{"id":223542,"date":"2025-05-16T06:21:41","date_gmt":"2025-05-16T02:21:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=223542","title":{"rendered":"Bir anl\u0131q fikir zaman\u0131 zehnd\u0259 n\u0259 ba\u015f verir? &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Y\u0259qin ki, bu, h\u0259r birimizin ba\u015f\u0131na g\u0259lib, hans\u0131sa problemin h\u0259lli &uuml;&ccedil;&uuml;n uzun v\u0259 \u0259zabl\u0131 axtar\u0131\u015flardan sonra bird\u0259n-bir\u0259 a\u011fl\u0131na g&ouml;yd\u0259n &ccedil;\u0131xan gurultu kimi cavab g\u0259ldi. Beyin g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259m\u0259si g&ouml;st\u0259rdi ki, bu f\u0259rziyy\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 faydal\u0131 deyil, \u0259slind\u0259 beynin m\u0259lumat\u0131 emal etm\u0259 &uuml;sulunu d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k onu daha yax\u015f\u0131 yadda saxlama\u011fa k&ouml;m\u0259k edir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Nature Communications jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan t\u0259dqiqat\u0131n t\u0259hsil\u0259 t\u0259siri var, &ccedil;&uuml;nki o, &ldquo;evrika anlar\u0131n\u0131n&rdquo; stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n h\u0259tta sinifd\u0259n k\u0259narda da uzunm&uuml;dd\u0259tli &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Berlind\u0259ki Humboldt Universitetind\u0259n koqnitiv nevroloq Maksi Bekker deyir ki, problemi h\u0259ll ed\u0259rk\u0259n bir anl\u0131q fikir sahibi olsan\u0131z, &quot;h\u0259qiq\u0259t\u0259n, h\u0259lli daha &ccedil;ox xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z&quot;.<br \/>\nT\u0259dqiqatda aliml\u0259r vizual tapmacalar\u0131 h\u0259ll ed\u0259rk\u0259n i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n beyin f\u0259aliyy\u0259tini qeyd etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n funksional maqnit rezonans tomoqrafiyas\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r. Tap\u015f\u0131r\u0131qlar, t\u0259sviri tamamlamaq v\u0259 real obyekti tan\u0131maq &uuml;&ccedil;&uuml;n qavray\u0131\u015fdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, minimal t\u0259f\u0259rr&uuml;atl\u0131 iki r\u0259ngli t\u0259svirl\u0259r seriyas\u0131nda &quot;bo\u015fluqlar\u0131n doldurulmas\u0131n\u0131&quot; t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n<p>H\u0259r bir h\u0259ll olunan problemd\u0259n sonra i\u015ftirak&ccedil;\u0131lardan h\u0259llin bird\u0259n-bir\u0259, bir fikir par\u0131lt\u0131s\u0131 kimi g\u0259lib &ccedil;atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yoxsa onu t\u0259dric\u0259n, add\u0131m-add\u0131m &ccedil;\u0131xar\u0131b-&ccedil;\u0131xmad\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 cavablar\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259min olduqlar\u0131n\u0131 soru\u015fdular. N\u0259tic\u0259l\u0259r heyr\u0259tamiz idi.<\/p>\n<p>M&ouml;vzular bird\u0259n-bir\u0259 a\u011fl\u0131na g\u0259l\u0259n h\u0259ll\u0259ri t\u0259dric\u0259n axtar\u0131lanlardan daha yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131rlar. &Uuml;st\u0259lik, q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259n zaman d\u0259rketm\u0259 hissi n\u0259 q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; olarsa, i\u015ftirak&ccedil;\u0131 be\u015f g&uuml;n sonra (t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar onlara eyni suallar\u0131 yenid\u0259n soru\u015fduqda) cavab\u0131 bir o q\u0259d\u0259r xat\u0131rlay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>30 ildir yadda\u015f\u0131 &ouml;yr\u0259n\u0259n Cabeza deyir: &quot;&Ouml;yr\u0259n\u0259rk\u0259n bir anl\u0131q ilham\u0131n\u0131z varsa, bu, m\u0259lumat\u0131 saxlama\u011f\u0131n\u0131z\u0131 dem\u0259k olar ki, ikiqat art\u0131r\u0131r. Bir ne&ccedil;\u0259 yadda\u015f effekti bu q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml;d&uuml;r&quot; deyir.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar beyind\u0259 hans\u0131 prosesl\u0259rin fikir anlar\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 yadda saxlama\u011fa k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lum olub ki, idrak par\u0131lt\u0131lar\u0131, &ouml;yr\u0259nm\u0259 v\u0259 yadda\u015fda \u0259sas rol oynayan temporal lobun d\u0259rinliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n anakart \u015f\u0259klind\u0259 beyin qurulu\u015fu olan hipokampusda aktivliyin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. D\u0259rs n\u0259 q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; olsa, bu art\u0131m bir o q\u0259d\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arp\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar, h\u0259m&ccedil;inin gizli obyekti g&ouml;r\u0259n kimi &ouml;z sinir aktivl\u0259\u015fdirm\u0259 n&uuml;mun\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r g&ouml;rd&uuml;l\u0259r v\u0259 t\u0259sviri yeni i\u015f\u0131qda, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 vizual t\u0259svirl\u0259rin tan\u0131nmas\u0131na cavabdeh olan ventral oksipitotemporal korteksin m&uuml;\u0259yy\u0259n sah\u0259l\u0259rind\u0259 g&ouml;rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. B\u0259sir\u0259t an\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r parlaq olarsa, bu zonalardak\u0131 f\u0259aliyy\u0259t bir o q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fdi. Bekker deyir: &ldquo;Bax\u0131\u015f anlar\u0131nda beyin t\u0259svirin qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 yenid\u0259n qurur&rdquo;.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, daha g&uuml;cl&uuml; fikir t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259ri beynin bu m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri aras\u0131nda daha g&uuml;cl&uuml; \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t olunur, Cabeza \u0259lav\u0259 edir: &quot;M&uuml;xt\u0259lif b&ouml;lg\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 daha effektiv &uuml;nsiyy\u0259t qurma\u011fa ba\u015flay\u0131r.&quot;<\/p>\n<p>Bu ara\u015fd\u0131rmada beyin f\u0259aliyy\u0259ti iki x&uuml;susi anda &ouml;l&ccedil;&uuml;ld&uuml;: anlay\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l v\u0259 sonra. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda olan bir ne&ccedil;\u0259 saniy\u0259nin &#8211; &quot;evrika!&quot; lampa yan\u0131b-s&ouml;n&uuml;r.<br \/>\nBeynin yarad\u0131c\u0131 h\u0259ll\u0259ri nec\u0259 tapd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa, tap\u0131nt\u0131lar\u0131n t\u0259hsil\u0259 d\u0259 t\u0259siri var: &ldquo;Bax\u0131\u015flar\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n t\u0259hsil metodlar\u0131 uzunm&uuml;dd\u0259tli yadda\u015f\u0131 v\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r.&rdquo;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u0259qin ki, bu, h\u0259r birimizin ba\u015f\u0131na g\u0259lib, hans\u0131sa problemin h\u0259lli &uuml;&ccedil;&uuml;n uzun v\u0259 \u0259zabl\u0131 axtar\u0131\u015flardan sonra bird\u0259n-bir\u0259 a\u011fl\u0131na g&ouml;yd\u0259n &ccedil;\u0131xan gurultu kimi cavab g\u0259ldi. Beyin g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259m\u0259si g&ouml;st\u0259rdi ki, bu f\u0259rziyy\u0259l\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-223542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=223542"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223542\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=223542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=223542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=223542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}