{"id":215823,"date":"2025-01-06T16:00:13","date_gmt":"2025-01-06T12:00:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=215823","title":{"rendered":"85 il \u0259vv\u0259l Fransa Bak\u0131n\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bombalamaq ist\u0259yib? \u2013"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130kinci d&uuml;nya m&uuml;harib\u0259si ba\u015fland\u0131qdan 1 il sonra Fransa Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131n\u0131 bombalamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susi plan haz\u0131rlay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259s Parisi bu cinay\u0259ti planla\u015fd\u0131rma\u011fa n\u0259 vadar edib?<\/p>\n<p>Ucnoqta.az AzPost-a istinad\u0259n bildirir ki, 1 sentyabr 1939-cu il. Almaniya Pol\u015faya h&uuml;cum etdi. Sentyabr\u0131n 3-d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa Almaniyaya m&uuml;harib\u0259 elan etdi. Bununla da 1940-c\u0131 il may\u0131n 10-d\u0259k davam ed\u0259n v\u0259 tarix\u0259 &ldquo;q\u0259rib\u0259 m&uuml;harib\u0259&rdquo; ad\u0131 il\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n dava ba\u015flad\u0131. &Ccedil;&uuml;nki r\u0259sm\u0259n m&uuml;harib\u0259 elan olunsa da t\u0259r\u0259fl\u0259r bir-biril\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 he&ccedil; bir d&ouml;y&uuml;\u015f \u0259m\u0259liyyat\u0131 apar\u0131m\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>23 avqust 1939-cu ild\u0259 Almaniya il\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda H&uuml;cum etm\u0259m\u0259k Pakt\u0131 imzaland\u0131. SSR\u0130 q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t\u0259 d\u0259 olsa, m&uuml;harib\u0259ni &ouml;z s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ra bildi. SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131ndak\u0131 m&uuml;qavil\u0259l\u0259r fa\u015fist t\u0259cav&uuml;z&uuml;n&uuml; \u015e\u0259rq\u0259 y&ouml;n\u0259ltm\u0259y\u0259 &uuml;mid ed\u0259n Paris v\u0259 Londonu ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sald\u0131.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n qorxular\u0131 bo\u015funa deyildi. Almaniya 1940-c\u0131 il fevral\u0131n 5-d\u0259 sovet r\u0259hb\u0259ri Stalin\u0259 m\u0259ktubla m&uuml;raci\u0259t ed\u0259r\u0259k, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n xeyrin\u0259 b&ouml;y&uuml;k g&uuml;z\u0259\u015ftl\u0259r\u0259 getdikl\u0259rini xat\u0131rlatd\u0131 v\u0259 tez bir zamanda b&ouml;y&uuml;k miqdarda neft t\u0259dar&uuml;k&uuml;nd\u0259 t\u0259kid etdi.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 1940-c\u0131 il fevral\u0131n 11-d\u0259 SSR\u0130 v\u0259 Almaniya aras\u0131nda iqtisadi m&uuml;qavil\u0259 imzaland\u0131. Bu, faktiki olaraq \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa t\u0259r\u0259find\u0259n Almaniyan\u0131n blokadas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini aradan qald\u0131rd\u0131. Bu v\u0259ziyy\u0259t m&uuml;tt\u0259fiql\u0259r\u0259 q\u0259tiyy\u0259n s\u0259rf etmirdi.<\/p>\n<p>Onlar SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;harib\u0259y\u0259 ba\u015flama\u011f\u0131 istisna etmirdil\u0259r. O zamanlardan &ccedil;ox maraql\u0131 bir s\u0259n\u0259d qal\u0131b. Bu, Fransa Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin AB\u015e-\u0131n Fransadak\u0131 s\u0259firin\u0259 11 yanvar 1940-c\u0131 il tarixli m\u0259ktubudur. M\u0259ktubda deyilir ki, Fransa SSR\u0130-y\u0259 m&uuml;harib\u0259 elan etm\u0259y\u0259c\u0259k, sad\u0259c\u0259 onu m\u0259hv ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Dig\u0259r Q\u0259rb strateql\u0259ri d\u0259 eyni fikr\u0259 g\u0259ldil\u0259r ki, Qafqaz\u0131n neft b&ouml;lg\u0259l\u0259rini he&ccedil; bir x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edilm\u0259d\u0259n bombardman etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>1940-c\u0131 il mart\u0131n 23-d\u0259 bu haz\u0131rl\u0131q ba\u015fland\u0131. Londondan x&uuml;susi Lockheed 12A t\u0259yyar\u0259si Malta v\u0259 Qahir\u0259 vasit\u0259sil\u0259 Ba\u011fdada g\u0259lir. SSR\u0130 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 do\u011fru g\u0259l\u0259n t\u0259yyar\u0259 yeddi min metr h&uuml;nd&uuml;rl&uuml;kd\u0259 k\u0259\u015ffiyyat apararaq bir saat Bak\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 u&ccedil;ur.