{"id":225976,"date":"2025-06-24T07:30:13","date_gmt":"2025-06-24T03:30:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=225976","title":{"rendered":"\u0130ctimai dan\u0131\u015fma qorxusuna qalib g\u0259lm\u0259yin yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hesablamalara g&ouml;r\u0259, h\u0259r &uuml;&ccedil; n\u0259f\u0259rd\u0259n biri ictimai dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n \u015fidd\u0259tli qorxusu ya\u015fay\u0131r v\u0259 b\u0259zil\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, &ouml;l&uuml;m qorxusundan daha g&uuml;cl&uuml;d&uuml;r.<br \/>\n\u018fg\u0259r ictimai dan\u0131\u015fma d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259si n\u0259f\u0259sinizi tutma\u011fa v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131z\u0131 b&uuml;km\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirs\u0259, t\u0259k deyilsiniz.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Macquarie Universitetinin (Avstraliya) Sa\u011flaml\u0131q v\u0259 Rifah Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zind\u0259n dosent Karli Jonko deyir.&nbsp;<\/p>\n<p>Journal of Consulting and Clinical Psychology jurnal\u0131nda dosent Jonko v\u0259 onun h\u0259mkarlar\u0131n\u0131n m&uuml;xt\u0259lif koqnitiv davran\u0131\u015f terapiyas\u0131 &uuml;sullar\u0131n\u0131n effektivliyini s\u0131naqdan ke&ccedil;irdikl\u0259ri bir ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc edilib. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 ekspozisiyadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ictimai &ccedil;\u0131x\u0131\u015f zaman\u0131 narahatl\u0131\u011f\u0131 azaltma\u011fa y&ouml;n\u0259ldilmi\u015fdir &#8211; bu, bir insan\u0131n t\u0259dric\u0259n onu aradan qald\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u015f&uuml;urlu \u015f\u0259kild\u0259 qorxu il\u0259 &uuml;zl\u0259\u015fdiyi bir yana\u015fmad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda nitql\u0259 ba\u011fl\u0131 orta v\u0259 y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 narahatl\u0131\u011f\u0131 olan 249 insan i\u015ftirak edib. \u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar &uuml;&ccedil; qrupa b&ouml;l&uuml;n&uuml;b, onlar\u0131n h\u0259r biri m&uuml;xt\u0259lif haz\u0131rl\u0131q v\u0259 t\u0259qdimat &uuml;sullar\u0131n\u0131 s\u0131naqdan ke&ccedil;irib. H\u0259r k\u0259s eksperimenti eyni tap\u015f\u0131r\u0131qla ba\u015fa vurdu: onlar 10 d\u0259qiq\u0259lik, haz\u0131rl\u0131qs\u0131z, t\u0259sad&uuml;fi bir m&ouml;vzuda, papaqdan &ccedil;\u0131xar\u0131laraq, canl\u0131 auditoriya qar\u015f\u0131s\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259li idil\u0259r.<\/p>\n<p>Birinci qrup psixoloqla i\u015fl\u0259m\u0259d\u0259n birba\u015fa dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 m\u0259\u015fq edirdi. Bu, narahatl\u0131\u011f\u0131 azaltma\u011fa k&ouml;m\u0259k etdi, lakin dig\u0259r qruplarda oldu\u011fu kimi effektiv deyil.<br \/>\n\u0130kinci qrup h\u0259r &ccedil;\u0131x\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l \u0259n qorxulu fikirl\u0259rini m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259 m&uuml;zakir\u0259 edirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, kims\u0259 m\u0259tni unutmaqdan, kims\u0259 \u0259l\u0259 sal\u0131nmaqdan qorxurdu. Sonra onlara bu hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259 ehtimal\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 m&uuml;mk&uuml;n \u0259n pis ssenariy\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011fa k&ouml;m\u0259k edilib. Bu yana\u015fma i\u015ftirak&ccedil;\u0131lara &ccedil;\u0131x\u0131\u015fa ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l daha inaml\u0131 hiss etm\u0259l\u0259rin\u0259 k&ouml;m\u0259k etdi.<\/p>\n<p>&Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; qrup daha da ir\u0259li getdi. \u0130kinci qrup kimi haz\u0131rla\u015fmaqla yana\u015f\u0131, onlar h\u0259r bir &ccedil;\u0131x\u0131\u015fa &ldquo;t\u0259cr&uuml;b\u0259&rdquo; kimi bax\u0131rd\u0131lar &#8211; praktikada qorxular\u0131n\u0131n s\u0131na\u011f\u0131d\u0131r. &Ccedil;\u0131x\u0131\u015fdan sonra i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar narahat g&ouml;zl\u0259ntil\u0259rinin do\u011fru olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. Daha tez-tez, onlar deyildi. Bu g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z v\u0259 g&uuml;cl&uuml; bir &ouml;yr\u0259nm\u0259 an\u0131 oldu.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri qeyd edirl\u0259r ki, sad\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259 k&ouml;m\u0259k ets\u0259 d\u0259, zehniniz &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k daha da effektivdir. X&uuml;susil\u0259 bu, qorxular\u0131n\u0131z\u0131 \u015f&uuml;urlu \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi v\u0259 faktdan sonra onlar\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259yi \u0259hat\u0259 edirs\u0259. Bu, m&uuml;asir koqnitiv terapiyada \u0259sas ideyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir: vacib olan davran\u0131\u015f\u0131n &ouml;z&uuml; deyil, onu nec\u0259 q\u0259bul etdiyimiz v\u0259 bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;m&uuml;zd&uuml;r.<br \/>\nBu c&uuml;r terapiya yaln\u0131z i\u015f &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq ictimaiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, h\u0259m d\u0259 toylar, konfranslar, valideyn-m&uuml;\u0259llim konfranslar\u0131 v\u0259 ya burax\u0131l\u0131\u015f t\u0259qdimatlar\u0131 kimi m&uuml;h&uuml;m hadis\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259nl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n faydal\u0131 ola bil\u0259r. Natiqlik qorxusu karyeran\u0131za v\u0259 h\u0259tta \u015f\u0259xsi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259riniz\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 bunun &ouml;hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259yi &ouml;yr\u0259nm\u0259k h\u0259yat keyfiyy\u0259tinizi yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;h&uuml;m add\u0131md\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hesablamalara g&ouml;r\u0259, h\u0259r &uuml;&ccedil; n\u0259f\u0259rd\u0259n biri ictimai dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n \u015fidd\u0259tli qorxusu ya\u015fay\u0131r v\u0259 b\u0259zil\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, &ouml;l&uuml;m qorxusundan daha g&uuml;cl&uuml;d&uuml;r. \u018fg\u0259r ictimai dan\u0131\u015fma d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259si n\u0259f\u0259sinizi tutma\u011fa v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131z\u0131 b&uuml;km\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirs\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-225976","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225976\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}