{"id":225278,"date":"2025-06-13T12:41:20","date_gmt":"2025-06-13T08:41:20","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=225278","title":{"rendered":"\u0130randak\u0131 radioaktiv z\u0259rr\u0259cikl\u0259r Az\u0259rbaycana yay\u0131la bil\u0259r &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>&quot;\u0130srailin \u0130ran\u0131n n&uuml;v\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 h&uuml;cumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 partlay\u0131\u015flar olsa, n&uuml;v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 obyektl\u0259rind\u0259n havaya radioaktiv z\u0259rr\u0259cikl\u0259r at\u0131la bil\u0259r. U&ccedil;an radioaktiv z\u0259rr\u0259cikl\u0259r toz \u015f\u0259klind\u0259 k&uuml;l\u0259k v\u0259 su vasit\u0259sil\u0259 da\u015f\u0131na bil\u0259r. N&uuml;v\u0259 obyektl\u0259rinin yerl\u0259\u015fm\u0259 x\u0259rit\u0259sini bilmirik. Araz &ccedil;ay\u0131 h&ouml;vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n obyektl\u0259r varsa, biz\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. Radiasiya uzaq m\u0259saf\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 yay\u0131l\u0131r, Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n narahatl\u0131q yarada bil\u0259r&quot;.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu s&ouml;zl\u0259ri Teleqraf-a a&ccedil;\u0131qlamas\u0131nda Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutunun direktoru \u0130slam Mustafayev deyib.<\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutu, Ekologiya Nazirliyinin monitorinq m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, N&uuml;v\u0259 T\u0259dqiqatlar\u0131 M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Biologiya \u0130nstitutunun texniki potensial\u0131n\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, havada v\u0259 suda radioaktiv fonu &ouml;l&ccedil;s&uuml;nl\u0259r: &quot;K\u0259nara&ccedil;\u0131xmalar a\u015fkarlanarsa, t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;lm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0259razisind\u0259 &ccedil;oxlu da\u011flar var, uran\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r, oradak\u0131 s&uuml;xurlarda uran\u0131n miqdar\u0131 art\u0131qd\u0131r. Az\u0259rbaycanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 olan \u018flburz da\u011flar\u0131 var, orada da uran &ccedil;oxdur&rdquo;.<\/p>\n<p>\u0130.Mustafayev bildirib ki, d&uuml;nyada uran z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 atom reaktorlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n xammal haz\u0131rlanan laboratoriyalar\u0131n say\u0131 900-d\u0259n &ccedil;oxdur: &ldquo;Onlardan yaln\u0131z 250-si \u0130ran\u0131n Atom Enerjisi T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (MAQATE) komissiyas\u0131na n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verir. Atom silah\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunan uran\u0131n z\u0259nginlik d\u0259r\u0259c\u0259si bir c&uuml;rd&uuml;r, s&uuml;lh m\u0259qs\u0259dl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n atom elektrik stansiyalar\u0131nda is\u0259 f\u0259rqlidir. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 o laboratoriyaya girib uran\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sini m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259nd\u0259 b\u0259lli olur ki, onlar atom bombas\u0131 haz\u0131rlama\u011fa ba\u015flay\u0131blar, yoxsa atom elektrik stansiyas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n i\u015f apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran iddia edir ki, uran sonra atom elektrik stansiyas\u0131nda elektrik enerjisi almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilir. H\u0259r il MAQATE-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131nda i\u015ftirak edir\u0259m, orada &ouml;lk\u0259l\u0259rin &ccedil;oxu \u0130randa atom silah\u0131 haz\u0131rlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u015f&uuml;bh\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131r. Haz\u0131rda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r &ccedil;ox qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r. H\u0259l\u0259 informasiyalar\u0131 t\u0259hlil etm\u0259mi\u015f\u0259m. \u0130ran t\u0259r\u0259fi t\u0259dqiqat &uuml;&ccedil;&uuml;n inspeksiyan\u0131 buraxm\u0131r, \u0130srail d\u0259 bombalay\u0131r ki, n\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara laboratoriyalar\u0131nda t\u0259dqiqatlara icaz\u0259 vermir.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259si iki il &ouml;nc\u0259 MAQATE-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131nda dedi ki, niy\u0259 \u0130srailin laboratoriyalar\u0131 olmal\u0131d\u0131r, bizim olmal\u0131 deyil. &Ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259r q\u0131nad\u0131lar ki, madam bu laboratoriyalarda uran\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si dinc m\u0259qs\u0259dl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;nd&uuml;r, onda \u0130ran beyn\u0259lxalq inspeksiyan\u0131 buraxs\u0131nlar. \u0130ran\u0131n laboratoriyalar\u0131 yoxlama\u011fa icaz\u0259 verm\u0259m\u0259si \u015f&uuml;bh\u0259 do\u011furur. Konkret he&ccedil; bir &ouml;lk\u0259ni g&uuml;nahland\u0131rmaq ist\u0259mir\u0259m. Arzu ed\u0259rdim ki, h\u0259r \u015fey MAQATE-nin qaydalar\u0131 daxilind\u0259 olsun&rdquo;.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u0130srail H\u0259rbi Hava Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri iyunun 13-d\u0259 s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda \u0130rana z\u0259rb\u0259l\u0259r endirib. H&uuml;cum zaman\u0131 &ouml;lk\u0259nin Fordo v\u0259 Natantz n&uuml;v\u0259 obyektl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259rbi bazalar\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131n\u0131b. \u0130ran\u0131n Atom Enerjisi T\u0259\u015fkilat\u0131 Natanz n&uuml;v\u0259 obyektinin m\u0259hv edildiyini t\u0259sdiql\u0259yib. \u0130ran is\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 saat sonra cavab z\u0259rb\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Tehran \u0130srail istiqam\u0259tind\u0259 100-d\u0259n &ccedil;ox pilotsuz t\u0259yyar\u0259 g&ouml;nd\u0259rib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&quot;\u0130srailin \u0130ran\u0131n n&uuml;v\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 h&uuml;cumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 partlay\u0131\u015flar olsa, n&uuml;v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 obyektl\u0259rind\u0259n havaya radioaktiv z\u0259rr\u0259cikl\u0259r at\u0131la bil\u0259r. U&ccedil;an radioaktiv z\u0259rr\u0259cikl\u0259r toz \u015f\u0259klind\u0259 k&uuml;l\u0259k v\u0259 su vasit\u0259sil\u0259 da\u015f\u0131na bil\u0259r. N&uuml;v\u0259 obyektl\u0259rinin yerl\u0259\u015fm\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-225278","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225278"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225278\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}