{"id":223376,"date":"2025-05-14T07:45:27","date_gmt":"2025-05-14T03:45:27","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=223376","title":{"rendered":"Beynin g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini niy\u0259 yar\u0131ya b\u00f6l\u00fcnd\u00fcy\u00fc k\u0259\u015ff edilib"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yeni t\u0259dqiqatlar &quot;sol analitik&quot; v\u0259 &quot;sa\u011f yarad\u0131c\u0131&quot; yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r haqq\u0131nda mifl\u0259ri t\u0259kzib edir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, MIT nevroloqlar\u0131n\u0131n yeni ara\u015fd\u0131rmas\u0131, beynin qavray\u0131\u015f\u0131 optimalla\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n vizual emallar\u0131 yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda nec\u0259 b&ouml;ld&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 d&uuml;nyan\u0131n vahid m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bu m\u0259lumat\u0131 nec\u0259 birl\u0259\u015fdirdiyini ortaya qoyur. Neuropsychologia jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, sa\u011f yar\u0131mk&uuml;r\u0259 g&ouml;rm\u0259 sah\u0259sinin sol t\u0259r\u0259fini, sol yar\u0131mk&uuml;r\u0259 is\u0259 h\u0259tta y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259li koqnitiv emalda da sa\u011f\u0131 emal edir. Bu \u0259m\u0259k b&ouml;lg&uuml;s&uuml; t\u0259kc\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259ri g&ouml;rm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k etmir, h\u0259m d\u0259 yadda\u015f\u0131 v\u0259 diqq\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Beyin g&ouml;rm\u0259 qabiliyy\u0259tini nec\u0259 b&ouml;l&uuml;r?<\/strong><br \/>\nBeyin kontralateral emaldan istifad\u0259 edir: sol yar\u0131mk&uuml;r\u0259 g&ouml;rm\u0259 sah\u0259sinin sa\u011f yar\u0131s\u0131na cavabdehdir, sa\u011f yar\u0131mk&uuml;r\u0259 is\u0259 sola cavabdehdir. Bu b&ouml;lm\u0259 h\u0259tta prefrontal korteksd\u0259, diqq\u0259t v\u0259 i\u015f yadda\u015f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li bir sah\u0259d\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n h\u0259mm&uuml;\u0259llifi, MIT professoru Earl K. Miller izah edir: &quot;Qavrama qabiliyy\u0259ti m\u0259hduddur &#8211; siz yaln\u0131z m&uuml;\u0259yy\u0259n miqdarda m\u0259lumat\u0131 bir anda q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259rsiniz. Resurslar\u0131 yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda b&ouml;lm\u0259k, itkin t\u0259hl&uuml;k\u0259 riskini azald\u0131r &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, b&uuml;t&uuml;n diqq\u0259t sa\u011fa y&ouml;n\u0259ldikd\u0259 sola t\u0259hl&uuml;k\u0259&quot;.<br \/>\nT\u0259dqiqatlar, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 1971-ci il t\u0259cr&uuml;b\u0259si g&ouml;st\u0259rir ki, insanlar yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda paylanm\u0131\u015f obyektl\u0259ri daha yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bir olan iki obyekti xat\u0131rlamaq, eyni t\u0259r\u0259fd\u0259 olan iki obyekti xat\u0131rlamaqdan daha asand\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, bu &uuml;st&uuml;nl&uuml;k m&uuml;k\u0259mm\u0259l deyil: bird\u0259n &ccedil;ox obyekti izl\u0259m\u0259k h\u0259l\u0259 d\u0259 birini izl\u0259m\u0259kd\u0259n daha &ccedil;\u0259tindir. Yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r yaln\u0131z m\u0259kan m\u0259lumat\u0131n\u0131n (obyektin yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259) i\u015fl\u0259nm\u0259sini b&ouml;l&uuml;\u015f&uuml;r. R\u0259ng v\u0259 ya forma h\u0259r iki yar\u0131mk&uuml;r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259nir v\u0259 bu x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rin qavran\u0131lmas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\nQu\u015f kimi bir obyekt g&ouml;rm\u0259 sah\u0259sinin orta x\u0259ttini ke&ccedil;dikd\u0259, beyin yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u0259lumat &ouml;t&uuml;rm\u0259 yar\u0131\u015f\u0131 kimi ke&ccedil;ir.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259llifl\u0259r yaz\u0131r: &quot;\u0130zl\u0259n\u0259n h\u0259d\u0259f vizual orta x\u0259tt\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qca, h\u0259d\u0259fi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fan yar\u0131mk&uuml;r\u0259 k\u0259si\u015fm\u0259d\u0259n xeyli \u0259vv\u0259l aktivliyin artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir&quot;. H\u0259r iki yar\u0131mk&uuml;r\u0259 hamar ke&ccedil;idi t\u0259min ed\u0259r\u0259k, siqnal\u0131 m&uuml;v\u0259qq\u0259ti saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Obyektl\u0259ri qavramaq qabiliyy\u0259ti d\u0259yi\u015fir: b\u0259zi insanlarda sol g&ouml;rm\u0259 sah\u0259si daha yax\u015f\u0131d\u0131r, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 is\u0259 sa\u011fda. Yeni t\u0259dqiqat vizual emalda real \u0259m\u0259k b&ouml;lg&uuml;s&uuml;n&uuml; vur\u011fulayaraq &quot;sol analitik&quot; v\u0259 &quot;sa\u011f yarad\u0131c\u0131&quot; yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259rin mifl\u0259rini t\u0259kzib edir.<\/p>\n<p>Vizual m\u0259kan\u0131n b&ouml;l&uuml;nm\u0259si idrak g&uuml;c&uuml;n&uuml; art\u0131r\u0131r, yadda\u015f\u0131 v\u0259 diqq\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r. Bu, g&ouml;rm\u0259 sah\u0259mizd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n cisiml\u0259ri niy\u0259 itirm\u0259diyimizi izah edir. T\u0259\u0259cc&uuml;bl&uuml;d&uuml;r ki, beyin b&ouml;l&uuml;nd&uuml;kd\u0259 bel\u0259, h&uuml;ceyr\u0259 q&uuml;ll\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 siqnala b\u0259nz\u0259r interhemisferik &ldquo;&ouml;t&uuml;rm\u0259&rdquo; say\u0259sind\u0259 d&uuml;nyan\u0131n vahid m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, onlar\u0131n k\u0259\u015ffinin tibbi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var: yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin pozulmas\u0131 Alzheimer x\u0259st\u0259liyi, depressiya, \u015fizofreniya v\u0259 autizml\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Bu prosesl\u0259ri ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri h\u0259d\u0259f alan yeni m&uuml;alic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, terapiya koqnitiv poz\u011funlu\u011fu olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 hemisferik sinxronizasiyan\u0131 g&uuml;cl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni t\u0259dqiqatlar &quot;sol analitik&quot; v\u0259 &quot;sa\u011f yarad\u0131c\u0131&quot; yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r haqq\u0131nda mifl\u0259ri t\u0259kzib edir. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, MIT nevroloqlar\u0131n\u0131n yeni ara\u015fd\u0131rmas\u0131, beynin qavray\u0131\u015f\u0131 optimalla\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n vizual emallar\u0131 yar\u0131mk&uuml;r\u0259l\u0259r aras\u0131nda nec\u0259 b&ouml;ld&uuml;y&uuml;n&uuml;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-223376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=223376"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223376\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=223376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=223376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=223376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}