{"id":227951,"date":"2025-07-28T06:33:03","date_gmt":"2025-07-28T02:33:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=227951","title":{"rendered":"Qablar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259siz yap\u0131\u015fmayan \u00f6rt\u00fck haz\u0131rlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>Toronto Universitetind\u0259 qablar v\u0259 dig\u0259r t\u0259tbiql\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n yap\u0131\u015fmayan &ouml;rt&uuml;k kimi istifad\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz material yarad\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, ixtira Nature Communications-da t\u0259svir edilmi\u015fdir.<br \/>\nBu madd\u0259 suyu v\u0259 ya\u011f\u0131 dem\u0259k olar ki, adi yap\u0131\u015fmayan &ouml;rt&uuml;kl\u0259r kimi effektiv \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259f edir, lakin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 daha az per- v\u0259 poliftoralkil birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri (PFAS) &#8211; sa\u011flaml\u0131q v\u0259 \u0259traf m&uuml;hit &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259li olan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r ail\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>PFAS niy\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259lidir?<\/strong><br \/>\n1930-cu ill\u0259rin sonlar\u0131nda ixtira edildiyi vaxtdan daha &ccedil;ox Teflon kimi tan\u0131nan politetrafloroetilen suyu, ya\u011f\u0131 v\u0259 ya\u011f\u0131 d\u0259f etm\u0259k qabiliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131. O, PFAS adlanan madd\u0259l\u0259r ail\u0259sin\u0259 v\u0259 ya molekullar\u0131 fl&uuml;or atomlar\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f karbon atomlar\u0131n\u0131n z\u0259ncirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olan fl&uuml;or t\u0259rkibli madd\u0259l\u0259r\u0259 aiddir.<\/p>\n<p>Karbon-fl&uuml;or ba\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sirsizliyi PFAS-a yap\u0131\u015fmayan xass\u0259l\u0259rini ver\u0259n \u015feydir, eyni zamanda onlar\u0131 \u0259traf m&uuml;hitd\u0259 par&ccedil;alanmas\u0131na mane olan v\u0259 onlara &quot;\u0259b\u0259di kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r&quot; l\u0259q\u0259bini qazand\u0131ran \u015feydir. PFAS h\u0259m&ccedil;inin canl\u0131 toxumada toplan\u0131r, qida z\u0259ncirind\u0259 yuxar\u0131ya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdikc\u0259 konsentrasiyalar\u0131 art\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar PFAS-a y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259li m\u0259ruz qalma\u011f\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n x\u0259r&ccedil;\u0259ngl\u0259r, do\u011fu\u015f q&uuml;surlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirdi, uzun z\u0259ncirli PFAS \u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259lidir.<br \/>\nRiskl\u0259r\u0259 baxmayaraq, alternativl\u0259rin olmamas\u0131 PFAS-\u0131 h\u0259r yerd\u0259 t\u0259tbiq etdi: Onlar yaln\u0131z yem\u0259k qablar\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 suya davaml\u0131 par&ccedil;alarda, qida qabla\u015fd\u0131rmalar\u0131nda v\u0259 h\u0259tta kosmetikada istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Yeni texnologiya nec\u0259 i\u015fl\u0259yir?<\/strong><br \/>\n&quot;PFAS-a alternativ olaraq, silikon kimi tan\u0131nan polidimetilsiloksan (PDMS) il\u0259 i\u015fl\u0259dik&quot; dedi Golovin. &quot;T\u0259rkibind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, biouy\u011fun ola bil\u0259r &#8211; h\u0259tta tibbi implantlarda da istifad\u0259 olunur. Ancaq indiy\u0259 q\u0259d\u0259r biz onu PFAS q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 performans g&ouml;st\u0259r\u0259 bilm\u0259dik.&quot;<\/p>\n<p>Bu problemi h\u0259ll etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n aspirant Samuel Au &ldquo;nanobeam fletching&rdquo; adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni kimya metodu il\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etdi.<br \/>\nYeni &ouml;rt&uuml;k n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 effektivdir?<br \/>\nAliml\u0259r material\u0131 par&ccedil;aya t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k onun m&uuml;xt\u0259lif ya\u011flar\u0131 d\u0259f etm\u0259 qabiliyy\u0259tini s\u0131naqdan ke&ccedil;iribl\u0259r. Amerika Tekstil Kimya&ccedil;\u0131lar\u0131 v\u0259 R\u0259ng&ccedil;il\u0259ri Assosiasiyas\u0131n\u0131n miqyas\u0131nda &ouml;rt&uuml;k bir &ccedil;ox kommersiya PFAS &ouml;rt&uuml;kl\u0259ri il\u0259 m&uuml;qayis\u0259 edil\u0259 bil\u0259n 6 reytinqi ald\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toronto Universitetind\u0259 qablar v\u0259 dig\u0259r t\u0259tbiql\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n yap\u0131\u015fmayan &ouml;rt&uuml;k kimi istifad\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz material yarad\u0131l\u0131b.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, ixtira Nature Communications-da t\u0259svir edilmi\u015fdir. Bu madd\u0259 suyu v\u0259 ya\u011f\u0131 dem\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-227951","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=227951"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227951\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=227951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=227951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=227951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}