{"id":228212,"date":"2025-07-31T17:33:22","date_gmt":"2025-07-31T13:33:22","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=228212","title":{"rendered":"Milli ideologiya n\u0259dir v\u0259 t\u0259hdidl\u0259r n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>&ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyi QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 &ldquo;Milli ideologiyaya y&ouml;n\u0259lik t\u0259xribatlar \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fviqi&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 milli ideologiya v\u0259 ona qar\u015f\u0131 t\u0259hdidl\u0259rin m&uuml;xt\u0259lif aspektl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirici xarakterli yaz\u0131lar\u0131n d\u0259rcin\u0259 start verib. \u0130lk yaz\u0131m\u0131zda &ldquo;Milli ideologiya n\u0259dir&rdquo; sual\u0131na cavab tapma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/strong><\/p>\n<p>&Ouml;nc\u0259 qeyd ed\u0259k ki, milli ideologiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r, yana\u015fmalar birm\u0259nal\u0131 deyil. Qlobalistl\u0259r, radikal liberialistl\u0259r bu anlay\u0131\u015f\u0131 yax\u0131na buraxm\u0131r, bunu insanlar\u0131n, xalqlar\u0131n d&uuml;nyaya inteqrasiyas\u0131na mane\u0259 olan, buxovlay\u0131c\u0131 v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n siyasi al\u0259t hesab edirl\u0259r. B\u0259zi sosioloqlar hesab edirl\u0259r ki, kommunist ideologiyas\u0131 s&uuml;quta u\u011frad\u0131qda sonra d&uuml;nyada dominantl\u0131q \u0259ld\u0259 ed\u0259n demokratiya onun yolunu tutan h\u0259r bir d&ouml;vl\u0259tin milli ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. Demokratiya yolunu tutan &ouml;lk\u0259l\u0259rin ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda milli ideologiya yaratmalar\u0131 d&uuml;zg&uuml;n deyil. &quot;Demokratiya populizmi&quot;n\u0259 yoluxanlar, &quot;modernistl\u0259r&quot; &quot;milli ideologiya&quot; s&ouml;z&uuml;n&uuml; q\u0259bul etmirl\u0259r. &quot;H\u0259r c&uuml;r ideologiya buxovundan azad olmaq laz\u0131md\u0131r&quot;, &quot;ideologiya c\u0259miyy\u0259tin m&uuml;t\u0259r\u0259qqi inki\u015faf\u0131na mane olur&quot; d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259sind\u0259 olanlar b\u0259zi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri g&ouml;rm\u0259zlikd\u0259n g\u0259lirl\u0259r. Yax\u0131n ke&ccedil;mi\u015fimizd\u0259, el\u0259 bu g&uuml;n&uuml;n &ouml;z&uuml;nd\u0259 d\u0259 ba\u015f ver\u0259n qlobal prosesl\u0259r, &ldquo;b\u0259\u015f\u0259ri ideyalar&rdquo; ad\u0131 alt\u0131nda xalqlara s\u0131r\u0131nan yad d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259r, z\u0259r\u0259rli h\u0259yat t\u0259rzl\u0259ri bu c&uuml;r yana\u015fmalar\u0131n q&uuml;surlu oldu\u011funu ortaya qoyur.<\/p>\n<p>H\u0259r bir d&ouml;vl\u0259tin, mill\u0259tin h\u0259r hans\u0131 ideologiya \u0259traf\u0131nda s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259si onu daha g&uuml;cl&uuml;, xarici t\u0259sir v\u0259 t\u0259zyiql\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda daha dayanaql\u0131 edir. X&uuml;susil\u0259 d\u0259, d&uuml;nya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n transmillil\u0259\u015fdiyi v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 ziddiyy\u0259tl\u0259rin g&uuml;cl\u0259ndiyi bir d&ouml;n\u0259md\u0259 milli ideologiyan\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fu son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. M&uuml;asir d&ouml;vrd\u0259 dayan\u0131ql\u0131 ideoloji silahlarla t\u0259chiz olunmu\u015f xalqlar &ccedil;\u0259tinlikl\u0259rin v\u0259 probleml\u0259rin &ouml;hd\u0259sind\u0259n inamla g\u0259lir, milli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 birlik n&uuml;mayi\u015f etdirir, qloballa\u015fman\u0131n neqativ t\u0259sirl\u0259rini d\u0259f etm\u0259k imkan\u0131nda olurlar.