{"id":226756,"date":"2025-07-07T13:38:06","date_gmt":"2025-07-07T09:38:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=226756","title":{"rendered":"\u201cQohum nikahlar\u0131n\u0131n qada\u011fas\u0131 sa\u011flam ail\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynayacaq\u201d"},"content":{"rendered":"<p>M&uuml;sahibimiz ginekoloq Ziv\u0259r Eldarovad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bildiyiniz kimi \u0259mi, xala, bibi v\u0259 day\u0131 u\u015faqlar\u0131n\u0131n evliliyini qada\u011fan ed\u0259n qanun iyulun 1-d\u0259n q&uuml;vv\u0259y\u0259 mindi. Yax\u0131n qohumlar aras\u0131nda nikah\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131 bir s\u0131ra ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rinin d\u0259 azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaqm\u0131?&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131 qarda\u015f\u0131n\u0131n o\u011flu il\u0259 evl\u0259ndir\u0259n v\u0259 ya dig\u0259r yax\u0131n qohumlar\u0131n ail\u0259 qurmas\u0131nda rol oynayanlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 alt-&uuml;st ed\u0259 bil\u0259c\u0259k ciddi probleml\u0259ri fikirl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n bu arzuolunmaz yola &ccedil;\u0131x\u0131rd\u0131lar. Uzun ill\u0259r qohum evlilikl\u0259rind\u0259n t&ouml;r\u0259y\u0259n bir &ccedil;ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259tbuatda yaz\u0131lar gedib, m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r media resurslar\u0131nda bu bar\u0259d\u0259 dol\u011fun, maarifl\u0259ndirici xarakterli m\u0259lumatlar yay\u0131blar. Amma bir &ccedil;ox hallarda insanlar\u0131m\u0131z m&uuml;xt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yen\u0259 d\u0259 bu, tibbi c\u0259h\u0259td\u0259n q\u0259bul olunmayan izdivaclara raz\u0131 olurdular. Bu o q\u0259d\u0259r d\u0259rin v\u0259 \u0259trafl\u0131 izah olunas\u0131 m&ouml;vzudur ki, bel\u0259 izdivaclar\u0131n tibbi z\u0259r\u0259r v\u0259 f\u0259sadlar\u0131 bar\u0259d\u0259 saatlarla dan\u0131\u015fmaq olar. Q\u0131sa des\u0259k, yax\u0131n qohumlar aras\u0131nda nikahdan d&uuml;nyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlarda genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 anadang\u0259lm\u0259 q&uuml;surlar\u0131n riski daha y&uuml;ks\u0259k olur. Bu, valideynl\u0259rin eyni genetik x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri da\u015f\u0131ma ehtimal\u0131n\u0131n daha y&uuml;ks\u0259k olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Qohum nikahlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 u\u015faqlarda \u0259sas rast g\u0259lin\u0259n probleml\u0259r aras\u0131nda anadang\u0259lm\u0259 q&uuml;surlar: &Uuml;r\u0259k q&uuml;surlar\u0131, \u0259qli gerilik, e\u015fitm\u0259 v\u0259 g&ouml;rm\u0259 probleml\u0259ri kimi arzuolunmaz hallar olur. Bundan ba\u015fqa, h\u0259l\u0259 d\u0259 q&uuml;vv\u0259y\u0259 min\u0259n qanunu b\u0259y\u0259nm\u0259y\u0259n valideynl\u0259r\u0259 xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdim ki, genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259 ola bilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, talassemiya, kistik fibroz, oraqab\u0259nz\u0259r h&uuml;ceyr\u0259 anemiyas\u0131 kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r. Bu c&uuml;r ail\u0259l\u0259rd\u0259 daha y&uuml;ks\u0259k &ouml;l&uuml;m riski da\u015f\u0131n\u0131r. Y\u0259ni qohum evlilikl\u0259rind\u0259n do\u011fulan u\u015faqlarda &ouml;l&uuml;m riski daha y&uuml;ks\u0259kdir.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; C\u0259miyy\u0259timizi narahat ed\u0259n dig\u0259r ciddi problem d\u0259 var. Bu, erk\u0259n nikahlard\u0131r. Y\u0259qin ki, erk\u0259n nikahlar\u0131n f\u0259sadlar\u0131 da qohum evlilikl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r olur.