{"id":215323,"date":"2024-12-26T06:49:08","date_gmt":"2024-12-26T02:49:08","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=215323","title":{"rendered":"S\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 qan t\u0259zyiqini v\u0259 xolesterin \u015f\u0259k\u0259rini y\u00fcks\u0259ld\u0259n qidalar"},"content":{"rendered":"<p><strong>S\u0259h\u0259r yem\u0259yi &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;zg&uuml;n qida se&ccedil;imi &uuml;r\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir. S\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259n b\u0259zi qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011fa z\u0259r\u0259rli t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini dey\u0259n m&uuml;t\u0259x\u0259ssis hans\u0131 qidalardan uzaq durmaq laz\u0131m oldu\u011funu a&ccedil;\u0131qlay\u0131b. B\u0259s, s\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259n hans\u0131 qidalar sa\u011flaml\u0131\u011fa z\u0259r\u0259r verir?<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Qidalanma v\u0259 P\u0259hriz m&uuml;t\u0259x\u0259ssisi Ay&ccedil;a Sena Y\u0131lmaz s\u0259h\u0259r yem\u0259yi &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;zg&uuml;n qida se&ccedil;m\u0259yin &uuml;r\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib oldu\u011funu qeyd edib. A&ccedil;\u0131qlamaya g&ouml;r\u0259, s\u0259h\u0259r yem\u0259yi qidalar\u0131nda edil\u0259n s\u0259hv se&ccedil;iml\u0259r infarkt riskini t\u0259tikl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ay&ccedil;a Sena Y\u0131lmaz s\u0259h\u0259r yem\u0259yinin b\u0259d\u0259nin enerji ehtiyac\u0131n\u0131 &ouml;d\u0259y\u0259n bir yem\u0259k oldu\u011funu qeyd ed\u0259r\u0259k s\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259c\u0259k qidalar\u0131 se&ccedil;\u0259rk\u0259n diqq\u0259tli olma\u011f\u0131n vacib oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0131lmaz vur\u011fulay\u0131r ki, s\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259n b\u0259zi qidalarda olan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri ola bil\u0259r.<br \/>\nX&uuml;susil\u0259 praktik g&ouml;r&uuml;n\u0259n s\u0259h\u0259r yem\u0259yi qidalar\u0131nda olan trans ya\u011flar\u0131n uzun m&uuml;dd\u0259td\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri oldu\u011funa diqq\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n Y\u0131lmaz bunlar\u0131 s&ouml;yl\u0259di:<\/p>\n<p>&ldquo;S\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259n tax\u0131l v\u0259 x\u0259mir m\u0259hsullar\u0131nda istifad\u0259 oluna bil\u0259n trans ya\u011flar LDL (pis xolesterin) art\u0131r\u0131r v\u0259 HDL (yax\u015f\u0131 xolesterol) azal\u0131r.<br \/>\nTrans ya\u011flar qan damarlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur v\u0259 infarkt ke&ccedil;ir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t edilm\u0259li olan ba\u015fqa bir \u015fey duz istehlak\u0131d\u0131r. B\u0259zi pendir n&ouml;vl\u0259rind\u0259 v\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015f \u0259tl\u0259rd\u0259 olan duza diqq\u0259t yetirm\u0259k vacibdir.<br \/>\nB\u0259d\u0259n\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda natrium q\u0259bulu qan t\u0259zyiqini art\u0131ra v\u0259 hipertoniyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, art\u0131q natrium orqanizmd\u0259 su saxlama\u011fa v\u0259 damarlar\u0131n t\u0131xanmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Y\u0131lmaz m&uuml;r\u0259bb\u0259 istehlak ed\u0259rk\u0259n miqdar\u0131na v\u0259 m\u0259hsulun t\u0259rkibin\u0259 diqq\u0259tli olmaq laz\u0131m oldu\u011funu bildirib.