{"id":224222,"date":"2025-05-27T08:00:41","date_gmt":"2025-05-27T04:00:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=224222","title":{"rendered":"Sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir &ccedil;oxlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si g&ouml;z\u0259d\u0259ym\u0259z ba\u015flay\u0131r: du\u015f d&ouml;\u015f\u0259m\u0259sind\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 \u0259lav\u0259 tel, adi haldan bir az daha &ccedil;ox sa&ccedil; toplayan bir f\u0131r&ccedil;a v\u0259 ya daha geni\u015f ayr\u0131lma.<br \/>\nAncaq ba\u015fqalar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n, The Telegraph-\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si bird\u0259n-bir\u0259 v\u0259 dramatik \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f verir, bir gec\u0259d\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, sa&ccedil; transplantasiyas\u0131 &uuml;zr\u0259 c\u0259rrah Bessam Farjo sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sinin 13 \u0259sas s\u0259b\u0259bini v\u0259 bu problemi h\u0259ll etm\u0259yin \u0259n yax\u015f\u0131 yollar\u0131n\u0131 qeyd edib.<\/p>\n<p><strong>1. Genetika<\/strong><br \/>\n\u018fg\u0259r atan\u0131z v\u0259\/v\u0259 ya dig\u0259r ki\u015fi ail\u0259 &uuml;zvl\u0259riniz h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n ke&ccedil;\u0259ldirs\u0259, sizin d\u0259 ke&ccedil;\u0259l olma \u015fans\u0131n\u0131z var.<br \/>\nQad\u0131nlarda da genetik sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n<strong>2. Menopoz<\/strong><br \/>\nBa\u015f ver\u0259n hormonal d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. O qeyd edib ki, sa&ccedil; d&uuml;z&uuml;m&uuml; v\u0259 tac \u0259traf\u0131nda sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si ba\u015f verir, ba\u015f d\u0259risi daha ayd\u0131n g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.<br \/>\n<strong>3. Stress v\u0259 ya narahatl\u0131q<\/strong><br \/>\nStress, narahatl\u0131q v\u0259 ya travma n\u0259tic\u0259sind\u0259 sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si telogen effluvium adl\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r ki, bu da ba\u015f d\u0259risind\u0259 &quot;diffuz inc\u0259lm\u0259&quot; il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bu, ciddi x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya \u0259m\u0259liyyatdan sonra da ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Farjo g&ouml;zl\u0259 v\u0259 g&ouml;r yana\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir &#8211; stress azald\u0131qdan sonra h\u0259r \u015fey &ouml;z-&ouml;z&uuml;n\u0259 getm\u0259lidir.<br \/>\n<strong>4. A\u015fa\u011f\u0131 d\u0259mir<\/strong><br \/>\nH\u0259kiminiz d\u0259mir s\u0259viyy\u0259nizi &quot;adekvat&quot; hesab ets\u0259 d\u0259 (qan testi il\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndiyi kimi), onlar sa&ccedil; b&ouml;y&uuml;m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131m olan s\u0259viyy\u0259d\u0259n &ccedil;ox a\u015fa\u011f\u0131 ola bil\u0259r.<br \/>\nD\u0259mir s\u0259viyy\u0259nizi q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t, lobya, qoz-f\u0131nd\u0131q, quru meyv\u0259l\u0259r v\u0259 ispanaq kimi d\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalarla doldurmaqla yana\u015f\u0131, \u0259lav\u0259l\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. D\u0259mir preparatlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l qan testinin apar\u0131lmas\u0131 vacibdir. H\u0259kim h\u0259ddind\u0259n art\u0131q d\u0259mirin orqanlara z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdi.<br \/>\n<strong>5. Tiroid probleml\u0259ri<\/strong><br \/>\n&quot;Qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zinin az f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259si \u0259n &ccedil;ox sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, lakin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q aktiv tiroid t\u0259kc\u0259 sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 sa&ccedil;\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r, insanlar k&ouml;vr\u0259k, saman kimi sa&ccedil;lardan \u015fikay\u0259tl\u0259nirl\u0259r. Bu, qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zin hormonlar\u0131n\u0131n balanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlan\u0131r ki, bu da sa&ccedil; d&ouml;vran\u0131n\u0131 [b&ouml;y&uuml;m\u0259, istirah\u0259t v\u0259 t&ouml;k&uuml;lm\u0259nin tipik d&ouml;vr&uuml;] pozur&quot;, &#8211; m&uuml;t\u0259x\u0259ssis izah edir.<br \/>\n<strong>6. PCOS<\/strong><br \/>\nPolikistik yumurtal\u0131q sindromu (PCOS) sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. H\u0259kim qad\u0131nlara ginekoloqa m&uuml;raci\u0259t etm\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 edib. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 PCOS m&uuml;alic\u0259si sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sini aradan qald\u0131rma\u011fa k&ouml;m\u0259k etm\u0259lidir.