0130nqilab\u0131 \u0130ran\u0131n milli ideologiyas\u0131nda d&ouml;n&uuml;\u015f n&ouml;qt\u0259si oldu. \u0130nqilabdan sonra \u0130ran\u0131n milli kimliyi dini \u0259saslarla yenid\u0259n quruldu v\u0259 &ldquo;Q\u0259rb t\u0259sirind\u0259n azad, m&uuml;st\u0259qil v\u0259 islami&rdquo; model kimi t\u0259qdim edildi.<\/p>\n<p><strong>Anti-imperializm v\u0259 anti-Q\u0259rb m&ouml;vqeyi<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran ideologiyas\u0131 uzun ill\u0259rdir AB\u015e v\u0259 \u0130srail \u0259leyhin\u0259 ritorika &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulub. Xomeyni d&ouml;vr&uuml;nd\u0259n b\u0259ri \u0130ran &ouml;z&uuml;n&uuml; Q\u0259rbin hegemoniyas\u0131na qar\u015f\u0131 dayanan m&uuml;st\u0259qil bir g&uuml;c kimi t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p><strong>Milli-m\u0259d\u0259ni kimlik v\u0259 Fars m\u0259rk\u0259z&ccedil;iliyi<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259r&ccedil;\u0259nd \u0130ran \u0130slam d&ouml;vl\u0259ti kimi tan\u0131n\u0131r, fars dili v\u0259 fars m\u0259d\u0259niyy\u0259ti milli ideologiyan\u0131n \u0259sas da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130ran &ccedil;oxmill\u0259tli d&ouml;vl\u0259tdir (az\u0259rbaycanl\u0131lar, k&uuml;rdl\u0259r, \u0259r\u0259bl\u0259r v\u0259 s.), lakin d&ouml;vl\u0259t ideologiyas\u0131 \u0259sas\u0259n fars m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verir.<\/p>\n<p><strong>\u0130slam h\u0259mr\u0259yliyi v\u0259 &ldquo;m\u0259zlumlar\u0131n m&uuml;dafi\u0259si&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran &ouml;z&uuml;n&uuml; yaln\u0131z bir d&ouml;vl\u0259t kimi deyil, h\u0259m d\u0259 b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada &ldquo;m\u0259zlum m&uuml;s\u0259lmanlar\u0131n&rdquo; v\u0259 \u015fi\u0259l\u0259rin himay\u0259dar\u0131 olaraq t\u0259qdim edir. Bu ideologiya \u0130raqda, Livanda (Hizbullah), Suriyada v\u0259 Y\u0259m\u0259nd\u0259 \u0130ran\u0131n t\u0259sir dair\u0259sini art\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Erm\u0259nistan\u0131n milli ideologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n milli ideologiyas\u0131 \u0259sas\u0259n etnik mill\u0259t&ccedil;ilik, tarixi yadda\u015f, diaspora faktoru, v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik m\u0259rk\u0259zli siyas\u0259t kimi elementl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ideologiyan\u0131n \u0259sas s&uuml;tunlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p><strong>1. Etnik Mill\u0259t&ccedil;ilik (Erm\u0259ni Mill\u0259t&ccedil;iliyi)<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n milli ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 etnik erm\u0259ni kimliyi dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Bir mill\u0259t, bir xalq ideyas\u0131 g&uuml;cl&uuml;d&uuml;r.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni Apostol Kils\u0259si v\u0259 erm\u0259ni dili milli identikliyin \u0259sas s&uuml;tunlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olmaqdan &ccedil;ox, etnik erm\u0259ni olmaq milli kimliyin \u0259sas elementi hesab edilir.<\/p>\n<p><strong>2. Tarixi Yadda\u015f v\u0259 &ldquo;Soyq\u0131r\u0131m\u0131&rdquo; \u0130deologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n milli ideologiyas\u0131nda m\u0259rk\u0259zi yer tutur.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259, h\u0259m daxili h\u0259m d\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259 milli birliy\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 diaspora il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>D&uuml;nya &uuml;zr\u0259 8-10 milyon aras\u0131 erm\u0259ni diasporas\u0131 var, bu is\u0259 Erm\u0259nistan \u0259halisind\u0259n qat-qat &ccedil;oxdur.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni birliyi t&uuml;rkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi m&uuml;bariz\u0259nin davam\u0131 kimi t\u0259qdim edilir.<\/p>\n<p><strong>G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n milli ideologiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n milli ideologiyas\u0131 bir ne&ccedil;\u0259 \u0259sas prinsip v\u0259 istiqam\u0259t &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulub:<\/p>\n<p><strong>1. G&uuml;rc&uuml; Mill\u0259t&ccedil;iliyi<\/strong><\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n milli ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas daya\u011f\u0131 etnik g&uuml;rc&uuml; kimliyi &uuml;z\u0259rind\u0259 quruludur.