<\/p>\n<p>1940-c\u0131 il aprelin 3-5-d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa h\u0259rbi komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri SSR\u0130-nin i\u015f\u011fal\u0131na haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g&uuml;cl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131 v\u0259 Batumini deyil, Bak\u0131 neft terminallar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Potini d\u0259 bombalamaq bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n<p>B&ouml;y&uuml;k Britaniya H\u0259rbi Hava Q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki komandan\u0131, general Maksim Veyqanda \u0259m\u0259liyyata haz\u0131rla\u015fmaq \u0259mri verilir. \u018fm\u0259liyyata Sovet neft yataqlar\u0131na 70 tona q\u0259d\u0259r bomba atacaq &nbsp;100-\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259yyar\u0259nin c\u0259lb olunaca\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu, ba\u015flan\u011f\u0131c idi; Frans\u0131zlar Bak\u0131ya hucum &uuml;&ccedil;&uuml;n Suriyada 150 minlik ordu haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran\u0131 da bu avanturaya c\u0259lb etm\u0259k plan\u0131 var idi. Blitskriq 15 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 ke&ccedil;irilm\u0259li idi. May\u0131n 15-\u0259 kimi b&uuml;t&uuml;n q&uuml;vv\u0259l\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131, iyunun sonunda is\u0259 \u0259m\u0259liyyata ba\u015flanmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Tam q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 \u015f&uuml;bh\u0259 yox idi.<\/p>\n<p>Amma b&uuml;t&uuml;n planlar suya d&uuml;\u015f&uuml;r.<\/p>\n<p>May\u0131n 10-da Hitler &ldquo;q\u0259rib\u0259 m&uuml;harib\u0259ni&rdquo; bitirm\u0259k v\u0259 \u0259sl m&uuml;harib\u0259y\u0259 ba\u015flamaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. Bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 almanlar frans\u0131zlar\u0131 m\u0259\u011flub etdil\u0259r. SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 Napoleon&rdquo; planlar\u0131 d\u0259rhal \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirdi. Ekspedisiya q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin Dunkerkd\u0259n t\u0259xliy\u0259si g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n<p>Bundan sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259r daha da pis oldu. 1940-c\u0131 ilin iyununda Norve&ccedil;in t\u0259r\u0259find\u0259 vuru\u015fan Britaniya aviasiyas\u0131 Almaniya t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edildi. Bak\u0131ya y&ouml;n\u0259l\u0259n t\u0259yyar\u0259l\u0259r t\u0259cili olaraq geri &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131lmal\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Sovet h&ouml;kum\u0259ti Bak\u0131ya hucumla ba\u011fl\u0131 m\u0259krli planlardan x\u0259b\u0259rdar idi v\u0259 cavab t\u0259dbirl\u0259ri haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Qo\u015funlar tam d&ouml;y&uuml;\u015f\u0259 haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilmi\u015fdi. Y&uuml;ks\u0259k h&uuml;nd&uuml;rl&uuml;kd\u0259 M&uuml;tt\u0259fiql\u0259rin t\u0259yyar\u0259l\u0259rind\u0259n &uuml;st&uuml;n olan MiQ-3 q\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1940-c\u0131 il iyunun 1-n\u0259 kimi Qafqaz dair\u0259sinin H\u0259rbi Hava Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri d&ouml;rd d\u0259f\u0259 artaraq 1023 t\u0259yyar\u0259\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131m\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, neft yataqlar\u0131m\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259 ciddi idi. Bak\u0131da neft torpaq s\u0259thind\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131rd\u0131. Ona g&ouml;r\u0259 bombalardan c&uuml;zi ziyan bel\u0259 f\u0259lak\u0259tl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n bu ba\u015f verm\u0259di.<\/p>\n<p>Bak\u0131 nefti h\u0259mi\u015f\u0259 i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131 maqnit kimi &ouml;z&uuml;n\u0259 c\u0259lb edib.<\/p>\n<p>B&ouml;y&uuml;k V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sind\u0259 SSR\u0130-nin q\u0259l\u0259b\u0259sini t\u0259min ed\u0259n \u0259sas faktorlardan biri d\u0259 Bak\u0131 nefti oldu.<\/p>\n<p><iframe allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen=\"\" frameborder=\"0\" height=\"315\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/1VyNfwSsQak?si=1oHKjQ0FTYTVhTtt\" title=\"YouTube video player\" width=\"560\"><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130kinci d&uuml;nya m&uuml;harib\u0259si ba\u015fland\u0131qdan 1 il sonra Fransa Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131n\u0131 bombalamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susi plan haz\u0131rlay\u0131b. B\u0259s Parisi bu cinay\u0259ti planla\u015fd\u0131rma\u011fa n\u0259 vadar edib? Ucnoqta.az AzPost-a istinad\u0259n bildirir ki, 1&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-215823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=215823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215823\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=215823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=215823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=215823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}