{"id":223688,"date":"2025-05-19T07:02:33","date_gmt":"2025-05-19T03:02:33","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=223688","title":{"rendered":"N\u0259cib m\u0259n\u015f\u0259li \u0259sas \u0259lam\u0259t hans\u0131 qan qrupudur?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fsrl\u0259r boyu qan simvol rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131r&#8230;<br \/>\n\u018fsrl\u0259r boyu qan qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin v\u0259 irsi m\u0259nsubiyy\u0259tin simvolu kimi xidm\u0259t etmi\u015fdir &#8211; bu, m\u0259\u015fhur &quot;qan su deyil&quot; atalar s&ouml;z&uuml;n&uuml;n m\u0259nas\u0131d\u0131r. O, qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin v\u0259 insan\u0131n &ouml;z&uuml;n&uuml; identifikasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 kimi qan \u0259laq\u0259l\u0259rinin vacibliyini vur\u011fulad\u0131.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, ke&ccedil;mi\u015fin sosial sisteml\u0259ri t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 kastalara ayd\u0131n b&ouml;l&uuml;nm\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Bu g&uuml;n b\u0259rab\u0259rlik qanunla t\u0259min edils\u0259 d\u0259, irsiyy\u0259t v\u0259 genetik x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259r\u0259 maraq, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n &ldquo;\u0259n elit&rdquo; qan qrupu m\u0259s\u0259l\u0259si canl\u0131 olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>Tarix\u0259n imtiyazlar dar bir dair\u0259y\u0259 &#8211; zad\u0259ganlara v\u0259 yuxar\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259y\u0259 verilirdi. Bu kontekstd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 k\u0259\u015ff edil\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 nadir A-m\u0259nfi qan qrupu x&uuml;susil\u0259 diqq\u0259ti &ccedil;\u0259kir. Bu, q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rinin s\u0259thind\u0259ki protein strukturlar\u0131na t\u0259sir ed\u0259n bir mutasiya il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Bu qan qrupunun sahibl\u0259ri m&uuml;asir elm t\u0259r\u0259find\u0259n tam izah edilm\u0259y\u0259n m&uuml;r\u0259kk\u0259b genetik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>1939-cu ild\u0259 diaqnoz qoyulan m\u0259nfi Rh faktoru da bir &ccedil;ox sirl\u0259rl\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Onun m\u0259n\u015f\u0259yi h\u0259l\u0259 d\u0259 az ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;l&uuml;r. Diqq\u0259t\u0259layiqdir ki, basklar v\u0259 y\u0259hudil\u0259r kimi b\u0259zi etnik qruplarda dig\u0259r xalqlarla m&uuml;qayis\u0259d\u0259 Rh-m\u0259nfi qan\u0131 olan insanlar\u0131n faiz nisb\u0259ti \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259kdir. D&uuml;nyada Rh-m&uuml;sb\u0259t qan\u0131n yay\u0131lmas\u0131 bu f\u0259rql\u0259rin \u0259sas tarixi v\u0259 genetik s\u0259b\u0259bl\u0259ri &uuml;z\u0259rind\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259y\u0259 s&ouml;vq edir.<\/p>\n<p>Ola bilsin ki, bel\u0259 x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rin k&ouml;kl\u0259ri uzaq ke&ccedil;mi\u015f\u0259 gedib &ccedil;\u0131x\u0131r. Nadir genetik \u0259lam\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n populyasiyalar\u0131n t\u0259crid olunmas\u0131 v\u0259 ya x&uuml;susi inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r. AB m\u0259nfi qan qrupu olan insanlar Yer k&uuml;r\u0259sinin b&uuml;t&uuml;n \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n iki faizini t\u0259\u015fkil edir ki, bu da onlar\u0131n unikall\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 m&uuml;r\u0259kk\u0259b bioloji tarixini vur\u011fulay\u0131r. M\u0259nb\u0259 yaz\u0131r ki, onlar\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fu genetik irsin m&uuml;r\u0259kk\u0259bliyini v\u0259 q\u0259dim k&ouml;&ccedil;l\u0259r v\u0259 ittifaqlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fan d&uuml;nyan\u0131n genetik mozaikas\u0131n\u0131n m&uuml;xt\u0259lifliyini \u0259ks etdirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fsrl\u0259r boyu qan simvol rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131r&#8230; \u018fsrl\u0259r boyu qan qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin v\u0259 irsi m\u0259nsubiyy\u0259tin simvolu kimi xidm\u0259t etmi\u015fdir &#8211; bu, m\u0259\u015fhur &quot;qan su deyil&quot; atalar s&ouml;z&uuml;n&uuml;n m\u0259nas\u0131d\u0131r. O, qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-223688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=223688"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223688\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=223688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=223688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=223688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}