<\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml; dili v\u0259 pravoslav xristian dini milli identikliyin \u0259sas elementl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Xalq aras\u0131nda &ldquo;g&uuml;rc&uuml; olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n g&uuml;rc&uuml; kimi d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259k v\u0259 ya\u015famaq&rdquo; fikri geni\u015f yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bu yana\u015fma milli birliyi g&uuml;cl\u0259ndirs\u0259 d\u0259, &ccedil;oxmill\u0259tli bir &ouml;lk\u0259 olan G&uuml;rc&uuml;standa etnik azl\u0131qlarla (az\u0259rbaycanl\u0131lar, erm\u0259nil\u0259r, abxazlar, osetinl\u0259r v\u0259 s.) g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>2. Tarixi \u0130rs v\u0259 Xristianl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml;stan &ouml;z&uuml;n&uuml; Avropan\u0131n \u0259n q\u0259dim xristian d&ouml;vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olaraq t\u0259qdim edir (IV \u0259srd\u0259n b\u0259ri xristianl\u0131q r\u0259smi dindir).<\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml; Apostol Kils\u0259si milli identikliyin formala\u015fmas\u0131nda &ccedil;ox m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r (m\u0259s\u0259l\u0259n, Kral David Aghmashenebeli, Krali&ccedil;a Tamar) ideologiyada m\u0259rk\u0259zi obrazlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>3. Avroatlantik m\u0259kana inteqrasiya<\/strong><\/p>\n<p>G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n milli ideologiyas\u0131, x&uuml;susil\u0259 2003-c&uuml; il Q\u0131z\u0131lg&uuml;l \u0130nqilab\u0131ndan sonra, Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 NATO inteqrasiyas\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p>&ldquo;G&uuml;rc&uuml;stan Avropad\u0131r&rdquo; \u015f&uuml;ar\u0131 h\u0259m daxili siyas\u0259td\u0259, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq platformalarda istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bu ideologiya Rusiya il\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rd\u0259 ideoloji v\u0259 geosiyasi ziddiyy\u0259t yarad\u0131r. Avrointeqrasiya x\u0259tti &ldquo;G&uuml;rc&uuml; Arzusu &#8211; Demokratik G&uuml;rc&uuml;stan&rdquo; partiyas\u0131n\u0131n f\u0259xri s\u0259dri Bidzina \u0130vani\u015fvilinin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi d&ouml;vrd\u0259n sonra (2011) z\u0259ifl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>4. Rusiya \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik<\/strong><\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n Rusiya-G&uuml;rc&uuml;stan m&uuml;harib\u0259si, Abxaziya v\u0259 C\u0259nubi Osetiyan\u0131n de-fakto itirilm\u0259si milli travmaya &ccedil;evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Rusiya \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 torpaqlar\u0131n &quot;i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si&quot; ideyas\u0131 milli ideologiyada geni\u015f yer tutur.<\/p>\n<p>Bu kontekst G&uuml;rc&uuml;standa m&uuml;st\u0259qillik v\u0259 suverenlik d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259sini g&uuml;cl\u0259ndir\u0259n faktordur.<\/p>\n<p>Ancaq son ill\u0259r G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 Rusiya v\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda balansl\u0131 siyasi x\u0259ttin qorundu\u011funu m&uuml;\u015fahid\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p><strong>Bu yaz\u0131 &ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n &ldquo;Milli ideologiyaya y&ouml;n\u0259lik t\u0259xribatlar \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fviqi&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b. Yaz\u0131n\u0131n m\u0259zmununda \u0259ks olunan fikir v\u0259 m&uuml;lahiz\u0259l\u0259r m&uuml;\u0259llif\u0259 aiddir v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin r\u0259smi m&ouml;vqeyini \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli ideologiya insan\u0131n, c\u0259miyy\u0259tin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259rini formala\u015fd\u0131ran normalar toplusudur. H\u0259r k\u0259sin, h\u0259r qrupun &ouml;z&uuml;n&uuml;n ideologiyas\u0131 olur. Milli ideologiya d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. M&uuml;asir milli ideologiya dedikd\u0259 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 m&uuml;st\u0259qilliyin qorunmas\u0131, beyn\u0259lxalq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-229642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229642"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229642\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}