{"id":228769,"date":"2025-08-12T07:44:53","date_gmt":"2025-08-12T03:44:53","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=228769","title":{"rendered":"Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 radiasiya v\u0259 civ\u0259 olan m\u0259hsullar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Radioaktivliy\u0259 g\u0259linc\u0259, &ccedil;ox vaxt a\u011fla atom elektrik stansiyalar\u0131, rentgen otaqlar\u0131 v\u0259 ya &Ccedil;ernob\u0131l kimi faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r g\u0259lir. Ancaq az adam adi qidalarda ki&ccedil;ik dozalarda radiasiya oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r. Bu bar\u0259d\u0259 narahat olmal\u0131y\u0131q?<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, \u0259slind\u0259, radioaktivlik \u0259traf m&uuml;hitin t\u0259bii komponentidir. G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n, yerin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n g\u0259lir v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 h\u0259r g&uuml;n yediyimiz qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olur. Bitkil\u0259r radioaktiv elementl\u0259ri torpaqdan, bal\u0131qlar is\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 sudan udurlar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, d\u0259niz bal\u0131qlar\u0131nda civ\u0259 d\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Banan radioaktiv izotop olan kalium-40-\u0131n m&ouml;vcudlu\u011funa g&ouml;r\u0259 \u0259n radioaktiv m\u0259hsul hesab edilir. Lakin bu, tamamil\u0259 do\u011fru deyil, Perm Politexnik Universitetinin Kimya v\u0259 Biotexnologiya kafedras\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131 m&uuml;h\u0259ndisi Aleksandra Kozhevnikova deyir. Onun fikrinc\u0259, Braziliya &ccedil;\u0259r\u0259zl\u0259ri bu bax\u0131mdan daha b&ouml;y&uuml;k t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r, &ccedil;&uuml;nki onlar\u0131n radioaktivlik s\u0259viyy\u0259si dig\u0259r m\u0259hsullardan minl\u0259rl\u0259 d\u0259f\u0259 y&uuml;ks\u0259kdir.<\/p>\n<p>Kozhevnikova izah edir ki, bu, Braziliya &ccedil;\u0259r\u0259zl\u0259rinin b&ouml;y&uuml;d&uuml;y&uuml; a\u011faclar\u0131n k&ouml;kl\u0259rinin yer\u0259 &ccedil;ox d\u0259rin getm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r ki, bu da radiumun daha aktiv \u015f\u0259kild\u0259 udulmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir. Bir il \u0259rzind\u0259 g&uuml;nd\u0259 c\u0259mi iki qoz yem\u0259k t\u0259xmin\u0259n 160 mikrozievert (&mu;Sv) \u0259lav\u0259 radiasiya dozas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k. M&uuml;qayis\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n qeyd ed\u0259k ki, qidadan al\u0131nan radiasiyan\u0131n adi illik dozas\u0131 t\u0259xmin\u0259n 300 mikrozievert t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Braziliya &ccedil;\u0259r\u0259zin\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, radionuklidl\u0259ri art\u0131ran m\u0259hsullar\u0131n siyah\u0131s\u0131na lobya, yerk&ouml;k&uuml;, k&ouml;k t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, mal \u0259ti, x&ouml;r\u0259k duzu v\u0259 g&ouml;b\u0259l\u0259k daxildir.<br \/>\nB\u0259zi m\u0259hsullar x&uuml;susil\u0259 radioaktiv &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 olan \u0259razil\u0259rd\u0259 ionla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 hiss\u0259cikl\u0259r toplamaq x&uuml;susiyy\u0259tin\u0259 malikdir. Kozhevnikova qeyd edir ki, bu, porcini g&ouml;b\u0259l\u0259kl\u0259ri, boletus g&ouml;b\u0259l\u0259kl\u0259ri v\u0259 in\u0259k s&uuml;d&uuml; il\u0259 x&uuml;susil\u0259 tez ba\u015f verir. Bal\u0131qlar aras\u0131nda pike, perch v\u0259 sazanlar\u0131 vur\u011fulama\u011fa d\u0259y\u0259r. Riskl\u0259ri azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n fon radiasiyas\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259rd\u0259 (illik radiasiya dozas\u0131 1 millizievertd\u0259n &ccedil;ox) toplanan m\u0259hsullar\u0131 yem\u0259kd\u0259n &ccedil;\u0259kinm\u0259k t&ouml;vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssis vur\u011fulay\u0131r ki, bal\u0131q t\u0259kc\u0259 radioaktiv \u015f&uuml;alanma deyil, h\u0259m d\u0259 a\u011f\u0131r metal &#8211; civ\u0259 m\u0259nb\u0259yi ola bil\u0259r. Bu z\u0259h\u0259rli element suya h\u0259m t\u0259bii yolla (vulkanlar, yan\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259), h\u0259m d\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, s\u0259nayed\u0259 k&ouml;m&uuml;r, neft v\u0259 odun yand\u0131rark\u0259n daxil olur.<\/p>\n<p>Ekspert izah edir ki, civ\u0259nin konsentrasiyas\u0131 &uuml;&ccedil; amild\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r: bal\u0131\u011f\u0131n ya\u015f\u0131 (uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml; n&ouml;vl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, ton bal\u0131\u011f\u0131, daha &ccedil;ox metal toplay\u0131r), bal\u0131qlar\u0131n qida z\u0259ncirind\u0259ki m&ouml;vqeyi (y\u0131rt\u0131c\u0131 n&ouml;vl\u0259r dig\u0259r orqanizml\u0259ri yey\u0259r\u0259k civ\u0259 al\u0131r) v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m&uuml;hiti (t\u0259hl&uuml;k\u0259li madd\u0259l\u0259rin konsentrasiyas\u0131 su orqanizmind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fir).<br \/>\nCiv\u0259 t\u0259rkibin\u0259 g&ouml;r\u0259 tuna v\u0259 skumbriya \u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259li, k&ouml;p\u0259kbal\u0131\u011f\u0131 v\u0259 q\u0131l\u0131nc bal\u0131\u011f\u0131 is\u0259 &ouml;nd\u0259dir. Alexandra Kozhevnikova ayda 1-2 d\u0259f\u0259d\u0259n &ccedil;ox olmayan tuna v\u0259 skumbriya yem\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;r, hiss\u0259 is\u0259 100-150 qramdan &ccedil;ox olmamal\u0131d\u0131r. Hamil\u0259 v\u0259 laktasiya ed\u0259n qad\u0131nlara, h\u0259m&ccedil;inin 12 ya\u015fdan ki&ccedil;ik u\u015faqlara bu bal\u0131\u011f\u0131 p\u0259hrizind\u0259n xaric etm\u0259k t&ouml;vsiy\u0259 olunur. Civ\u0259 t\u0259rkibin\u0259 g&ouml;r\u0259 \u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz n&ouml;vl\u0259r q\u0131z\u0131lbal\u0131q, siy\u0259n\u0259k, sardina v\u0259 treskad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Radioaktivliy\u0259 g\u0259linc\u0259, &ccedil;ox vaxt a\u011fla atom elektrik stansiyalar\u0131, rentgen otaqlar\u0131 v\u0259 ya &Ccedil;ernob\u0131l kimi faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r g\u0259lir. Ancaq az adam adi qidalarda ki&ccedil;ik dozalarda radiasiya oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r. Bu bar\u0259d\u0259 narahat&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-228769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=228769"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228769\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=228769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=228769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=228769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}