{"id":218369,"date":"2025-02-17T09:09:56","date_gmt":"2025-02-17T05:09:56","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=218369","title":{"rendered":"Salmonella t\u0259hl\u00fck\u0259si h\u0259r yerd\u0259!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ba\u011f\u0131rsaq sistemini t\u0259sir ed\u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f bakterial x\u0259st\u0259lik olan Salmonella, &uuml;mumi qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si hallar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259sind\u0259n m\u0259suldur.<br \/>\n&Ccedil;&uuml;nki o, m&uuml;xt\u0259lif yollarla &ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259 bil\u0259r v\u0259 gigiyena qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmayan ist\u0259nil\u0259n m\u0259tb\u0259xd\u0259 g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r. Bu bakteriya t\u0259bii olaraq heyvanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131nda olur v\u0259 n\u0259cisl\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 yay\u0131l\u0131r. \u0130nsanlara \u0259n &ccedil;ox &ccedil;iy v\u0259 ya az bi\u015fmi\u015f \u0259t, qu\u015f \u0259ti, yumurta yem\u0259k v\u0259 pasteriz\u0259 olunmam\u0131\u015f s&uuml;d i&ccedil;m\u0259kl\u0259 yoluxur.<\/strong><\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, yoluxmu\u015f insanlar\u0131n \u0259ll\u0259rini yax\u015f\u0131ca yumadan yem\u0259k haz\u0131rlamas\u0131 da yay\u0131lman\u0131n m&uuml;h&uuml;m s\u0259b\u0259bidir. B\u0259s bu bakteriyan\u0131n m\u0259tb\u0259ximiz\u0259 girm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 etm\u0259liyik? Hans\u0131 ehtiyat t\u0259dbirl\u0259ri g&ouml;rm\u0259liyik?&nbsp;<\/p>\n<p>Ucnoqta.az T&uuml;rkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131na istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Salmonella infeksiyas\u0131 ad\u0259t\u0259n insanlara &ccedil;iy v\u0259 ya az bi\u015fmi\u015f \u0259t, yumurta v\u0259 ya yumurta m\u0259hsullar\u0131 istehlak etm\u0259kl\u0259 v\u0259 ya pasteriz\u0259 olunmam\u0131\u015f s&uuml;d i&ccedil;m\u0259kl\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Bu bakteriya b&uuml;t&uuml;n qu\u015f&ccedil;uluq v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 heyvanlar\u0131nda olur. Su ehtiyatlar\u0131n\u0131n &ccedil;irkab sular\u0131 il\u0259 &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si mikroorqanizml\u0259rin asanl\u0131qla qida istehsal\u0131 v\u0259 istehlak z\u0259ncirin\u0259 ke&ccedil;m\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r ki, bu da epidemiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Ad\u0259t\u0259n q\u0131zd\u0131rma, qusma v\u0259 ishal simptomlar\u0131 il\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259r\u0259n salmonella bakteriyalar\u0131 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq iltihab\u0131 v\u0259 tif kimi ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>X&uuml;susil\u0259 Salmonella typhi bakteriyas\u0131n\u0131n t&ouml;r\u0259tdiyi tif q\u0131zd\u0131rmas\u0131 &ccedil;ox ciddi infeksiyad\u0131r. Bu bakteriyan\u0131n ya\u015faya bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 canl\u0131 insand\u0131r v\u0259 orqanizm\u0259 daxil olduqdan sonra 10-14 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 q\u0131zd\u0131rma, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, q\u0259bizlik, hals\u0131zl\u0131q, qar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, &ouml;sk&uuml;r\u0259k, i\u015ftahs\u0131zl\u0131q, d\u0259ri s\u0259pgil\u0259ri kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r. Qabaqc\u0131l hallarda &uuml;r\u0259y\u0259, beyin\u0259, b&ouml;yr\u0259kl\u0259r\u0259, a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259, qaraciy\u0259r\u0259, g&ouml;zl\u0259r\u0259 v\u0259 qulaq sinirl\u0259rin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 y&uuml;ks\u0259k yoluxucudur. M&uuml;alic\u0259 edilm\u0259dikd\u0259 &ouml;l&uuml;mc&uuml;l d\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259tta &ouml;z m\u0259tb\u0259ximizd\u0259 bel\u0259 salmonella bakteriyas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fma t\u0259hl&uuml;k\u0259si ya\u015fay\u0131r\u0131q. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 daim ay\u0131q-say\u0131q olmaq laz\u0131md\u0131r. \u018fti &ccedil;&ouml;ld\u0259 qoyaraq v\u0259 ya dondurucudan &ccedil;\u0131xard\u0131qdan sonra qaynar suya qoyaraq \u0259ritm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fanlar var. Ancaq etdiyiniz bu s\u0259hv \u0259tin bakteriyalar &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;oxalma meydan\u0131na &ccedil;evrilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Birinci qayda, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t v\u0259 toyuqunuzun soyuducuda \u0259rim\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259k v\u0259 onlar\u0131n \u015fir\u0259l\u0259rinin ba\u015fqa qida il\u0259 t\u0259mas etm\u0259m\u0259sin\u0259 \u0259min olmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&Ccedil;iy \u0259tl\u0259 t\u0259masda olan m\u0259tb\u0259x qablar\u0131n\u0131 istifad\u0259 etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l yax\u015f\u0131ca yumaq vacibdir. &Ccedil;iy s&uuml;dd\u0259n, undan v\u0259 yumurtadan haz\u0131rlanan m\u0259hsullar\u0131n dad\u0131na baxmaq, x&uuml;susil\u0259 evd\u0259, bu m\u0259hsullara toxunduqdan sonra \u0259linizi yumadan dig\u0259r yem\u0259kl\u0259r\u0259 v\u0259 ya m\u0259tb\u0259x qablar\u0131na toxunmaq birba\u015fa salmonellaya d\u0259v\u0259tdir.<\/p>\n<p>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259, &ccedil;apraz yoluxma riski bi\u015fmi\u015f v\u0259 bi\u015fm\u0259mi\u015f qidalar aras\u0131nda yayg\u0131nd\u0131r. Odur ki, &ccedil;iy qidalar\u0131 haz\u0131r qidalardan uzaq tutma\u011f\u0131 unutmay\u0131n.<br \/>\nX&uuml;sus\u0259n d\u0259 b&ouml;y&uuml;k supermarketl\u0259rd\u0259 tez-tez rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yem\u0259k t\u0259klifi v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u0259 diqq\u0259t etm\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 edir\u0259m. &Ccedil;&uuml;nki t\u0259r\u0259v\u0259z dolmas\u0131, t\u0259r\u0259v\u0259z dolmas\u0131, &ccedil;iy k&uuml;ft\u0259, kolbasa v\u0259 ya k&uuml;ft\u0259 dolmas\u0131 kimi dequstasiya m\u0259hsullar\u0131 qazanda v\u0259 ya plastik qabda verilir. Lakin bu m\u0259hsullar\u0131n saxland\u0131\u011f\u0131 qazan v\u0259 ya qablar saatlarla &ccedil;&ouml;ld\u0259 qal\u0131r v\u0259 \u015fkaf\u0131n i&ccedil;in\u0259 girmir. &Ccedil;&ouml;ld\u0259 ke&ccedil;irdikl\u0259ri h\u0259r d\u0259qiq\u0259d\u0259 onlar\u0131n i&ccedil;\u0259risind\u0259 bakteriyalar b&ouml;y&uuml;y&uuml;r.&nbsp;<\/p>\n<p>&Ccedil;iy qidalarda bakteriya &ccedil;oxalmas\u0131 &ccedil;ox asanl\u0131qla ba\u015f verdiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n yem\u0259yinizin h\u0259rt\u0259r\u0259fli bi\u015fdiyin\u0259 \u0259min olun. \u018ftinizi qril ed\u0259rk\u0259n i&ccedil;inin bi\u015fib bi\u015fm\u0259diyini yoxlay\u0131n. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, yax\u015f\u0131 yuyulmayan t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259r d\u0259 &ccedil;irkl\u0259n\u0259 bil\u0259r v\u0259 salmonella riskini da\u015f\u0131y\u0131r. T\u0259hl&uuml;k\u0259siz v\u0259 t\u0259miz su il\u0259 yuyuldu\u011fundan \u0259min deyilsinizs\u0259, &ccedil;iy t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259ri istehlak etm\u0259m\u0259y\u0259 diqq\u0259t edin. Evd\u0259 onlar\u0131 qazl\u0131 suda islad\u0131n v\u0259 istehlak etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l bol su il\u0259 yuyun. \u018fn &ccedil;ox qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan qidalardan biri d\u0259 yumurtad\u0131r. He&ccedil; vaxt q\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etdiyiniz yumurtalar\u0131 istehlak etm\u0259yin v\u0259 soyuducuda saxlay\u0131n. A&ccedil;\u0131q sat\u0131lmayan v\u0259 son istifad\u0259 tarixi olmayan qidalardan uzaq durun. Unutmay\u0131n ki, salmonella &ccedil;ox tez yay\u0131la bil\u0259n v\u0259 ciddi x\u0259rcl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan x\u0259st\u0259likdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 daim ay\u0131q olmal\u0131 v\u0259 \u0259sas qida t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259yi laqeyd etm\u0259m\u0259lisiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u011f\u0131rsaq sistemini t\u0259sir ed\u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f bakterial x\u0259st\u0259lik olan Salmonella, &uuml;mumi qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si hallar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259sind\u0259n m\u0259suldur. &Ccedil;&uuml;nki o, m&uuml;xt\u0259lif yollarla &ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259 bil\u0259r v\u0259 gigiyena qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmayan ist\u0259nil\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-218369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/218369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=218369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/218369\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=218369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=218369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=218369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}