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n milli ideologiyas\u0131 Konstitusiyam\u0131z\u0131n preambulas\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 &ouml;z&uuml;n&uuml;n &ccedil;ox\u0259srlik d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini davam etdir\u0259r\u0259k, &laquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d&ouml;vl\u0259t m&uuml;st\u0259qilliyi haqq\u0131nda&raquo; Konstitusiya Akt\u0131nda \u0259ks olunan prinsipl\u0259r milli ideologiyam\u0131z\u0131n \u0259sas s&uuml;tunlar\u0131 hesab olunur. Ana Yasam\u0131z h\u0259r k\u0259sin firavanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sini arzulayaraq, \u0259dal\u0259tin v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sini ist\u0259y\u0259r\u0259k, ke&ccedil;mi\u015f, indiki, v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda &ouml;z m\u0259suliyy\u0259tini anlayaraq, suveren h&uuml;quqdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 niyy\u0259tl\u0259rini b\u0259yan edir:<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin m&uuml;st\u0259qilliyini, suverenliyini v\u0259 \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; qorumaq;<\/p>\n<p>Konstitusiya &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 demokratik qurulu\u015fa t\u0259minat verm\u0259k;<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sin\u0259 nail olmaq;<\/p>\n<p>Xalq\u0131n irad\u0259sinin ifad\u0259si kimi qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n h&uuml;quqi, d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t yaratmaq;<\/p>\n<p>\u018fdal\u0259tli, iqtisadi v\u0259 sosial qaydalara uy\u011fun olaraq ham\u0131n\u0131n layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sini t\u0259min etm\u0259k;<\/p>\n<p>&Uuml;mumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiq olaraq b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nya xalqlar\u0131 il\u0259 dostluq, s&uuml;lh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famaq v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259k.<\/p>\n<p>G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, milli ideologiya m&uuml;c\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015f deyil, konkret prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n milli ideologiyas\u0131n\u0131n tarix\u0259n formala\u015fmas\u0131nda b&ouml;y&uuml;k xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f M.F.Axundov, C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, M.\u018f.Sabir, \u018f.Haqverdiyev, N.N\u0259rimanov, &Uuml;.Hac\u0131b\u0259yov, \u018f.H&uuml;seynzad\u0259, M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 kimi g&ouml;rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri xalq\u0131 m&uuml;t\u0259r\u0259qqi ideyalar \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259k olub.<\/p>\n<p>D&uuml;nya \u015f&ouml;hr\u0259tli filosof Yusif \u0259l-K\u0259rdavi yaz\u0131rd\u0131 ki, m&uuml;st\u0259ml\u0259k\u0259&ccedil;iliyin n&ouml;vl\u0259rind\u0259n \u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259lisi ideya m&uuml;st\u0259ml\u0259k\u0259&ccedil;iliyidir. O, torpaqlar\u0131 deyil, zehinl\u0259ri z\u0259bt edir, z\u0259ka is\u0259 toplardan deyil, q\u0259l\u0259md\u0259n istifad\u0259 edir. T\u0259lat&uuml;ml&uuml; d&uuml;nyada &ouml;z layiqli yerini tutma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fan, g\u0259l\u0259c\u0259yini t\u0259min etm\u0259y\u0259 can atan &ouml;lk\u0259mizin milli maraqlar\u0131 milli ideologiyam\u0131z\u0131n formala\u015fmas\u0131nda &ouml;n\u0259mli rol oynay\u0131r. Etiraf ed\u0259k ki, b\u0259z\u0259n h\u0259r hans\u0131 siyasi q&uuml;vv\u0259nin v\u0259 yaxud sosial qrupun maraqlar\u0131 da s&uuml;ni \u015f\u0259kild\u0259 milli ideologiya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bu bir s\u0131ra hallarda xalqlar\u0131n maraqlar\u0131 il\u0259 &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015fm&uuml;r. Bura Hitler Almaniyas\u0131n\u0131n d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 fa\u015fizm, SSR\u0130 d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 markisizm-leninizm ideologiyalar\u0131n\u0131n hakim d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259y\u0259 &ccedil;evrilm\u0259sini misal g\u0259tirm\u0259k olar. O ideologiyalar ki, siyasi qruplar\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t etdi v\u0259 d&uuml;nyaya says\u0131z-hesabs\u0131z faci\u0259l\u0259r ya\u015fatd\u0131. El\u0259c\u0259 d\u0259 haz\u0131rda \u015eimali Koreyada hakim ideologiya hesab olunan &quot;&ccedil;u&ccedil;xe&quot;d\u0259 d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;sb\u0259t qar\u015f\u0131lanm\u0131r. T&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistanda zaman-zaman hakim d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 t\u0259rzin\u0259 &ccedil;evrilmi\u015f da\u015fnakstyun ideologiyas\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rli, t\u0259hl&uuml;k\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 &uuml;zl\u0259\u015fib. 2020-ci ilin sentyabr ay\u0131nda ba\u015flayan v\u0259 44 g&uuml;n davam ed\u0259n V\u0259t\u0259n m&uuml;harib\u0259si, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 2023-c&uuml; il 19 sentyabrda c\u0259min 24 saat davam ed\u0259n h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz t\u0259kc\u0259 \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;m&uuml;z&uuml; t\u0259min etm\u0259dik, h\u0259m&ccedil;inin fa\u015fizml\u0259 b\u0259rab\u0259r tutulan &ldquo;B&ouml;y&uuml;k Erm\u0259nistan&rdquo; ideologiyas\u0131n\u0131n tabutuna son m\u0131x\u0131 vurduq, separatizmin k&ouml;k&uuml;n&uuml; k\u0259sdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2024-c&uuml; il yanvar\u0131n 10-da yerli televiziya kanallar\u0131na m&uuml;sahib\u0259sind\u0259 qeyd edib ki, yeni d&ouml;vrd\u0259 milli ideya il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyas\u0259t&ccedil;il\u0259r, politoloqlar, elm adamlar\u0131, ziyal\u0131lar m&uuml;zakir\u0259l\u0259r aparmal\u0131d\u0131r: &quot;Bizim \u0259sas milli ideyam\u0131z \u0259razil\u0259rimizi azad etm\u0259k idi. Y\u0259ni, b&uuml;t&uuml;n xalq bu ideya \u0259traf\u0131nda, bu amal \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015fdi, biz bunu art\u0131q \u0259ld\u0259 etmi\u015fik. Ona g&ouml;r\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015fafla ba\u011fl\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259nim fikirl\u0259rim var v\u0259 bir &ccedil;ox hallarda onlar h\u0259lledici olacaq t\u0259bii ki. Ancaq m\u0259n ist\u0259rdim ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 diskussiyalar getsin, siyas\u0259t&ccedil;il\u0259r, politoloqlar, elm adamlar\u0131, ziyal\u0131lar, y\u0259ni, bizim g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 \u0259sas milli ideya v\u0259 ideyalar\u0131m\u0131z n\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Bu, bir ictimai m&uuml;zakir\u0259 m&ouml;vzusu olmal\u0131d\u0131r&quot;.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, bizim milli ideologiyam\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q dayan\u0131r. Az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 bir-birin\u0259 zidd, yad siyasi n\u0259z\u0259riyy\u0259 v\u0259 ideologiyalar\u0131n &ouml;lk\u0259mizd\u0259 meydan sulamas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan vacib amildir. D&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 vacib rol oynayan az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 c\u0259miyy\u0259ti m\u0259n\u0259n dir&ccedil;\u0259ltm\u0259y\u0259, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q potensial\u0131n\u0131 g&uuml;cl\u0259ndirm\u0259y\u0259, ictimai \u015f&uuml;uru u\u011furlu d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011funun ba\u015fl\u0131ca amilin\u0259 &ccedil;evirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir. Milli ideologiyam\u0131z b\u0259llidir. \u0130deyalar\u0131m\u0131z is\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Qalib xalq\u0131n, d&ouml;vl\u0259tin yeni ideyalar\u0131, yeni h\u0259d\u0259fl\u0259ri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 &ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n &ldquo;Milli ideologiyaya y&ouml;n\u0259lik t\u0259xribatlar \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fviqi&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b. Yaz\u0131n\u0131n m\u0259zmununda \u0259ks olunan fikir v\u0259 m&uuml;lahiz\u0259l\u0259r m&uuml;\u0259llif\u0259 aiddir v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin r\u0259smi m&ouml;vqeyini \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyi QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 &ldquo;Milli ideologiyaya y&ouml;n\u0259lik t\u0259xribatlar \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fviqi&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 milli ideologiya v\u0259 ona qar\u015f\u0131 t\u0259hdidl\u0259rin m&uuml;xt\u0259lif aspektl\u0259ri il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-228212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=228212"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228212\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=228212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=228212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=228212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}