<br \/>\nO \u0259lav\u0259 edib ki, h\u0259m ki\u015fil\u0259r, h\u0259m d\u0259 qad\u0131nlara t\u0259sir ed\u0259n diabet sa&ccedil;lara da t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n<strong>7. &Ccedil;oxlu \u0259lav\u0259l\u0259r q\u0259bul etm\u0259k<\/strong><br \/>\nH\u0259ddind\u0259n art\u0131q A vitamini q\u0259bul etm\u0259k \u0259ks effekt ver\u0259 bil\u0259r, ani sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nYegan\u0259 istisna Vitamin D-dir. &quot;D vitamini &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir (x&uuml;susil\u0259 d\u0259 ba\u015f d\u0259risinin h\u0259r yerind\u0259 olur) v\u0259 &ccedil;oxumuzda &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131q oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n onu q\u0259bul etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;r\u0259m&quot; dedi h\u0259kim.<br \/>\n<strong>8. D\u0259rmanlar<\/strong><br \/>\nQan durula\u015fd\u0131ran d\u0259rmanlardan v\u0259 antidepresanlardan tutmu\u015f do\u011fu\u015fa n\u0259zar\u0259t h\u0259bl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r \u015fey sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 bir &ccedil;ox insan bundan tamamil\u0259 x\u0259b\u0259rsizdir.<br \/>\nH\u0259kim qeyd edib ki, 100-d\u0259n &ccedil;ox d\u0259rman n&ouml;v&uuml; \u0259lav\u0259 t\u0259sir kimi sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. O qeyd edib ki, d\u0259rman\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sini dayand\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>9. Ar\u0131qlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259rmanlar\u0131n q\u0259bulu<\/strong><br \/>\nAni v\u0259 ya \u015fidd\u0259tli kilo itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olan h\u0259r \u015fey (y\u0259ni b\u0259d\u0259ni stres\u0259 sal\u0131r) telogen effluviuma (tam sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259) s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nBu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 h\u0259kim bu c&uuml;r d\u0259rmanlar\u0131n q\u0259bulunu dayand\u0131rma\u011f\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 edir.<br \/>\n<strong>10. U\u015faq do\u011fulduqdan sonra<\/strong><br \/>\nH\u0259kim izah etdi ki, hamil\u0259lik zaman\u0131 sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si prosesi yava\u015flay\u0131r. Ancaq yuxar\u0131 qalxan a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015fm\u0259lidir v\u0259 do\u011fu\u015fdan sonra tarazl\u0131q yaran\u0131r. N\u0259tic\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 ba\u015f d\u0259risinin h\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259 nazikl\u0259\u015fm\u0259dir. Hamil\u0259lik zaman\u0131 sa&ccedil; qal\u0131nla\u015fd\u0131qda, do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 bu itki daha da dramatik ola bil\u0259r, lakin alt\u0131 aydan sonra bu h\u0259ddind\u0259n art\u0131q kompensasiya dayan\u0131r v\u0259 h\u0259r \u015fey normala qay\u0131d\u0131r.<br \/>\n<strong>11. Do\u011fu\u015fa n\u0259zar\u0259t h\u0259bl\u0259rinin q\u0259bulu<\/strong><br \/>\nOnlar sintetik estrogen v\u0259 progesteron ehtiva etdikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n sa&ccedil;lara t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. &quot;Estrogen &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 sa&ccedil; &uuml;&ccedil;&uuml;n yax\u015f\u0131d\u0131r, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 do\u011fum n\u0259zar\u0259tinizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r estrogen varsa, sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 k&ouml;m\u0259k etm\u0259m\u0259lidir&quot; dedi Farjo.<br \/>\n<strong>12. \u0130nfeksiya<\/strong><br \/>\nCinsi yolla ke&ccedil;\u0259n infeksiyalar (CYB\u0130) ba\u015f d\u0259risind\u0259, qa\u015flarda, kirpikl\u0259rd\u0259, saqqalda v\u0259 b\u0259z\u0259n b\u0259d\u0259n t&uuml;kl\u0259rind\u0259 yamaql\u0131, l\u0259k\u0259li sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nDig\u0259r \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, m&uuml;alic\u0259d\u0259n sonra sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si azalmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n<strong>13. Alopesiya areata<\/strong><br \/>\nH\u0259m ki\u015fil\u0259r\u0259, h\u0259m d\u0259 qad\u0131nlara t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r, lakin u\u015faqlarda b&ouml;y&uuml;kl\u0259rd\u0259n daha &ccedil;ox rast g\u0259linir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir &ccedil;oxlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n sa&ccedil; t&ouml;k&uuml;lm\u0259si g&ouml;z\u0259d\u0259ym\u0259z ba\u015flay\u0131r: du\u015f d&ouml;\u015f\u0259m\u0259sind\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 \u0259lav\u0259 tel, adi haldan bir az daha &ccedil;ox sa&ccedil; toplayan bir f\u0131r&ccedil;a v\u0259 ya daha geni\u015f ayr\u0131lma. Ancaq ba\u015fqalar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-224222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224222"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224222\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}