{"id":219552,"date":"2025-03-06T06:40:33","date_gmt":"2025-03-06T02:40:33","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=219552","title":{"rendered":"Niy\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lan zaman obyektl\u0259rin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc d\u0259yi\u015fir? &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Cisml\u0259rin xass\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259n temperaturdan as\u0131l\u0131d\u0131r: isti metal plastik olur, soyudulmu\u015f rezin k&ouml;vr\u0259k olur. Temperaturun d\u0259yi\u015fm\u0259si obyektl\u0259rin &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n&uuml; d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r: g&uuml;n\u0259\u015fli g&uuml;nl\u0259rd\u0259 Eyfel q&uuml;ll\u0259si bir-iki millimetr &ldquo;b&ouml;y&uuml;y&uuml;r&rdquo; v\u0259 \u0259yilir, elektrik x\u0259ttinin naqill\u0259ri yayda q\u0131\u015fa nisb\u0259t\u0259n daha &ccedil;ox \u0259yilir. Niy\u0259 b\u0259d\u0259nl\u0259r q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda geni\u015fl\u0259nir v\u0259 bu, h\u0259yat\u0131m\u0131za nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><br \/>\nNiy\u0259 istilik geni\u015fl\u0259nm\u0259si ba\u015f verir?<br \/>\nBir \u015f&uuml;\u015f\u0259 qab\u0131 t\u0259s\u0259vv&uuml;r edin: ona qaynar su t&ouml;ks\u0259niz n\u0259 olar? Onun partlama ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259kdir. Bu niy\u0259 ba\u015f verir?&nbsp;<\/p>\n<p>Ucnoqta.az xarici m\u0259tbuata istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, b&uuml;t&uuml;n bunlar \u015f&uuml;\u015f\u0259nin istilik &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259si v\u0259 cisiml\u0259rin istilik geni\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunu daha \u0259trafl\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;ir\u0259k: madd\u0259l\u0259rin i&ccedil;\u0259risind\u0259ki atomlar v\u0259 molekullar daim h\u0259r\u0259k\u0259t edir &#8211; bu fenomen istilik h\u0259r\u0259k\u0259ti adlan\u0131r. B\u0259rk cisiml\u0259rd\u0259ki hiss\u0259cikl\u0259r s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259t etmir, lakin yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri yerin \u0259traf\u0131nda dem\u0259k olar ki, n\u0259z\u0259r\u0259&ccedil;arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sal\u0131n\u0131r, mayel\u0259rd\u0259 is\u0259 xaotik h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. Q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda istilik &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r: b\u0259rk cisiml\u0259rd\u0259 atomlar v\u0259 molekullar daha g&uuml;cl&uuml; titr\u0259m\u0259y\u0259, mayel\u0259rd\u0259 is\u0259 daha intensiv h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Temperatur n\u0259 q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259k olarsa, hiss\u0259cikl\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259ti bir o q\u0259d\u0259r tez olur.<\/p>\n<p>\u015e&uuml;\u015f\u0259 qablar n&uuml;mun\u0259sin\u0259 qay\u0131daq: isti su istiliyi qab\u0131n i&ccedil;\u0259risin\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;r &#8211; o, q\u0131zd\u0131r\u0131r v\u0259 \u015f&uuml;\u015f\u0259d\u0259ki molekullar daha g&uuml;cl&uuml; titr\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u0130ki hiss\u0259cik bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qda, onlar\u0131n aras\u0131ndak\u0131 it\u0259l\u0259yici q&uuml;vv\u0259l\u0259r c\u0259lbedici q&uuml;vv\u0259l\u0259rd\u0259n daha s&uuml;r\u0259tli art\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 molekullar aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259 art\u0131r v\u0259 qab\u0131n i&ccedil;i geni\u015fl\u0259nir.<\/p>\n<p>\u015e&uuml;\u015f\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qal\u0131nd\u0131rsa, istiliyin qab\u0131n xarici hiss\u0259sin\u0259 ke&ccedil;m\u0259y\u0259 vaxt\u0131 yoxdur &#8211; orada molekullar aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259l\u0259r eyni qal\u0131r, geni\u015fl\u0259nmir. Sonra yem\u0259yin daxili hiss\u0259si, q\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n&uuml; art\u0131raraq, xarici s\u0259thi uzatma\u011fa ba\u015flay\u0131r &#8211; v\u0259 qab partlay\u0131r. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq olar: sad\u0259c\u0259 nazik divarlar\u0131 olan bir \u015f&uuml;\u015f\u0259 qab g&ouml;t&uuml;r&uuml;n v\u0259 ya konteyner\u0259 bir metal qa\u015f\u0131q qoyun &#8211; sonra isti sudan g\u0259l\u0259n istilik yenid\u0259n paylanacaq v\u0259 \u015f&uuml;\u015f\u0259 partlamayacaq.<\/p>\n<p>Q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda cismin &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259rinin v\u0259\/yaxud h\u0259cminin artmas\u0131 hadis\u0259sin\u0259 h\u0259m mayel\u0259rin, h\u0259m d\u0259 b\u0259rk cisiml\u0259rin m\u0259ruz qalmas\u0131 istilik geni\u015fl\u0259nm\u0259si adlan\u0131r;<br \/>\nB\u0259rk cisiml\u0259r istilik geni\u015fl\u0259nm\u0259si zaman\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259rini v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259cmini d\u0259yi\u015firl\u0259r.<br \/>\nMayel\u0259r q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda h\u0259cmd\u0259 geni\u015fl\u0259nir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cisml\u0259rin xass\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259n temperaturdan as\u0131l\u0131d\u0131r: isti metal plastik olur, soyudulmu\u015f rezin k&ouml;vr\u0259k olur. Temperaturun d\u0259yi\u015fm\u0259si obyektl\u0259rin &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n&uuml; d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r: g&uuml;n\u0259\u015fli g&uuml;nl\u0259rd\u0259 Eyfel q&uuml;ll\u0259si bir-iki millimetr &ldquo;b&ouml;y&uuml;y&uuml;r&rdquo; v\u0259 \u0259yilir, elektrik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-219552","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=219552"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219552\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=219552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=219552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=219552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}