{"id":225930,"date":"2025-06-23T13:48:39","date_gmt":"2025-06-23T09:48:39","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=225930","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131 145:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi m&ouml;vqeyi onu \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rb, \u015eimal il\u0259 C\u0259nub aras\u0131nda k&ouml;rp&uuml; rolunda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 imkan verir. Az\u0259rbaycan bu strateji &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;n&uuml; istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, bir &ccedil;ox beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak&ccedil;\u0131s\u0131na &ccedil;evrilmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin q\u0259rb sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si, Orta Asiya, Qafqaz, Rusiya, \u0130ran v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 qon\u015fuluq, Avropa v\u0259 Asiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas yollar\u0131n &uuml;st&uuml;nd\u0259 olmas\u0131 yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafi m&ouml;vqed\u0259n v\u0259 inki\u015faf etdirdiyi infrastrukturdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin m&uuml;h&uuml;m bir h\u0259lq\u0259sin\u0259 &ccedil;evirmi\u015fdir. Bu, h\u0259m &ouml;lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na t&ouml;hf\u0259 verir, h\u0259m d\u0259 onun geosiyasi &ccedil;\u0259kisini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan d\u0259mir yolu 145 il \u0259vv\u0259l<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycanda ilk d\u0259mir yolu 1880-ci ill\u0259rd\u0259 tikilib. 20 yanvar 1883-c&uuml; ild\u0259 Bak\u0131 &ndash; Sabun&ccedil;u &ndash; Suraxan\u0131 &ndash; Balaxan\u0131 x\u0259tti istifad\u0259y\u0259 verilib. Bu m&uuml;h&uuml;m infrastruktur layih\u0259si &ouml;lk\u0259nin iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat sistemind\u0259 b&ouml;y&uuml;k rol oynay\u0131b.<br \/>\nBu x\u0259ttin tikilm\u0259si \u0259sas\u0259n Bak\u0131 neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. M\u0259qs\u0259d neft quyular\u0131ndan hasil olunan neftin Bak\u0131n\u0131n d\u0259niz liman\u0131na v\u0259 zavodlara rahat \u015f\u0259kild\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 idi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/june\/23\/ekran_sekli_2025_06_23_1242491750672182.jpg\" style=\"width: 760px; height: 478px;\" \/><\/p>\n<p>Daha sonra 1883-c&uuml; ilin 10 may\u0131nda Bak\u0131dan Tiflis\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259mir yolu istifad\u0259y\u0259 verildi. Bu x\u0259tt Bak\u0131 &ndash; Bil\u0259c\u0259ri &ndash; K&uuml;rd\u0259mir &ndash; G\u0259nc\u0259 &ndash; Tiflis mar\u015frutu &uuml;zr\u0259 uzan\u0131rd\u0131 v\u0259 Bak\u0131-Tiflis d\u0259mir yolu adlan\u0131rd\u0131. Bu yol h\u0259m s\u0259rni\u015fin, h\u0259m d\u0259 y&uuml;k da\u015f\u0131malar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunurdu v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259l\u0259rinin \u0259sas s&uuml;tunlar\u0131ndan birin\u0259 &ccedil;evrildi.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, ilk d\u0259mir yolu dar t\u0259rkibli relsl\u0259rl\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdi. Lokomotivl\u0259r v\u0259 vaqonlar \u0259sas\u0259n Rusiya v\u0259 Avropa istehsal\u0131 idi.<br \/>\nD\u0259mir yolu neftin da\u015f\u0131nmas\u0131nda o q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu ki, 19-cu \u0259srin sonlar\u0131na do\u011fru Bak\u0131 Rusiyan\u0131n \u0259sas s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrildi. Neft s\u0259nayesini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k, Rusiyan\u0131 Qafqazla ba\u011flamaq, Orta Asiyaya &ccedil;\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 d\u0259miryolu x\u0259tl\u0259ri istifad\u0259y\u0259 verildi.