<\/strong><br \/>\n&#8211; H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 erk\u0259n nikahlar c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 h\u0259r zaman aktual m\u0259s\u0259l\u0259 olub. Bu c&uuml;r nikahlar x&uuml;susil\u0259 q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bildiyiniz kimi erk\u0259n nikahlara 18 ya\u015fdan \u0259vv\u0259l qurulmu\u015f evlilikl\u0259r aid edilir. \u018fslind\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 bu c&uuml;r nikahlar h&uuml;quqi c\u0259h\u0259td\u0259n haql\u0131 olaraq mane\u0259l\u0259rl\u0259 &uuml;zl\u0259\u015firl\u0259r v\u0259 qeyri-qanuni hesab olunur. Bunun &ccedil;ox ciddi elmi \u0259saslar\u0131 da var. Bel\u0259 ki, bu ya\u015fda erk\u0259n nikah\u0131n v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 erk\u0259n cinsi \u0259laq\u0259nin ba\u015flamas\u0131n\u0131n yeniyetm\u0259 q\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi f\u0259sadlar\u0131 olur. &Ccedil;ox vaxt insanlar bu f\u0259sadlara \u0259sas\u0259n tibbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri aid edirl\u0259r. Amma yan\u0131l\u0131rlar. Bel\u0259 f\u0259sadlar yaln\u0131z tibbi deyil, h\u0259m d\u0259 psixoloji v\u0259 sosial c\u0259h\u0259td\u0259n q\u0131zlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda ciddi izl\u0259r qoyurlar. &nbsp;Q\u0131z u\u015faqlar\u0131 el dili il\u0259 des\u0259k &ouml;z u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131rlar. Onlar he&ccedil; yeniyetm\u0259lik d&ouml;vrl\u0259rini bel\u0259 normal ke&ccedil;ir\u0259 bilmirl\u0259r. Q\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n psixoloji inki\u015faflar\u0131 bu ya\u015fda tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n yeniyetm\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 tam formala\u015fmam\u0131\u015f say\u0131l\u0131rlar. Uzun ill\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n b&ouml;lg\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 erk\u0259n nikah faktlar\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar oxuyub, e\u015fitmi\u015fik. Valideynl\u0259r anlam\u0131rlar ki, bu ya\u015f d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 onlar ail\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti da\u015f\u0131ma\u011fa haz\u0131r olmurlar. Onlarda depressiya, stress v\u0259 travma ehtimal\u0131 xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artm\u0131\u015f olur. Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 deyim ki, erk\u0259n nikaha gir\u0259n q\u0131zlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ana olanda &ouml;zl\u0259ri u\u015faql\u0131q ya\u015faya bilm\u0259dikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;vladla ba\u011flar\u0131 z\u0259if olur, u\u015fa\u011fa m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fa bilmirl\u0259r, u\u015fa\u011fa qar\u015f\u0131 daha s\u0259hl\u0259nkar v\u0259 aqressiv ola bilirl\u0259r&#8230; &nbsp; H\u0259m&ccedil;inin, dig\u0259r x\u0259st\u0259lik riskl\u0259ri d\u0259 y&uuml;ks\u0259kdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, ortada erk\u0259n cinsi \u0259laq\u0259 oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n bu q\u0131zlarda cinsi infeksiyaya yoluxma ehtimal\u0131 artm\u0131\u015f olur. X&uuml;sus\u0259n d\u0259, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin aktiv, xaotik cinsi h\u0259yat\u0131 olubsa, cinsi infeksiyalar\u0131n q\u0131za ke&ccedil;m\u0259 ehtimal\u0131 daha &ccedil;ox y&uuml;ks\u0259k olur. &nbsp;T\u0259hl&uuml;k\u0259li cinsi infeksiyalardan HPV, sifilis, Q\u0130&Ccedil;S (AIDS), xladimioz v\u0259 dig\u0259rl\u0259rini g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. Bu infeksiyalardan b\u0259zil\u0259ri sonsuzlu\u011fa, HPV virusu is\u0259 genital b&ouml;lg\u0259nin x\u0259r&ccedil;\u0259ngin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. X&uuml;susil\u0259 d\u0259 u\u015faql\u0131q boynu x\u0259r&ccedil;\u0259nginin yaranmas\u0131nda \u0259sas faktorlardan biri HPV virusudur. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Erk\u0259n nikahdan sonra hamil\u0259lik d\u0259 a\u011f\u0131r ke&ccedil;\u0259 bil\u0259rmi?