{"id":222876,"date":"2025-05-06T06:24:11","date_gmt":"2025-05-06T02:24:11","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=222876","title":{"rendered":"Aliml\u0259r m\u00fctali\u0259 zaman\u0131 beyind\u0259 n\u0259 ba\u015f verdiyini k\u0259\u015ff edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Oxumaq insanlara yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k, t\u0259hsil almaq v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif praktiki tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k imkan\u0131 ver\u0259n h\u0259yati bir bacar\u0131qd\u0131r. Psixologiya v\u0259 nevrologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259vv\u0259lki bir &ccedil;ox t\u0259dqiqatlar oxuma\u011f\u0131n sinir \u0259saslar\u0131n\u0131 v\u0259 insan beyninin yaz\u0131l\u0131 m\u0259tnl\u0259ri m\u0259naland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m&uuml;r\u0259kk\u0259b prosesl\u0259ri daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259y\u0259 y&ouml;n\u0259lmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Maks Plank Koqnitiv Elml\u0259r v\u0259 Neyrologiya \u0130nstitutu oxu il\u0259 ba\u011fl\u0131 beyin f\u0259aliyy\u0259tinin &uuml;mumi n&uuml;mun\u0259l\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bu t\u0259dqiqatlar\u0131n &ccedil;oxunu t\u0259hlil edib. Neuroscience &amp; Biobehavioral Reviews jurnal\u0131nda m&uuml;xt\u0259lif oxuma n&ouml;vl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n beyin b&ouml;lg\u0259l\u0259ri v\u0259 prosesl\u0259rin h\u0259rt\u0259r\u0259fli icmal\u0131 d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir: &ldquo;Savadl\u0131l\u0131q sosial t\u0259maslara, t\u0259hsil\u0259 v\u0259 i\u015f\u0259 giri\u015f imkan\u0131 yarad\u0131r v\u0259 rifah v\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131\u011fa \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir&rdquo;. &quot;163 ara\u015fd\u0131rman\u0131 &uuml;mumil\u0259\u015fdir\u0259n meta-analizimiz oxu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;xt\u0259lif tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n sol yar\u0131mk&uuml;r\u0259nin v\u0259 serebellumun klassik dil sah\u0259l\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini t\u0259sdiql\u0259yir.&quot;<\/p>\n<p>Daxil edil\u0259n t\u0259dqiqatlar\u0131n i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131 ingilis v\u0259 alman kimi \u0259lifba dill\u0259rind\u0259 h\u0259rfl\u0259ri, s&ouml;zl\u0259ri, psevdos&ouml;zl\u0259ri (y\u0259ni, m\u0259nas\u0131z s&ouml;zl\u0259r), c&uuml;ml\u0259l\u0259ri v\u0259 b&uuml;t&uuml;n m\u0259tnl\u0259ri oxuyurlar; Paralel olaraq m&uuml;xt\u0259lif vizualla\u015fd\u0131rma &uuml;sullar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 beyin f\u0259aliyy\u0259ti izl\u0259nilib.<\/p>\n<p>&quot;H\u0259rfl\u0259rin, s&ouml;zl\u0259rin, c&uuml;ml\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u0259tnl\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 yaln\u0131z sol yar\u0131mk&uuml;r\u0259nin sah\u0259l\u0259rind\u0259 y&uuml;ks\u0259k spesifiklik tapd\u0131q. Sol a\u015fa\u011f\u0131 frontal girusun alt b&ouml;lg\u0259l\u0259ri s&ouml;z v\u0259 psevdoword oxunmas\u0131 zaman\u0131 differensial \u015f\u0259kild\u0259 se&ccedil;ilir, sol temporo-oksipital korteksin subregionlar\u0131 is\u0259 s&ouml;z v\u0259 c&uuml;ml\u0259l\u0259rin oxunmas\u0131 zaman\u0131 diferensial aktivlik n&uuml;mayi\u015f etdirir&quot;, &#8211; t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar &ouml;z tap\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 b&ouml;l&uuml;\u015f&uuml;bl\u0259r.<\/p>\n<p>Beynin oxu zaman\u0131 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 aktivl\u0259\u015f\u0259n sah\u0259l\u0259ri, h\u0259m&ccedil;inin h\u0259rfl\u0259rin, s&ouml;zl\u0259rin, psevdos&ouml;zl\u0259rin v\u0259 b&uuml;t&ouml;v m\u0259tnl\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 x&uuml;susi m\u0259\u015f\u011ful olan sah\u0259l\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib. X&uuml;susil\u0259, h\u0259rfin tan\u0131nmas\u0131 sol oksipital korteksd\u0259 yaln\u0131z bir neyron klasterini aktivl\u0259\u015fdirir, s&ouml;zl\u0259ri, c&uuml;ml\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u0259tnl\u0259ri oxumaq dig\u0259r b&ouml;lg\u0259l\u0259ri d\u0259 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, ucadan oxuyark\u0259n (a&ccedil;\u0131q oxu) v\u0259 s\u0259ssiz (qeyri-m&uuml;\u0259yy\u0259n) oxuyark\u0259n beyin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 f\u0259rql\u0259r a\u015fkar edilmi\u015fdir. Dan\u0131\u015f\u0131q m\u0259tni motor v\u0259 e\u015fitm\u0259 sah\u0259l\u0259rinin aktivl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir, s\u0259ssiz oxuma is\u0259 sa\u011f insular lob v\u0259 anterior singulat korteks kimi qeyri-spesifik (&ccedil;ox tap\u015f\u0131r\u0131ql\u0131) \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>&quot;N\u0259hay\u0259t, a&ccedil;\u0131q s&ouml;z v\u0259 psevdoword s\u0259ssiz oxunmas\u0131 leksik q\u0259rarlarla m&uuml;qayis\u0259d\u0259 sol orbitofrontal korteks, beyincik v\u0259 temporal loblar\u0131n daha g&uuml;cl&uuml; aktivl\u0259\u015fm\u0259sini g&ouml;st\u0259rdi ki, bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 frontal girus v\u0259 insulan\u0131n ikit\u0259r\u0259fli b&ouml;lg\u0259l\u0259rini daha tez-tez c\u0259lb etdi&quot; dedi.<\/p>\n<p>Onun m&uuml;\u0259llifl\u0259ri &uuml;r\u0259kd\u0259n &uuml;mid edirl\u0259r ki, onlar\u0131n i\u015fl\u0259ri h\u0259m fundamental elmd\u0259 faydal\u0131 olacaq, h\u0259m beynin unikal neyroarxitekturas\u0131na dair g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqatlar &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas olacaq, h\u0259m d\u0259 s\u0131rf t\u0259tbiqi elmd\u0259, disleksiya v\u0259 buna b\u0259nz\u0259r &ouml;yr\u0259nm\u0259 q&uuml;surlar\u0131n\u0131n d&uuml;z\u0259ldilm\u0259si &uuml;sullar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131nda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oxumaq insanlara yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k, t\u0259hsil almaq v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif praktiki tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k imkan\u0131 ver\u0259n h\u0259yati bir bacar\u0131qd\u0131r. Psixologiya v\u0259 nevrologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259vv\u0259lki bir &ccedil;ox t\u0259dqiqatlar oxuma\u011f\u0131n sinir \u0259saslar\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-222876","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222876\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}