<br \/>\nBel\u0259 ki, 1900-c&uuml; ild\u0259 Bak\u0131dan \u015fimal istiqam\u0259tind\u0259 \u015eollar&ndash;\u018fl\u0259t&ndash;Yalama x\u0259tti, 1908 &ndash;ci ild\u0259 Culfa&ndash;Yerevan&ndash;Tbilisi istiqam\u0259tind\u0259 Nax&ccedil;\u0131van hiss\u0259si istifad\u0259y\u0259 verildi. Sovetl\u0259r d&ouml;n\u0259mind\u0259 Az\u0259rbaycanda d\u0259mir yolunun uzunlu\u011funu v\u0259 \u0259hat\u0259sini xeyli art\u0131r\u0131ld\u0131.<br \/>\n1950&ndash;1970-ci ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131 metroloji sistemi v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259traf\u0131 d\u0259mir yollar\u0131 inki\u015faf etdirildi. \u018fh\u0259miyy\u0259tli mar\u015frutlar olan Bak\u0131&ndash;A\u011fstafa, Bak\u0131&ndash;Astara, Yevlax&ndash;Balak\u0259n, B\u0259rd\u0259&ndash;T\u0259rt\u0259r v\u0259 s. istifad\u0259y\u0259 verildi.<br \/>\n1950-ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n b\u0259zi x\u0259ttl\u0259r elektrikl\u0259\u015fdirildi, k&ouml;rp&uuml;l\u0259r, tunell\u0259r v\u0259 d\u0259mir yolu stansiyalar\u0131 modernl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n<p><strong>Torpaqlar\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmas\u0131 d\u0259miryolunun inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngidirdi<\/strong><\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir &ccedil;ox x\u0259tl\u0259r s\u0131radan &ccedil;\u0131xd\u0131 v\u0259 ya yarars\u0131z hala d&uuml;\u015fd&uuml;. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan d\u0259mir yollar\u0131na aid infrastruktur da\u011f\u0131d\u0131laraq Erm\u0259nistana da\u015f\u0131nd\u0131.<br \/>\nM&uuml;harib\u0259nin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadi &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u0259miryollar\u0131nda modernl\u0259\u015fm\u0259 l\u0259ngiyirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259mir yollar\u0131nda m&uuml;st\u0259qillikd\u0259n sonra yenid\u0259nqurma v\u0259 inki\u015faf i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n 2000-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq infrastrukturun m&uuml;asirl\u0259\u015fdirilm\u0259si, regional d\u0259hlizl\u0259r\u0259 inteqrasiya, v\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 b\u0259rpa layih\u0259l\u0259ri il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<br \/>\n2000-ci ill\u0259rd\u0259n sonra d\u0259miryolu sah\u0259sind\u0259 canlanma yaransa da, torpaqlar\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmas\u0131 d\u0259miryolu infrastukturunun inki\u015faf\u0131na mane t&ouml;r\u0259dirdi.<br \/>\n2017-ci ild\u0259 uzunlu\u011fu 846 km (Az\u0259rbaycan hiss\u0259si ~500 km) olan Bak\u0131&ndash;Tbilisi&ndash;Qars d\u0259mir yolu (BTQ) istifad\u0259y\u0259 verildi. BTQ-nin &ccedil;\u0259kilm\u0259si v\u0259 istismar\u0131 minl\u0259rl\u0259 yeni i\u015f yerinin yaranmas\u0131na, regionlar\u0131n iqtisadi canlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/june\/23\/btq1750672270.jpg\" style=\"width: 700px; height: 467px;\" \/><\/p>\n<p>BTQ-nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti &ccedil;ox\u015fax\u0259lidir v\u0259 h\u0259m regional, h\u0259m d\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 geosiyasi, iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat bax\u0131m\u0131ndan ciddi rol oynay\u0131r. &nbsp;Bu x\u0259tt Az\u0259rbaycan\u0131 G&uuml;rc&uuml;stan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 vasit\u0259sil\u0259 Avropaya ba\u011flay\u0131r.<br \/>\nBTQ &Ccedil;ind\u0259n Avropaya uzanan &ldquo;Orta D\u0259hliz&rdquo;in (Transx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutu) \u0259sas hiss\u0259sidir. Bu mar\u015frut Rusiyadan yan ke&ccedil;\u0259r\u0259k Qafqaz v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259n Avropaya birba\u015fa y&uuml;k da\u015f\u0131nmas\u0131 imkan\u0131 yarad\u0131r.<br \/>\nRusiya-Ukrayna m&uuml;harib\u0259si v\u0259 sanksiyalar fonunda BTQ alternativ v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz y&uuml;k mar\u015frutu rolunu oynay\u0131r.