{"id":227018,"date":"2025-07-11T07:00:11","date_gmt":"2025-07-11T03:00:11","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=227018","title":{"rendered":"Oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z yol"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son ill\u0259rd\u0259 internet oyun pozuqlu\u011fu (IGD) kimi tan\u0131nan yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 video oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 getdikc\u0259 daha &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f problem\u0259 &ccedil;evrilib.<\/strong><\/p>\n<p>cnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Avstraliyan\u0131n UMacquarie Universiteti t\u0259r\u0259find\u0259n Journal of Medical Internet Research jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n yeni bir ara\u015fd\u0131rma, IGD-nin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini art\u0131ran \u0259sas amili m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131na g&ouml;r\u0259, IGD h\u0259yat\u0131n dig\u0259r aspektl\u0259rin\u0259 hakim olma\u011fa ba\u015flayan, stress\u0259, sosial probleml\u0259r\u0259 v\u0259 ail\u0259 daxilind\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan davaml\u0131 oyun davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu poz\u011funlu\u011fu olan yeniyetm\u0259l\u0259r tez-tez t\u0259crid olurlar, d\u0259rsl\u0259rin\u0259 laqeyd yana\u015f\u0131rlar v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; idar\u0259 etm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kirl\u0259r.<br \/>\nT\u0259dqiqat iki m&uuml;mk&uuml;n m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r modelini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irdi:<br \/>\nH\u0259ddind\u0259n art\u0131q oyun &rarr; z\u0259if yuxu &rarr; z\u0259if icra funksiyas\u0131.<br \/>\n\u018fksin\u0259, &ouml;z&uuml;n&uuml; t\u0259nziml\u0259m\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&ouml;vcud probleml\u0259r &rarr; z\u0259if yuxu &rarr; oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259r iki halda z\u0259if yuxu vasit\u0259&ccedil;i rolunu oynad\u0131. Bununla bel\u0259, yax\u015f\u0131 yuxu keyfiyy\u0259ti il\u0259 oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 beyin funksiyas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 itdi.<br \/>\nT\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan yeniyetm\u0259l\u0259r daha &ccedil;ox koqnitiv-affektiv disbalans n&uuml;mayi\u015f etdirirl\u0259r &#8211; bu, onlar\u0131n emosional reaksiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259rinin uy\u011funsuzlu\u011funu g&ouml;st\u0259rir. Onlarda \u015f\u0259xsiyy\u0259tin, sosial \u015f\u0259xsiyy\u0259tin v\u0259 dig\u0259r insanlarla &uuml;nsiyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li beyin sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r var.<br \/>\nOyun&ccedil;ular\u0131n yuxu il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259ri var<br \/>\nOyun oynamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n problemli ehtiras yuxuya m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. G&uuml;nd\u0259 alt\u0131 saatdan &ccedil;ox oyun oynayan yeniyetm\u0259l\u0259r daha pis yuxu g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri g&ouml;st\u0259rirl\u0259r &#8211; onlar\u0131n yuxu keyfiyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olur, daha tez-tez yuxusuzluq ya\u015fay\u0131r, g&uuml;nd&uuml;z yuxululu\u011fu art\u0131b v\u0259 yuxu m&uuml;dd\u0259ti kifay\u0259t deyil. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, oyun vaxt\u0131n\u0131 g&uuml;nd\u0259 bir-iki saata m\u0259hdudla\u015fd\u0131ranlar \u0259n yax\u015f\u0131 yuxu keyfiyy\u0259tini g&ouml;st\u0259rirl\u0259r. \u018fvv\u0259lki t\u0259dqiqatlar u\u015faqlarda h\u0259ddind\u0259n art\u0131q ekran vaxt\u0131 il\u0259 yuxu probleml\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259 tapm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n&ldquo;Crowd-out&rdquo; f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259, ekranlar qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0259rf olunan vaxt b\u0259rpa, yuxu v\u0259 fiziki f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 ya &uuml;z-&uuml;z\u0259 &uuml;nsiyy\u0259t kimi dig\u0259r faydal\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n ayr\u0131lan saatlar\u0131n say\u0131n\u0131 azald\u0131r.<br \/>\nN\u0259 etm\u0259li?<br \/>\nT\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri t&ouml;vsiy\u0259 edirl\u0259r ki, yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 IGD diaqnozu qoyulark\u0259n onlar\u0131n yuxu keyfiyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k vacibdir. M&uuml;alic\u0259 zaman\u0131 onlar yuxusuzluq, yuxu gigiyenas\u0131 v\u0259 istirah\u0259t &uuml;sullar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n idrak davran\u0131\u015f&ccedil;\u0131 terapiyadan istifad\u0259 etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;rl\u0259r.<br \/>\nYeniyetm\u0259l\u0259r\u0259 d&uuml;zg&uuml;n yuxu c\u0259dv\u0259lini &ouml;yr\u0259d\u0259n proqramlar da faydal\u0131d\u0131r: yatmazdan bir saat \u0259vv\u0259l ekranlardan qa&ccedil;\u0131n, ard\u0131c\u0131l yuxu v\u0259 oyanma vaxtlar\u0131n\u0131 qoruyun, fiziki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olun v\u0259 ax\u015fam mavi i\u015f\u0131\u011fa m\u0259ruz qalma\u011f\u0131 minimuma endirin.<br \/>\nB&uuml;t&uuml;n bunlar n\u0259inki yuxunu yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r, h\u0259m d\u0259 oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259laq\u0259li beyin poz\u011funluqlar\u0131n\u0131n inki\u015faf riskini azalda bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 internet oyun pozuqlu\u011fu (IGD) kimi tan\u0131nan yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 video oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 getdikc\u0259 daha &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f problem\u0259 &ccedil;evrilib. cnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Avstraliyan\u0131n UMacquarie Universiteti t\u0259r\u0259find\u0259n Journal of Medical Internet&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-227018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=227018"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227018\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=227018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=227018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=227018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}