<\/strong><br \/>\n&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259. Xeyli g\u0259nc hamil\u0259 xan\u0131mlarda h\u0259m d\u0259 hamil\u0259lik d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 d\u0259 bir &ccedil;ox f\u0259sadlarla rastla\u015f\u0131r\u0131q. Bunlardan erk\u0259n do\u011fum v\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;k t\u0259hl&uuml;k\u0259sinin artmas\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259r\u0259m. H\u0259tta k&ouml;rp\u0259nin &ouml;l&uuml; do\u011fulma ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259lir. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, potensial probleml\u0259r bununla da bitmir. Ya\u015f\u0131 az olan hamil\u0259 xan\u0131mlarda preeklampsiya kimi h\u0259m anan\u0131n, h\u0259m d\u0259 k&ouml;rp\u0259nin h\u0259yat\u0131na t\u0259hl&uuml;k\u0259 yaradan bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 daha &ccedil;ox rast g\u0259linir. Do\u011fum sonras\u0131 d&ouml;n\u0259md\u0259 is\u0259 qanama riski artm\u0131\u015f olur. Erk\u0259n nikah il\u0259 ba\u011fl\u0131 rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z f\u0259sadlar t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, bir &ccedil;ox psixoloji v\u0259 sosioloji faktorlar\u0131n t\u0259sirind\u0259n erk\u0259n ya\u015flarda cinsi \u0259laq\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f q\u0131zlarda, h\u0259m&ccedil;inin t\u0259cav&uuml;z\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f q\u0131z u\u015faqlar\u0131nda da rast g\u0259linir. Travmal\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n, valideynl\u0259rind\u0259n sevgi v\u0259 qay\u011f\u0131 g&ouml;rm\u0259y\u0259n q\u0131z u\u015faqlar\u0131 bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 daha &ccedil;ox m\u0259ruz qal\u0131rlar. Sosial c\u0259h\u0259td\u0259n f\u0259sadlara g\u0259linc\u0259, bu q\u0131zlar\u0131n \u0259ks\u0259r hallarda t\u0259hsili yar\u0131m&ccedil;\u0131q qal\u0131r. Bu is\u0259 q\u0131zlar\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259nada b\u0259zi iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259y\u0259 sal\u0131r v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n karyera qurmas\u0131na, i\u015f tapmas\u0131na ciddi mane\u0259l\u0259r t&ouml;r\u0259dir. H\u0259m&ccedil;inin, erk\u0259n ya\u015fda evl\u0259n\u0259n q\u0131zlar daha &ccedil;ox ail\u0259daxili zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131rlar. Onlar\u0131n h\u0259yat yolda\u015flar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259rh&uuml;quqlu m&uuml;nasib\u0259t qurmalar\u0131 &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015fir. M&uuml;nasib\u0259tl\u0259rd\u0259 anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlar v\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259rin olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n erk\u0259n nikaha gir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bo\u015fanma hallar\u0131 daha &ccedil;ox olur. &nbsp;Bir s&ouml;zl\u0259, erk\u0259n cinsi \u0259laq\u0259 yaln\u0131z bir \u015f\u0259xsin deyil, b&uuml;t&ouml;v bir c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n ciddi bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. G\u0259ncl\u0259rin m\u0259lumatl\u0131, g&uuml;v\u0259nli v\u0259 sa\u011flam q\u0259rarlar verm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131 m&uuml;hakim\u0259 etm\u0259d\u0259n, maarifl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k vacibdir.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M&uuml;sahibimiz ginekoloq Ziv\u0259r Eldarovad\u0131r. &#8211; Bildiyiniz kimi \u0259mi, xala, bibi v\u0259 day\u0131 u\u015faqlar\u0131n\u0131n evliliyini qada\u011fan ed\u0259n qanun iyulun 1-d\u0259n q&uuml;vv\u0259y\u0259 mindi. Yax\u0131n qohumlar aras\u0131nda nikah\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131 bir s\u0131ra ciddi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-226756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=226756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=226756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=226756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=226756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}