{"id":224853,"date":"2025-06-05T08:52:06","date_gmt":"2025-06-05T04:52:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=224853","title":{"rendered":"Yeri t\u0259hdid ed\u0259n t\u0259kc\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f deyil:"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u0259xmin\u0259n 5 milyard ild\u0259n sonra G&uuml;n\u0259\u015fin n&uuml;v\u0259sind\u0259 hidrogen t&uuml;k\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 heliumu birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flayacaq. N\u0259tic\u0259d\u0259 ulduzumuz geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng\u0259 &ccedil;evril\u0259c\u0259k. Bel\u0259 bir proses dem\u0259k olar ki, Merkuri, Veneran\u0131 v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 Yer k&uuml;r\u0259sini m\u0259hv ed\u0259rdi. Bununla bel\u0259, yeni elmi m\u0259qal\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r daha az m&uuml;zakir\u0259 edil\u0259n ba\u015fqa bir t\u0259hl&uuml;k\u0259ni \u0259lav\u0259 edir: G&uuml;n\u0259\u015f sisteminin sabitliyin\u0259 dig\u0259r ulduzlar\u0131n t\u0259siri.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 &ldquo;\u0130flscience&rdquo; m\u0259lumat yay\u0131b.<br \/>\nHesablamalara g&ouml;r\u0259, n&ouml;vb\u0259ti 5 milyard il \u0259rzind\u0259 G&uuml;n\u0259\u015f sistemi dig\u0259r ulduzlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan h\u0259r milyon ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 19 d\u0259f\u0259 ke&ccedil;\u0259r\u0259k 1 parsek (t\u0259xmin\u0259n 3,26 i\u015f\u0131q ili) q\u0259d\u0259r yax\u0131nla\u015facaq. Bu, g&uuml;n&uuml;m&uuml;z&uuml;n \u0259n yax\u0131n ulduzu Proksima Sentavrdan bir q\u0259d\u0259r yax\u0131nd\u0131r. V\u0259 bu, b&ouml;y&uuml;k m\u0259saf\u0259 kimi g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, h\u0259tta bel\u0259 bir yana\u015fma planetl\u0259rin orbitl\u0259rind\u0259 ciddi pozuntulara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Yeni simulyasiyada aliml\u0259r bu c&uuml;r ke&ccedil;idl\u0259rin qravitasiya t\u0259sirl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131blar. N\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rdi ki, simulyasiya edilmi\u015f ssenaril\u0259rin 2%-d\u0259 bir v\u0259 ya bir ne&ccedil;\u0259 planet G&uuml;n\u0259\u015f Sistemini t\u0259rk edir &#8211; ya ulduzlararas\u0131 kosmosa at\u0131l\u0131r, ya da dig\u0259r planetl\u0259rl\u0259 toqqu\u015fur.<\/p>\n<p>Merkuri \u0259n h\u0259ssas oldu\u011fu ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131: G&uuml;n\u0259\u015f\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 k&uuml;tl\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n 50-80% hallarda qeyri-sabit olur. Neptunun orbitind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklik s\u0259b\u0259bind\u0259n Plutonun narahat olma ehtimal\u0131 5% t\u0259\u015fkil edir. Yer G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n uzaqda yerl\u0259\u015fs\u0259 d\u0259, at\u0131lma v\u0259 ya ba\u015fqa bir d&uuml;nya il\u0259 toqqu\u015fma ehtimal\u0131 0,2%, Mars\u0131n is\u0259 0,3%-dir. \u018fsas odur ki, qeyri-sabit ssenaril\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti G&uuml;n\u0259\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng\u0259 &ccedil;evrilm\u0259zd\u0259n &ccedil;ox \u0259vv\u0259l simulyasiyan\u0131n ilk milyard ilind\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir.<\/p>\n<p>Bu onu g&ouml;st\u0259rir ki, G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259ki daxili prosesl\u0259r\u0259 m&uuml;daxil\u0259 olmasa bel\u0259, dig\u0259r ulduzlar\u0131n t\u0259siri g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 planetar sistemin m\u0259hvi &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas amil ola bil\u0259r.<br \/>\nHaz\u0131rda yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 he&ccedil; bir ulduz biz\u0259 kritik m\u0259saf\u0259d\u0259 yax\u0131nla\u015fm\u0131r. Lakin modell\u0259\u015fdirm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri aliml\u0259ri ulduzlararas\u0131 trayektoriyalar\u0131 v\u0259 milyardlarla ild\u0259n sonra bizi g&ouml;zl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k potensial t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259ri daha f\u0259al &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259xmin\u0259n 5 milyard ild\u0259n sonra G&uuml;n\u0259\u015fin n&uuml;v\u0259sind\u0259 hidrogen t&uuml;k\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 heliumu birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flayacaq. N\u0259tic\u0259d\u0259 ulduzumuz geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng\u0259 &ccedil;evril\u0259c\u0259k. Bel\u0259 bir proses dem\u0259k olar ki, Merkuri, Veneran\u0131 v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-224853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224853"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224853\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}