{"id":221953,"date":"2025-04-21T09:07:17","date_gmt":"2025-04-21T05:07:17","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=221953","title":{"rendered":"Okeanda temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259nir:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Okeanlar\u0131n temperaturu \u0259vv\u0259ll\u0259r proqnozla\u015fd\u0131r\u0131landan daha s&uuml;r\u0259tl\u0259 y&uuml;ks\u0259lir v\u0259 h\u0259r ke&ccedil;\u0259n onillikd\u0259 bu art\u0131m tempi art\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, Earth.com x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 elm adamlar\u0131 Environmental Research Letters jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan t\u0259dqiqatlar\u0131nda bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar 1980-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n Yer \u0259traf\u0131nda d&ouml;vr ed\u0259n peyk al\u0259tl\u0259rinin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r ERS-1, ERS-2, Envisat v\u0259 Copernicus Sentinel-3 kimi missiyalar\u0131n sensorlar\u0131, h\u0259m&ccedil;inin iki mikrodal\u011fal\u0131 al\u0259t d\u0259 daxil olmaqla 20 peyk infraq\u0131rm\u0131z\u0131 radiometrd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k &ouml;l&ccedil;m\u0259 apar\u0131blar.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, 1985-1989-cu ill\u0259r aras\u0131nda qlobal okean\u0131n orta temperaturu h\u0259r on ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 0,06 C&deg; art\u0131b. 2019-2023-c&uuml; ill\u0259r aras\u0131nda bu r\u0259q\u0259m t\u0259xmin\u0259n 0,27 C&deg;-y\u0259 y&uuml;ks\u0259lib. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar deyirl\u0259r ki, planetimizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n nazik su qab\u0131\u011f\u0131 bu g&uuml;n bir n\u0259sil \u0259vv\u0259lkin\u0259 nisb\u0259t\u0259n d&ouml;rd d\u0259f\u0259d\u0259n &ccedil;ox daha s&uuml;r\u0259tl\u0259 istil\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Okean temperaturlar\u0131nda s&uuml;r\u0259tli art\u0131\u015fa n\u0259 t\u0259sir edir<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar b\u0259z\u0259n Yer s\u0259thini bir-iki il \u0259rzind\u0259 soyudan vulkan p&uuml;sk&uuml;rm\u0259l\u0259rini t\u0259dqiq edibl\u0259r. Onlar h\u0259m&ccedil;inin El Ni&ntilde;o v\u0259 La Ni&ntilde;a variasiyalar\u0131n\u0131n Sakit Okean s\u0259thinin temperaturlar\u0131na t\u0259sirinin x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib edibl\u0259r. Aliml\u0259r bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, bu amill\u0259rin he&ccedil; biri son s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259ni bir yana qoyaq, temperaturun y&uuml;ks\u0259lm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli tendensiyan\u0131 izah ed\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\u018fsas s&uuml;r&uuml;c&uuml; atmosferd\u0259 istiliyi saxlayan istixana qazlar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan uzunm&uuml;dd\u0259tli enerji balanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nESA-CCI SST layih\u0259 alimi Ouen Emburi izah etdi: &quot;Bizim t\u0259dqiqat\u0131m\u0131z a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 artan planet enerjisinin saxlanmas\u0131n\u0131 d\u0259niz s\u0259thinin uzunm&uuml;dd\u0259tli istil\u0259\u015fm\u0259sinin dominant s&uuml;r&uuml;c&uuml;s&uuml; kimi m&uuml;\u0259yy\u0259n edir, eyni zamanda El Nino, vulkanik f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 g&uuml;n\u0259\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r d\u0259yi\u015fk\u0259nlik \u0259lav\u0259 edir, lakin &uuml;mumi s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259 tendensiyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmir&quot;.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r h\u0259m&ccedil;inin bildiribl\u0259r ki, 1980-ci ill\u0259rin sonundan b\u0259ri istil\u0259\u015fm\u0259nin 4 d\u0259f\u0259 artmas\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin iqlim sistemin\u0259 t\u0259sirinin ay\u0131qlay\u0131c\u0131 g&ouml;st\u0259ricisi kimi xidm\u0259t edir.<br \/>\n<strong>Okean temperaturunun artmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qeyd edibl\u0259r ki, daha isti su s\u0259thl\u0259ri f\u0131rt\u0131nalar\u0131n daha tez g&uuml;cl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 daha y&uuml;ks\u0259k k&uuml;l\u0259yin s&uuml;r\u0259tin\u0259 &ccedil;atmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Temperatur h\u0259ddini a\u015fd\u0131qca m\u0259rcan rifl\u0259ri a\u011far\u0131r, bal\u0131q ehtiyatlar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 torpaqdak\u0131 hava \u015f\u0259raiti d\u0259yi\u015fir.<br \/>\nBuzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u0259niz s\u0259viyy\u0259si d\u0259 y&uuml;ks\u0259lir. Bu dolay\u0131 t\u0259sirl\u0259r sahil infrastrukturundan tutmu\u015f qlobal \u0259rzaq t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r \u015fey\u0259 t\u0259sir edir.<br \/>\n<strong>G\u0259l\u0259c\u0259k okean temperatur proqnozu<\/strong><br \/>\n&quot;Bu probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259qiq iqlim proqnozlar\u0131na ehtiyac var: okean\u0131n istiliyinin artmas\u0131 ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rini art\u0131r\u0131r, ekosisteml\u0259ri pozur v\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin qalxmas\u0131n\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirir, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 davaml\u0131 monitorinq v\u0259 modell\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ehtiyac var&quot;- dedi Emburi.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, n&ouml;vb\u0259ti 40 ild\u0259 okeanlar\u0131n temperaturu art\u0131m\u0131nda daha bir s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259 v\u0259 ya yava\u015flama m&uuml;\u015fahid\u0259 olunacaqm\u0131, \u0259sas\u0259n qlobal istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r tez v\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okeanlar\u0131n temperaturu \u0259vv\u0259ll\u0259r proqnozla\u015fd\u0131r\u0131landan daha s&uuml;r\u0259tl\u0259 y&uuml;ks\u0259lir v\u0259 h\u0259r ke&ccedil;\u0259n onillikd\u0259 bu art\u0131m tempi art\u0131r. Ucnoqta.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, Earth.com x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 elm adamlar\u0131 Environmental Research Letters jurnal\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-221953","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221953\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}