{"id":225974,"date":"2025-06-24T06:34:12","date_gmt":"2025-06-24T02:34:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=225974","title":{"rendered":"K\u00f6rp\u0259l\u0259r b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq a\u011fr\u0131 hiss edirl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>London Universitet Kollecind\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rdi ki, yeni do\u011fulmu\u015f k&ouml;rp\u0259l\u0259rin a\u011fr\u0131ya reaksiyas\u0131 \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha m&uuml;r\u0259kk\u0259b v\u0259 daha az \u015f&uuml;urludur.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, n\u0259tic\u0259l\u0259r PAIN jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>M\u0259lum olub ki, vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fulmu\u015f k&ouml;rp\u0259l\u0259r fiziki olaraq a\u011fr\u0131 hiss ets\u0259l\u0259r d\u0259, onu tam \u015f\u0259rh etm\u0259k v\u0259 ya ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n emosional v\u0259 koqnitiv qabiliyy\u0259tl\u0259rd\u0259n m\u0259hrumdurlar. Bu k\u0259\u015ff b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada x\u0259st\u0259xanalarda neonatal qay\u011f\u0131ya yana\u015fman\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131c\u0131 m&uuml;\u0259llifi, nevroloq Lorenzo Fabrizi &ldquo;A\u011fr\u0131 fiziki, emosional v\u0259 idrak elementl\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n m&uuml;r\u0259kk\u0259b bir t\u0259cr&uuml;b\u0259dir&rdquo; dedi.<br \/>\nYetkinl\u0259rd\u0259 a\u011fr\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si a\u011fr\u0131 konnektoru kimi tan\u0131nan beyin b&ouml;lg\u0259l\u0259ri \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini \u0259hat\u0259 edir v\u0259 h\u0259r bir hiss\u0259 a\u011fr\u0131 t\u0259cr&uuml;b\u0259sinin m&uuml;xt\u0259lif aspektl\u0259rin\u0259 cavabdehdir.<br \/>\n&quot;Yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlarda bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 z\u0259if inki\u015faf etmi\u015fdir, bu da onlar\u0131n a\u011fr\u0131 qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;kl\u0259r kimi bizimkind\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqli oldu\u011funu g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r&quot; nevroloq deyir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat a\u011fr\u0131 qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fla nec\u0259 inki\u015faf etdiyini t\u0259hlil etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n b\u0259zil\u0259ri 32 h\u0259ft\u0259lik hamil\u0259lik olan 370-d\u0259n &ccedil;ox vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l v\u0259 tam m&uuml;dd\u0259tli k&ouml;rp\u0259nin MRT m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 edilib.<\/p>\n<p>A\u011fr\u0131 konnektoru a\u011fr\u0131 hissi, reaksiya v\u0259 koqnitiv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259n m\u0259suldur. T\u0259dric\u0259n yetkinl\u0259\u015fir, m&uuml;xt\u0259lif komponentl\u0259r do\u011fu\u015fdan \u0259vv\u0259l v\u0259 sonra m&uuml;xt\u0259lif vaxtlarda inki\u015faf edir.<br \/>\nFabrizi v\u0259 onun h\u0259mkarlar\u0131 a\u011fr\u0131n\u0131n m&uuml;alic\u0259sinin &uuml;&ccedil; \u0259sas komponentin\u0259 diqq\u0259t yetirdil\u0259r:<br \/>\nsensor-diskriminativ &#8211; a\u011fr\u0131n\u0131n yerini v\u0259 intensivliyini t\u0259yin etm\u0259k;<br \/>\naffektiv-motivasiya &#8211; a\u011fr\u0131ya emosional reaksiya;<br \/>\nkoqnitiv-qiym\u0259tl\u0259ndirici &#8211; a\u011fr\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rh etm\u0259k v\u0259 anlamaq.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rdi ki, sad\u0259c\u0259 a\u011fr\u0131 hiss etm\u0259k qabiliyy\u0259ti (sensor-diskriminativ \u015f\u0259b\u0259k\u0259) konsepsiyadan sonra 34-36 h\u0259ft\u0259 aras\u0131nda b&ouml;y&uuml;kl\u0259r s\u0259viyy\u0259sin\u0259 yax\u0131nla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r, lakin emosional v\u0259 \u015f\u0259rhedici reaksiyalar gerid\u0259 qal\u0131r.<br \/>\nT\u0259xmin\u0259n 36-38 h\u0259ft\u0259l\u0259rd\u0259 affektiv-motivasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yetkinl\u0259\u015fir v\u0259 k&ouml;rp\u0259l\u0259r\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131 xo\u015fag\u0259lm\u0259z v\u0259 ya t\u0259hdid edici kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verir.<br \/>\nBununla bel\u0259, a\u011fr\u0131n\u0131n ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;lm\u0259sind\u0259n m\u0259sul olan koqnitiv-qiym\u0259tl\u0259ndirici \u015f\u0259b\u0259k\u0259 42 h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra b&ouml;y&uuml;kl\u0259r kimi yetkinliy\u0259 &ccedil;atm\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, h\u0259tta tam m&uuml;dd\u0259tli k&ouml;rp\u0259l\u0259r d\u0259 a\u011fr\u0131 hissl\u0259rini tam \u015f\u0259rh ed\u0259 bilmirl\u0259r.<br \/>\n&quot;Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r k&ouml;rp\u0259nin a\u011fr\u0131 qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n taml\u0131\u011f\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na meydan oxuyur v\u0259 neonatal bax\u0131mda a\u011fr\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni narahatl\u0131qlar do\u011furur&quot;.<br \/>\nT\u0259dqiqat 2023-c&uuml; ild\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fulmu\u015f k&ouml;rp\u0259l\u0259rin tibbi prosedurlar kimi t\u0259krarlanan a\u011fr\u0131lara &ouml;yr\u0259\u015fm\u0259diyini m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259n eyni qrupun \u0259vv\u0259lki n\u0259tic\u0259l\u0259rini tamamlay\u0131r. Onlar\u0131n beyinl\u0259ri &ldquo;uy\u011funla\u015fm\u0131r&rdquo; v\u0259 davaml\u0131 a\u011fr\u0131 stimullar\u0131na reaksiyas\u0131n\u0131 azaltm\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>London Universitet Kollecind\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rdi ki, yeni do\u011fulmu\u015f k&ouml;rp\u0259l\u0259rin a\u011fr\u0131ya reaksiyas\u0131 \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha m&uuml;r\u0259kk\u0259b v\u0259 daha az \u015f&uuml;urludur. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, n\u0259tic\u0259l\u0259r PAIN jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-225974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225974"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225974\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}