{"id":229306,"date":"2025-08-22T10:26:15","date_gmt":"2025-08-22T06:26:15","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=229306","title":{"rendered":"\u0130nfarkt v\u0259 insult: Tromb niy\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir"},"content":{"rendered":"<p><strong>D&uuml;nyada h\u0259r d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; insan i\u015femik insult, miokard infarkt\u0131 v\u0259 ya a\u011fciy\u0259r emboliyas\u0131na s\u0259b\u0259b olan qan laxtas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 ya qopmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 &ouml;l&uuml;r.<br \/>\nNiy\u0259 qan laxtalar\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir, hans\u0131 simptomlar ortaya &ccedil;\u0131x\u0131r v\u0259 nec\u0259 m&uuml;alic\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 kardioloq Natalia Nikolaevna dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Qan laxtalanmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri<br \/>\nQan laxtas\u0131 damarda v\u0259 ya arteriyada \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n qan laxtas\u0131d\u0131r. Arteriyalar qan\u0131 &uuml;r\u0259kd\u0259n, damarlar is\u0259 qan\u0131 &uuml;r\u0259y\u0259 apar\u0131r.<\/p>\n<p>Niy\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir?<br \/>\nBir ne&ccedil;\u0259 s\u0259b\u0259b var:<br \/>\nz\u0259rb\u0259 v\u0259 ya s&uuml;m&uuml;k s\u0131n\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 damar divarlar\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si.<br \/>\nQan itkisini dayand\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f divara qan laxtas\u0131 yap\u0131\u015f\u0131r &#8211; qoruyucu mexanizm i\u015f\u0259 sal\u0131n\u0131r. Qan laxtas\u0131 &ouml;z-&ouml;z&uuml;n\u0259 h\u0259ll oluna bil\u0259r v\u0259 ya b&ouml;y&uuml;y\u0259 v\u0259 qism\u0259n v\u0259 ya tamamil\u0259 qan ax\u0131n\u0131 dayand\u0131ra bil\u0259r;<br \/>\nqan d&ouml;vran\u0131 probleml\u0259ri, \u0259n &ccedil;ox oturaq h\u0259yat t\u0259rzi, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 ya u&ccedil;u\u015f v\u0259 ya x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 uzun m&uuml;dd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qalma n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Ayaqlardak\u0131 damarlarda qan\u0131n yuxar\u0131ya &#8211; cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259n klapanlar var. G\u0259z\u0259rk\u0259n v\u0259 ya qa&ccedil;ark\u0259n \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r damarlar\u0131 nasos kimi s\u0131x\u0131r. Saatlarla otursaq, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259mir v\u0259 ayaqlardak\u0131 qan dur\u011funla\u015f\u0131r. Qan\u0131n dur\u011funlu\u011fu qan laxtas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n ideal \u015f\u0259raitdir.<br \/>\nartan qan laxtalanmas\u0131 &#8211; qan\u0131n &ccedil;ox tez &quot;qal\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131&quot; bir v\u0259ziyy\u0259t.<\/p>\n<p>S\u0259b\u0259bl\u0259r anadang\u0259lm\u0259, y\u0259ni nadir genetik poz\u011funluqlar v\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f ola bil\u0259r. \u018fld\u0259 edil\u0259nl\u0259r aras\u0131nda qeyri-kafi su q\u0259bulu, siqaret &ccedil;\u0259km\u0259, piyl\u0259nm\u0259, infeksiyalar, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 COVID-19, romatoid artrit v\u0259 s.;<br \/>\n&uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri &#8211; &uuml;r\u0259k &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259, damarlarda qan dur\u011funlu\u011fu, aritmiya il\u0259 &#8211; atriyada;<br \/>\nvarikoz damarlar\u0131 &#8211; qan dur\u011funla\u015f\u0131r, venoz divar iltihablan\u0131r (flebit) v\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 daha h\u0259ssas olur.