{"id":218086,"date":"2025-02-12T05:45:59","date_gmt":"2025-02-12T01:45:59","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=218086","title":{"rendered":"Yerin daxili n\u00fcv\u0259sind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r g\u00fcn\u00fcn uzunlu\u011funa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yerin daxili n&uuml;v\u0259si struktur olaraq d\u0259yi\u015fir, bu da g&uuml;n&uuml;n uzunlu\u011funa t\u0259sir edir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verirki, Interesting Engineering elmi jurnal\u0131 aliml\u0259rin yeni k\u0259\u015ffi haqq\u0131nda yaz\u0131b.<br \/>\nC\u0259nubi Kaliforniya Universitetinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n tap\u0131nt\u0131lar h\u0259tta elm adamlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z olub. Qeyd edildiyi kimi, k\u0259\u015ffin \u0259n &ccedil;ox ehtimal olunan hiss\u0259si planetin daxili v\u0259 xarici n&uuml;v\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259sidir. X&uuml;susil\u0259, universitetin professoru Con Uideyl izah edir: Yerin daxili n&uuml;v\u0259sinin s\u0259thinin struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&quot;Bir ne&ccedil;\u0259 onillikl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n seysmoqramlar\u0131 t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n, dig\u0259rl\u0259rind\u0259n a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n bir s\u0131ra seysmik dal\u011falarla rastla\u015fd\u0131m. Sonradan anlad\u0131m ki, m\u0259nd\u0259 daxili n&uuml;v\u0259nin tam m&ouml;hk\u0259m olmad\u0131\u011f\u0131na dair s&uuml;butlar var&quot;, &#8211; professor deyib.<\/p>\n<p>G&uuml;man edilir ki, d\u0259yi\u015f\u0259n g&ouml;st\u0259ricil\u0259r n&uuml;v\u0259nin f\u0131rlanmas\u0131na, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli perspektivd\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 g&uuml;n&uuml;n uzunlu\u011funa t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\n&quot;Daxili n&uuml;v\u0259nin t\u0259bi\u0259ti uzun m&uuml;dd\u0259tdir elmi m&uuml;zakir\u0259 m&ouml;vzusudur. Bununla bel\u0259, t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas diqq\u0259ti onun Yerin daxilind\u0259 nec\u0259 f\u0131rlanmas\u0131na y&ouml;n\u0259lib v\u0259 m&uuml;mk&uuml;n struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri daha az &ouml;yr\u0259nilib&quot;, &#8211; n\u0259\u015fr yaz\u0131r.<\/p>\n<p>Daxili n&uuml;v\u0259nin Yer s\u0259thind\u0259n 5100 km d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015fdiyi v\u0259 onun \u0259traf\u0131 xarici n&uuml;v\u0259 &#8211; planetin \u0259sas\u0259n d\u0259mird\u0259n ibar\u0259t olan &quot;maye&quot; t\u0259b\u0259q\u0259si il\u0259 \u0259hat\u0259 olundu\u011fu bildirilir.<br \/>\nAliml\u0259r 1991-ci ild\u0259n 2024-c&uuml; il\u0259 q\u0259d\u0259r Antarktida yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda t\u0259krarlanan t\u0259kanlar\u0131n qeydl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, onillikl\u0259r boyu seysmik m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil etdil\u0259r. M&uuml;vafiq m\u0259lumatlar Fairbanks (Alyaska) v\u0259 Yellowknife (Kanada) \u0259razil\u0259rind\u0259ki stansiyalarda toplan\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat zaman\u0131 aliml\u0259r qeyri-adi bir hadis\u0259ni m&uuml;\u015fahid\u0259 edibl\u0259r: Kanada stansiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nan seysmik dal\u011falar\u0131n bir qrupu \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli idi. M\u0259hz q\u0259rib\u0259 dal\u011falar daxili n&uuml;v\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n anla\u015f\u0131lmaz prosesl\u0259ri g&ouml;st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>Daha \u0259trafl\u0131 t\u0259hlil g&ouml;st\u0259rdi ki, n&uuml;v\u0259nin formas\u0131 zamanla d\u0259yi\u015fir &#8211; bu fakt onun \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml; kimi s\u0259rt olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\n&quot;M\u0259lum olur ki, daxili n&uuml;v\u0259nin s\u0259thi &ccedil;ox g&uuml;man ki, &quot;&ouml;zl&uuml; deformasiyaya&quot; m\u0259ruz qal\u0131r, y\u0259ni s\u0259rh\u0259dd\u0259 &ouml;z formas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Buna s\u0259b\u0259b xarici \u0259rimi\u015f n&uuml;v\u0259nin turbulentliyi ola bil\u0259r&quot;, &#8211; m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir.<br \/>\nAliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, Yerin xarici n&uuml;v\u0259sinin turbulent olmas\u0131 &ccedil;oxdan m\u0259lumdur, lakin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu fenomenin daxili n&uuml;v\u0259y\u0259 &quot;insan &ouml;mr&uuml; boyu&quot; t\u0259sir etdiyi m&uuml;\u015fahid\u0259 olunmay\u0131b.<br \/>\nBu k\u0259\u015ffin daxili n&uuml;v\u0259nin topoqrafiyas\u0131n\u0131n onun f\u0131rlanmas\u0131na nec\u0259 t\u0259sir etdiyini izah etm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir. Eyni zamanda, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz oldu\u011fu v\u0259 bunun Yer g&uuml;n&uuml;n&uuml;n uzunlu\u011funu bir q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fdirdiyi bildirilir.\/\/\/unian<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yerin daxili n&uuml;v\u0259si struktur olaraq d\u0259yi\u015fir, bu da g&uuml;n&uuml;n uzunlu\u011funa t\u0259sir edir. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verirki, Interesting Engineering elmi jurnal\u0131 aliml\u0259rin yeni k\u0259\u015ffi haqq\u0131nda yaz\u0131b. C\u0259nubi Kaliforniya Universitetinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-218086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/218086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=218086"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/218086\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=218086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=218086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=218086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}