<br \/>\nBu yol T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda n\u0259qliyyat inteqrasiyas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Erm\u0259nistan \u0259traf\u0131nda olan ke&ccedil;mi\u015f g\u0259rginlikl\u0259r fonunda BTQ T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 birba\u015fa d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si yaradan yegan\u0259 mar\u015frutdur. BTQ b&ouml;lg\u0259d\u0259 ixrac v\u0259 idxal imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir, x&uuml;susil\u0259 qeyri-neft sektoru &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni bazarlara &ccedil;\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 verir.<br \/>\nBu yol d\u0259niz yoluna v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli mar\u015frutlara nisb\u0259t\u0259n daha s&uuml;r\u0259tli v\u0259 b\u0259z\u0259n daha s\u0259rf\u0259li da\u015f\u0131nma t\u0259klif edir. H\u0259m&ccedil;inin &Ccedil;in v\u0259 Avropa aras\u0131nda rabit\u0259 rolunu oynayaraq &Ccedil;inl\u0259 Avropa aras\u0131nda etibarl\u0131 y&uuml;k da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n mar\u015frutlardan biridir.<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki,&nbsp;Az\u0259rbaycanda d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131 il\u0259 2025-ci ilin yanvar-may aylar\u0131nda 7,1 mln. ton y&uuml;k, 3 881,7 min s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Regional d\u0259hlizl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259lveri\u015fli co\u011frafi m&ouml;vqeyi onu t\u0259kc\u0259 regional deyil, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat-logistika sistemind\u0259 m&uuml;h&uuml;m aktora &ccedil;evirib. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu &uuml;st&uuml;nl&uuml;kd\u0259n maksimum istifad\u0259 olunaraq, &ouml;lk\u0259d\u0259 m&uuml;asir logistika infrastrukturunun formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131mlar at\u0131l\u0131b.&nbsp;<br \/>\nBu bax\u0131mdan Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 v\u0259 \u018fl\u0259t d\u0259mir yolu qov\u015fa\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259qliyyat siyas\u0259tinin \u0259sas s&uuml;tunlar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259kc\u0259 &ouml;lk\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 Avrasiya m\u0259kan\u0131nda ticar\u0259t v\u0259 y&uuml;kda\u015f\u0131malar\u0131n inki\u015faf\u0131na g&uuml;cl&uuml; t\u0259kan verir.<br \/>\nADY T&uuml;rkiy\u0259, G&uuml;rc&uuml;stan, Rusiya, \u0130ran, &Ccedil;in kimi &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259mir yolu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qlar\u0131 inki\u015faf etdirir.&nbsp;<br \/>\n&Ccedil;in, Almaniya v\u0259 Avstiyan\u0131n n&uuml;fuzlu n\u0259qliyyat v\u0259 logistika \u015firk\u0259tl\u0259rinin, h\u0259m&ccedil;inin Avropan\u0131n iri limanlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 bir s\u0131ra m&uuml;h&uuml;m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq d\u0259hlizl\u0259r &uuml;zr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, Orta D\u0259hlizin inki\u015faf\u0131, daha s\u0259m\u0259r\u0259li &Ccedil;in-Avropa-&Ccedil;in ba\u011flant\u0131s\u0131na ADY-nin ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi t&ouml;hf\u0259l\u0259r m&uuml;zakir\u0259 olunur.<br \/>\nM&uuml;zakir\u0259l\u0259r zaman\u0131 bu \u015firk\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;h&uuml;m n\u0259qliyyat-logistika qov\u015fa\u011f\u0131 kimi imkanlar\u0131ndan istifad\u0259y\u0259 artan mara\u011f\u0131 v\u0259 ADY-nin beyn\u0259lxalq y&uuml;kda\u015f\u0131malarda \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015f kimi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/june\/23\/ekran_sekli_2025_06_23_1253491750672183.jpg\" style=\"width: 800px; height: 480px;\" \/><\/p>\n<p>D\u0259mir yolu il\u0259 yana\u015f\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li y&uuml;kda\u015f\u0131man\u0131n t\u0259\u015fkili &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259niz limanlar\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u0259traf\u0131nda da fikir m&uuml;badil\u0259si apar\u0131l\u0131r.