<br \/>\nTromboz \u0259lam\u0259tl\u0259ri<br \/>\nAyaqlar\u0131n, &ccedil;anaqlar\u0131n v\u0259 ya qollar\u0131n d\u0259rin damarlar\u0131nda venoz tromblar he&ccedil; bir \u0259lam\u0259t olmadan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. A\u011fr\u0131, d\u0259ri h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131, \u015fi\u015flik, q\u0131zart\u0131 bir ne&ccedil;\u0259 h\u0259ft\u0259 v\u0259 ya aydan sonra g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Bu, damar\u0131 bloklayan v\u0259 qan\u0131n &ccedil;\u0131xmas\u0131na mane olan bir tromb&uuml;s&uuml;n b&ouml;y&uuml;m\u0259sini g&ouml;st\u0259rir. K\u0259skin trombozda &#8211; bir ne&ccedil;\u0259 saat v\u0259 ya g&uuml;nd\u0259n sonra.<br \/>\nA\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflar\u0131n d\u0259rin ven trombozu poz\u011funlu\u011fun \u0259n a\u011f\u0131r formas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq arterial tromb&uuml;s ad\u0259t\u0259n &ouml;z&uuml;n&uuml; d\u0259rhal tan\u0131d\u0131r, &ccedil;&uuml;nki tromb oksigenin orqana ke&ccedil;m\u0259sini mane\u0259 t&ouml;r\u0259dir. K\u0259skin a\u011fr\u0131 yaran\u0131r: qab\u0131r\u011fan\u0131n arxas\u0131nda &#8211; miyokard infarkt\u0131 \u0259lam\u0259ti, birt\u0259r\u0259fli iflic &#8211; insult \u0259lam\u0259ti.<br \/>\n\u0130nfarkt\u0131n \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259ri bunlard\u0131r:<br \/>\nd&ouml;\u015f s&uuml;m&uuml;y&uuml;n&uuml;n arxas\u0131nda \u015fidd\u0259tli, s\u0131x\u0131c\u0131 v\u0259 ya yanan a\u011fr\u0131 (qola, boyuna, arxaya v\u0259 ya &ccedil;\u0259n\u0259y\u0259 yay\u0131la bil\u0259r);<br \/>\nn\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131, hava &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 hissi;<br \/>\nsoyuq t\u0259r, &uuml;r\u0259kbulanma, ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259;<br \/>\nb\u0259z\u0259n &#8211; qar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 ya &uuml;r\u0259k yanmas\u0131.<br \/>\n\u0130nsult \u0259lam\u0259tl\u0259ri bunlard\u0131r:<br \/>\n&uuml;z&uuml;n, qolun v\u0259 ya aya\u011f\u0131n q\u0259fil uyu\u015fma v\u0259 ya z\u0259ifliyi (ad\u0259t\u0259n bir t\u0259r\u0259fd\u0259n);<br \/>\ndan\u0131\u015fma v\u0259 nitqin ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;lm\u0259si;<br \/>\nbir v\u0259 ya h\u0259r iki g&ouml;zd\u0259 g&ouml;rm\u0259 poz\u011funlu\u011fu;<br \/>\nbalans v\u0259 ya koordinasiya itkisi;<br \/>\nk\u0259skin ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, vuru\u015f, qan t\u0259zyiqinin k\u0259skin artmas\u0131 v\u0259 ya fiziki g&uuml;c, qan laxtas\u0131 qopa bil\u0259r. Sonra qan ax\u0131n\u0131 il\u0259 onun bir hiss\u0259si (emboliya) &uuml;r\u0259kd\u0259n a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 ke&ccedil;ir. A\u011fciy\u0259r arteriyas\u0131n\u0131 bloklay\u0131rsa, s&uuml;r\u0259tli &uuml;r\u0259k d&ouml;y&uuml;nt&uuml;s&uuml;, n\u0259f\u0259s almaqda &ccedil;\u0259tinlik, \u015fidd\u0259tli sin\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131, qan &ouml;sk&uuml;r\u0259k il\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259r\u0259n bir a\u011fciy\u0259r emboliyas\u0131 meydana g\u0259lir.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D&uuml;nyada h\u0259r d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; insan i\u015femik insult, miokard infarkt\u0131 v\u0259 ya a\u011fciy\u0259r emboliyas\u0131na s\u0259b\u0259b olan qan laxtas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 ya qopmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 &ouml;l&uuml;r. Niy\u0259 qan laxtalar\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir, hans\u0131 simptomlar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-229306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229306\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}