{"id":217164,"date":"2025-01-28T05:47:02","date_gmt":"2025-01-28T01:47:02","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=217164","title":{"rendered":"Yediyiniz bal\u0131qlara diqq\u0259t:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mikroplastik &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada \u0259traf m&uuml;hitin &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sinin \u0259n s&uuml;r\u0259tl\u0259 yay\u0131lan v\u0259 \u0259n az tan\u0131nan probleml\u0259rind\u0259n biri olaraq qal\u0131r.<br \/>\n&Ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; 5 millimetrd\u0259n az olan bu ki&ccedil;ik plastik hiss\u0259cikl\u0259r\u0259 okeanlarda, g&ouml;ll\u0259rd\u0259, &ccedil;aylarda v\u0259 h\u0259tta hava yollar\u0131nda rast g\u0259linir. Mikroplastikl\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 t\u0259bii ya\u015fay\u0131\u015f m&uuml;hitin\u0259 ciddi ziyan vurur, lakin bu problem &ccedil;ox vaxt diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, d&uuml;nyada plastikl\u0259rin 1950-ci ild\u0259n istehsal edildiyini v\u0259 bu g&uuml;n d\u0259 istifad\u0259 edildiyini vur\u011fulayan Sivas C&uuml;mhuriyy\u0259t Universitetinin Prof. Dr. Meltem Sar\u0131o\u011flu Cebeci qeyd edir ki, son ill\u0259rd\u0259, x&uuml;susil\u0259 2017-ci ild\u0259n sonra apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalara baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0259traf m&uuml;hitin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n m&ouml;vzular\u0131n ba\u015f\u0131nda mikroplastikl\u0259r\u0259 v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 nanoplastikalara rast g\u0259lirik.<\/p>\n<p>Mikroplastikl\u0259r\u0259 tez-tez su m&uuml;hitind\u0259 rast g\u0259linir. Mikroplastikl\u0259r bal\u0131qlarda v\u0259 dig\u0259r d\u0259niz canl\u0131lar\u0131n\u0131n mikroplastikl\u0259ri qida madd\u0259si kimi q\u0259bul etm\u0259si v\u0259 yem kimi istifad\u0259 etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 a\u015fkar edilir.<\/p>\n<p>&quot;Biz bunlar\u0131 yediyimiz zaman onlar\u0131n uzunm&uuml;dd\u0259tli t\u0259sirl\u0259rinin kanserogen v\u0259 hormonal olaca\u011f\u0131 t\u0259xmin edilir&quot; &ndash; m&uuml;t\u0259x\u0259ssis deyir.<br \/>\nBununla bel\u0259, y&uuml;ng&uuml;ll&uuml;k, a\u015fa\u011f\u0131 k&ouml;vr\u0259klik, da\u015f\u0131nma qabiliyy\u0259ti v\u0259 istehsal asanl\u0131\u011f\u0131 kimi s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 plastikl\u0259rin istehsal\u0131 davam edir. Bu tip plastikl\u0259rd\u0259n tamamil\u0259 qa&ccedil;maq art\u0131q m&uuml;mk&uuml;n deyil.<\/p>\n<p>Mikroplastik dediyimiz &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259ri 5 mm v\u0259 ondan a\u015fa\u011f\u0131 olan plastikl\u0259rdir. Nanoplastikl\u0259r daha ki&ccedil;ik &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259r\u0259 malikdir. B\u0259s mikroplastikl\u0259r nec\u0259 yaran\u0131r? Plastik butulkalar, bird\u0259f\u0259lik plastik fincanlar v\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullar t\u0259bi\u0259td\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t qald\u0131qda ki&ccedil;ik &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259r\u0259 b&ouml;l&uuml;n&uuml;r.<br \/>\nT\u0259bii ki, g&ouml;z\u0259llik qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n g&uuml;nd\u0259n-g&uuml;n\u0259 artmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, kosmetik m\u0259hsullara s\u0259rmay\u0259nin artmas\u0131 v\u0259 bu m\u0259hsullarda istifad\u0259 olunan gel, pilinq materiallar\u0131, di\u015f pastalar\u0131, muncuq \u015f\u0259klind\u0259 ki&ccedil;ik plastik materiallar\u0131n istifad\u0259sinin &ccedil;oxalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. mikroplastikl\u0259rin istifad\u0259sinin artmas\u0131. Ara\u015fd\u0131rmalar g&ouml;st\u0259rib ki, mikroplastikl\u0259r krandan suda, balda v\u0259 bir &ccedil;ox qida m\u0259hsullar\u0131nda olur. Avropada bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar q\u0259bul edilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b.<br \/>\n2023-c&uuml; ild\u0259 Avropada bird\u0259f\u0259lik plastikl\u0259rin qada\u011fan olundu\u011funu bilirik. Standart plastikl\u0259rin \u0259v\u0259zin\u0259 t\u0259bi\u0259td\u0259 par&ccedil;alana bil\u0259n bioloji par&ccedil;alana bil\u0259n plastikl\u0259rin istehsal\u0131 b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mikroplastik &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada \u0259traf m&uuml;hitin &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sinin \u0259n s&uuml;r\u0259tl\u0259 yay\u0131lan v\u0259 \u0259n az tan\u0131nan probleml\u0259rind\u0259n biri olaraq qal\u0131r. &Ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; 5 millimetrd\u0259n az olan bu ki&ccedil;ik plastik hiss\u0259cikl\u0259r\u0259 okeanlarda, g&ouml;ll\u0259rd\u0259, &ccedil;aylarda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-217164","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/217164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=217164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/217164\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=217164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=217164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=217164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}