{"id":228527,"date":"2025-08-07T07:02:56","date_gmt":"2025-08-07T03:02:56","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=228527","title":{"rendered":"U\u015fa\u011f\u0131 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 t\u0259hqir etm\u0259k, vurmaqdan az t\u0259hl\u00fck\u0259li deyil"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u0259dqiqat g&ouml;st\u0259rir ki, \u015fifahi zorak\u0131l\u0131q fiziki zorak\u0131l\u0131qla psixikaya eyni t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\n\u018fg\u0259r u\u015faq u\u015faql\u0131qda m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq \u015fifahi zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131rsa, bu, b&ouml;y&uuml;kl\u0259rin psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na fiziki zorak\u0131l\u0131q kimi t\u0259sir edir.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu, BMJ Open jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan n\u0259sill\u0259raras\u0131 b&ouml;y&uuml;k t\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259rinin g\u0259ldiyi n\u0259tic\u0259dir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rir ki, \u015fifahi t\u0259hqirin t\u0259siri &ccedil;ox vaxt d\u0259rhal a\u015fkar olmasa da, daha az da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli ola bilm\u0259z. 1950-ci ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri do\u011fum kohortlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n 20,000-d\u0259n &ccedil;ox i\u015ftirak&ccedil;\u0131n\u0131n i\u015ftirak etdiyi bu retrospektiv t\u0259dqiqat u\u015faql\u0131qda fiziki zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, lakin \u015fifahi t\u0259hqirin artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Qlobal miqyasda h\u0259r alt\u0131 u\u015faqdan birinin ail\u0259 &uuml;zvl\u0259ri v\u0259 t\u0259rbiy\u0259&ccedil;il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n fiziki zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 t\u0259xmin edilir. Bu, zehni v\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011fa uzunm&uuml;dd\u0259tli t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Bu, artan narahatl\u0131q s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 depressiya, as\u0131l\u0131l\u0131q, riskli davran\u0131\u015f, zorak\u0131l\u0131q, &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 diabet\u0259 meyld\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Fiziki zorak\u0131l\u0131q kimi, \u015fifahi zorak\u0131l\u0131q da u\u015faqlar\u0131n neyrobioloji inki\u015faf\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259n stress m\u0259nb\u0259yidir. D&uuml;nyada h\u0259r &uuml;&ccedil; u\u015faqdan biri m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq buna m\u0259ruz qal\u0131r.<br \/>\nMeta-analizin m&uuml;\u0259llifl\u0259ri \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Uelsd\u0259n olan 20 687 b&ouml;y&uuml;kl\u0259rin i\u015ftirak etdiyi m&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeddi ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdiribl\u0259r.<br \/>\nFiziki zorak\u0131l\u0131q u\u015faql\u0131q t\u0259cr&uuml;b\u0259sinin bir hiss\u0259si olsa bel\u0259, \u015fifahi zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qalanlar \u0259lav\u0259 riskl\u0259 &uuml;zl\u0259\u015fdil\u0259r. Psixi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri riski:<br \/>\n16% sui-istifad\u0259 etm\u0259d\u0259n,<br \/>\n22,5% (yaln\u0131z fiziki zorak\u0131l\u0131q),<br \/>\n24% (yaln\u0131z \u015fifahi t\u0259hqir),<br \/>\n29% (h\u0259r iki sui-istifad\u0259 n&ouml;v&uuml;).<\/p>\n<p>Dezavantajl\u0131 b&ouml;lg\u0259l\u0259rd\u0259n olan insanlar u\u015faql\u0131qda fiziki v\u0259 ya \u015fifahi zorak\u0131l\u0131q bar\u0259d\u0259 daha &ccedil;ox m\u0259lumat verirdil\u0259r.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat g&ouml;st\u0259rir ki, \u015fifahi zorak\u0131l\u0131q fiziki zorak\u0131l\u0131qla psixikaya eyni t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. \u018fg\u0259r u\u015faq u\u015faql\u0131qda m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq \u015fifahi zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131rsa, bu, b&ouml;y&uuml;kl\u0259rin psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na fiziki zorak\u0131l\u0131q kimi t\u0259sir edir.&nbsp; Ucnoqta.az&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-228527","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=228527"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228527\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=228527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=228527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=228527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}