<br \/>\nADY Beyn\u0259lxalq D\u0259mir Yollar\u0131 \u0130ttifaq\u0131, TRACECA, OSJD v\u0259 dig\u0259r platformalarda aktiv i\u015ftirak edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131nda yenid\u0259nqurma v\u0259 inki\u015faf\u0131 regionun n\u0259qliyyat m\u0259rk\u0259zin\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si, tranzit g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131, i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131, \u0259traf m&uuml;hit\u0259 dayan\u0131ql\u0131 sistemin qurulmas\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t edir.<br \/>\n<strong>\u0130qtisad&ccedil;\u0131 ekspert, REAL partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Natiq C\u0259f\u0259rli <\/strong>biz\u0259 a&ccedil;\u0131qlamas\u0131nda Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq y&uuml;kda\u015f\u0131ma xab\u0131na &ccedil;evrilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n uzun ill\u0259rdir f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rdiyini qeyd etdi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/may\/23\/natiq_c1747991576.jpg\" style=\"width: 800px; height: 549px;\" \/><\/p>\n<p>Natiq C\u0259f\u0259rli bildirir ki, Az\u0259rbaycan h&ouml;kum\u0259tinin ald\u0131\u011f\u0131 q\u0259rarlar ist\u0259r C\u0259nub-\u015eimal d\u0259hlizi olsun, ist\u0259yir \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizi olsun, &ccedil;ox ciddi Az\u0259rbaycanl\u0131 rolunn y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur:<br \/>\n<em>&ldquo;Bu &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131 da &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n &ouml;hd\u0259likl\u0259ri v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri, tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 h\u0259m d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si, yeni d\u0259mir yollar\u0131 x\u0259ttl\u0259rinin &ccedil;\u0259kilm\u0259si, d\u0259mir yollar\u0131nda effektivliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yerin\u0259 yetirir. &Ccedil;&uuml;nki y&uuml;kda\u015f\u0131mada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 tarifl\u0259r v\u0259 s&uuml;r\u0259tdir. Y\u0259ni Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131 da G&uuml;rc&uuml;stan, Qazax\u0131stan v\u0259 dig\u0259r region &ouml;lk\u0259l\u0259ri il\u0259 art\u0131q bir konsorsium yaradaraq tarifl\u0259rin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015f apar\u0131r ki, bu da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 tranzit y&uuml;kda\u015f\u0131malar\u0131nda m&uuml;h&uuml;m rol oynayacaq&rdquo;.&nbsp;<\/em><br \/>\n\u0130qtisad&ccedil;\u0131n\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Az\u0259rbaycan &uuml;z\u0259rind\u0259n blok konteynerl\u0259rin, qatarlar\u0131n &Ccedil;ind\u0259n Avropaya &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u0259saf\u0259 v\u0259 q\u0131sa zaman k\u0259simind\u0259 bunun h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si art\u0131q s&uuml;but olunub:&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/june\/23\/ekran_sekli_2025_06_23_1225501750672182.jpg\" style=\"width: 800px; height: 493px;\" \/><\/p>\n<p><em>&ldquo;Y\u0259ni eksperimental da olsa, bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259f\u0259 bel\u0259 y&uuml;kda\u015f\u0131malar h\u0259yata ke&ccedil;irilib v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r effektiv d\u0259 olub. Bu h\u0259l\u0259lik Bak\u0131-Tblisi-Qars d\u0259mir yolu vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi yollar\u0131n\u0131n a&ccedil;\u0131lmas\u0131 da bu yollar\u0131n, y\u0259ni bu y&uuml;kda\u015f\u0131malar\u0131n zaman\u0131n\u0131n daha da azald\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k. Y\u0259ni &uuml;mumilikd\u0259 g&ouml;t&uuml;r\u0259nd\u0259 &nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n bir konsepsiyas\u0131 var, beyn\u0259lxalq y&uuml;kda\u015f\u0131ma xab\u0131na &ccedil;evrilm\u0259 konsepsiyas\u0131. Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131 da bu konspesiya &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 &ouml;z &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n &ouml;hd\u0259likl\u0259ri v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 art\u0131q \u0259ld\u0259 olunub&rdquo;.<\/em><br \/>\nH\u0259m Bak\u0131 liman\u0131, h\u0259m d\u0259 \u018fl\u0259t qov\u015fa\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Orta D\u0259hliz, \u015eimal&ndash;C\u0259nub D\u0259hlizi, Lapis-Lazuli v\u0259 TRACECA kimi beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131na praktiki d\u0259st\u0259k verir. Bu obyektl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan yaln\u0131z tranzit &ouml;lk\u0259y\u0259 &ccedil;evrilmir, h\u0259m d\u0259 y&uuml;kl\u0259rin s&uuml;r\u0259tli, etibarl\u0131 v\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015f kimi &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edir.<br \/>\nHaz\u0131rk\u0131 qlobal geosiyasi v\u0259ziyy\u0259td\u0259, x&uuml;susil\u0259 Rusiya&ndash;Ukrayna m&uuml;naqi\u015f\u0259si fonunda \u0259n\u0259n\u0259vi n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131n\u0131n risk alt\u0131na d&uuml;\u015fm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan alternativ v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz mar\u015frut t\u0259klif ed\u0259n m\u0259rk\u0259z\u0259 &ccedil;evrilib. Bu is\u0259 &ouml;lk\u0259y\u0259 yeni iqtisadi v\u0259 siyasi &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259r qazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n &uuml;zv&uuml;, ekspert Elm\u0259ddin Muradl\u0131<\/strong> bildirir ki, Bak\u0131 liman\u0131 ya\u015f\u0131l texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, r\u0259q\u0259msal idar\u0259etm\u0259, ekoloji davaml\u0131l\u0131q v\u0259 enerji effektivliyi sah\u0259sind\u0259 qabaqc\u0131l n&uuml;mun\u0259dir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2022\/october\/26\/elmeddinm.jpg\" style=\"width: 800px; height: 450px;\" \/><\/p>\n<p><em>&ldquo;Limanda g&ouml;mr&uuml;k, anbar, konteyner y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 logistika xidm\u0259tl\u0259ri y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259kc\u0259 tranzit &ouml;lk\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 regional logistika m\u0259rk\u0259zi kimi t\u0259qdim edir.&rdquo;<\/em><\/p>\n<p>2018-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f yeni Bak\u0131 liman\u0131 X\u0259z\u0259r h&ouml;vz\u0259sind\u0259 \u0259n b&ouml;y&uuml;k v\u0259 \u0259n m&uuml;asir d\u0259niz ticar\u0259t liman\u0131 hesab olunur. Liman\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u018fl\u0259t q\u0259s\u0259b\u0259si, Bak\u0131n\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259r\u0259k regionun \u0259sas n\u0259qliyyat arteriyalar\u0131na birl\u0259\u015fir. Burada d\u0259mir yolu, avtomobil v\u0259 d\u0259niz n\u0259qliyyat\u0131 inteqrasiya olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Orta Asiyadan X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 g\u0259l\u0259n y&uuml;kl\u0259r burada q\u0259bul olunur v\u0259 d\u0259mir yolu il\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259n Avropaya da\u015f\u0131n\u0131r.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 prioritetdir<\/strong><\/p>\n<p>\u0130kinci Qaraba\u011f m&uuml;harib\u0259sind\u0259n sonra i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 prioritet elan olunub.<br \/>\nUzunlu\u011fu 140.6 km olan Horadiz&ndash;A\u011fb\u0259nd d\u0259mir yolunun layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 b&ouml;y&uuml;k hiss\u0259si tamamlan\u0131b. Bu x\u0259tt Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin Az\u0259rbaycan hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\nUzunlu\u011fu 47,1 km olan &nbsp;B\u0259rd\u0259&ndash;A\u011fdam d\u0259mir yolu tamamlan\u0131b. Bu x\u0259ttl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 turizmi, iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 n\u0259qliyyat sistemini canland\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. 2024-c&uuml; ild\u0259 303 yeni platforma vaqon v\u0259 18 drezin al\u0131n\u0131b. 605 konteyner platformas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n sat\u0131nalma prosesi ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.crox.az\/ucnoqta\/2025\/june\/23\/ekran_sekli_2025_06_23_1238341750672182.jpg\" style=\"width: 800px; height: 522px;\" \/><\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259mir yolunun strateji n\u0259qliyyat infrastrukturu kimi inki\u015faf\u0131na x&uuml;susi &ouml;n\u0259m verir v\u0259 bu sah\u0259nin regional v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 geni\u015f islahatlara r\u0259hb\u0259rlik edir.<\/p>\n<p><strong>Elm\u0259ddin Muradl\u0131 bildirir ki,<\/strong> d\u0259mir yollar\u0131 son d&ouml;vrl\u0259r &ccedil;ox ciddi inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n ke&ccedil;ir:&nbsp;<br \/>\n<em>&ldquo;Real faktlarla, real m\u0259nz\u0259r\u0259 il\u0259 bunu g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, c\u0259nab prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n son iki ild\u0259 art\u0131q g\u0259lirl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d&ouml;vl\u0259t\u0259 g\u0259lir g\u0259tirdiyini bildirib. Bu d&ouml;vl\u0259tin iqtisadi imkanlar\u0131na &ouml;z t\u0259sirini g&ouml;st\u0259rir. Y&uuml;kda\u015f\u0131malarda ciddi art\u0131m m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. Bu art\u0131m 2024-c&uuml; ild\u0259 28% t\u0259\u015fkil edib&rdquo;.<\/em>&nbsp;<br \/>\nEkspert qeyd edir ki, daxili x\u0259ttl\u0259r h\u0259m d\u0259 ki beyn\u0259lxalq x\u0259tt kimi d\u0259 istifad\u0259 olunur:<br \/>\n<em>&ldquo;Bu yax\u0131nlarda Bak\u0131-Qazax s&uuml;r\u0259t qatar\u0131 a&ccedil;\u0131ld\u0131. Daxili x\u0259ttl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 beyn\u0259lxalq d\u0259hlizl\u0259rin inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li olacaq. Beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131nda, d\u0259hlizl\u0259rin rolu b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r v\u0259 bu g&uuml;n d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizin\u0259 aid olan hiss\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r dem\u0259k olar ki tamamlan\u0131b. Bu layih\u0259 \u0259n b&ouml;y&uuml;k beyn\u0259lxalq d\u0259hliz rolunu oynayacaq. &nbsp;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyan\u0131n, x&uuml;sus\u0259n d\u0259, Orta Asiyadan g\u0259l\u0259n y&uuml;kl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na uy\u011fundur. &Ccedil;in bu d\u0259mir yolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. H\u0259m&ccedil;inin, b&ouml;y&uuml;k d\u0259hlizin ke&ccedil;\u0259c\u0259yi, \u0130p\u0259k yolunun ke&ccedil;\u0259c\u0259yi &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n h\u0259r biri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r v\u0259 h\u0259r birin\u0259 d\u0259 d\u0259st\u0259k g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r&rdquo;.&nbsp;<\/em><\/p>\n<p><strong>Emin N\u018fB\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n<p><strong>&ldquo;Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131&rdquo; QSC v\u0259 M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n &ldquo;Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131 &ndash; 145 illik inki\u015faf yolu&rdquo; m&ouml;vzusundak\u0131 birg\u0259 m&uuml;sabiq\u0259sin\u0259&nbsp;t\u0259qdim olunur&rdquo;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi m&ouml;vqeyi onu \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rb, \u015eimal il\u0259 C\u0259nub aras\u0131nda k&ouml;rp&uuml; rolunda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 imkan verir. Az\u0259rbaycan bu strateji &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;n&uuml; istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, bir &ccedil;ox beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak&ccedil;\u0131s\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-225930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225930"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225930\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}