<br \/>\nH\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda \u015f\u0259k\u0259r qan \u015f\u0259k\u0259rini s&uuml;r\u0259tl\u0259 art\u0131raraq insulin m&uuml;qavim\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nPraktik variant olan meyv\u0259 qat\u0131qlar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli tax\u0131llarda y&uuml;ks\u0259k miqdarda \u015f\u0259k\u0259rin olmas\u0131n\u0131n m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n Y\u0131lmaz, &quot;H\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda \u015f\u0259k\u0259r qan \u015f\u0259k\u0259rini s&uuml;r\u0259tl\u0259 art\u0131raraq insulin m&uuml;qavim\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu da dolay\u0131s\u0131 il\u0259 riski art\u0131ra bil\u0259r. \u0130nsult \u015e\u0259k\u0259rli qidalardan qa&ccedil;\u0131nmaqla yana\u015f\u0131, t\u0259rkibind\u0259ki aspartam kimi s&uuml;ni tatland\u0131r\u0131c\u0131lar da ba\u011f\u0131rsaq mikrobiotas\u0131n\u0131 poza v\u0259 iltihab\u0131 art\u0131ra bil\u0259r.&nbsp;<br \/>\nQ\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f m\u0259hsullar\u0131n da praktik s\u0259h\u0259r yem\u0259yi variant\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulayan Y\u0131lmaz, son ara\u015fd\u0131rmalarda b\u0259zi q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f m\u0259hsullar\u0131n bi\u015firil\u0259rk\u0259n akrilamid ifraz etdiyini xat\u0131rlad\u0131b.<br \/>\nAkrimalidin normal olaraq qidalarda tap\u0131lmayan bir madd\u0259 oldu\u011funa toxunan Y\u0131lmaz, son ara\u015fd\u0131rmalar g&ouml;st\u0259rdi ki, tip 2 diabetli f\u0259rdl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 akrimalid olan qidalar\u0131 q\u0259bul etdikd\u0259 &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riski y&uuml;ks\u0259kdir.<br \/>\nB\u0259zi bi\u015firm\u0259 &uuml;sullar\u0131 il\u0259 qidalarda s\u0259rb\u0259st burax\u0131la bil\u0259n akrimalidin x\u0259r&ccedil;\u0259ngl\u0259 yana\u015f\u0131 &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu &ouml;yr\u0259nilib.<br \/>\nM\u0259lumdur ki, akrimalid &ccedil;&ouml;r\u0259k, ni\u015fastal\u0131 qidalar v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi istilikl\u0259 m&uuml;alic\u0259 olunan m\u0259hsullarda s\u0259rb\u0259st burax\u0131l\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, kolbasa v\u0259 past\u0131rma kimi emal edilmi\u015f \u0259tl\u0259r d\u0259 t\u0259rkibind\u0259 nitrat oldu\u011funa g&ouml;r\u0259 kanserogen birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 &ccedil;evril\u0259 bil\u0259r. Bu madd\u0259l\u0259r damarlar\u0131n t\u0131xanmas\u0131na da s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&rdquo;.<br \/>\nS\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 d&uuml;zg&uuml;n qidalar\u0131 se&ccedil;m\u0259kl\u0259 &uuml;r\u0259yin v\u0259 &uuml;mumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qoruna bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulayan Y\u0131lmaz a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t&ouml;vsiy\u0259l\u0259ri verib:<br \/>\n&quot;S\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259mi\u015f v\u0259 q\u0131zard\u0131lmam\u0131\u015f qidalar\u0131 se&ccedil;m\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f a\u011f &ccedil;&ouml;r\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 t\u0259z\u0259 tam bu\u011fda unundan haz\u0131rlanan &ccedil;&ouml;r\u0259k istehlak edil\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n\u015e\u0259k\u0259rli qidalar yerin\u0259 daha yax\u015f\u0131 qidalanan m\u0259hsullara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k veril\u0259 bil\u0259r. &Ccedil;ox duzlu pendirl\u0259r yerin\u0259 az duzlu qidalar yeyil\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nS\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 zeytun ya\u011f\u0131, g&ouml;y\u0259rti, yumurta, evd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f qat\u0131q v\u0259 y&uuml;ks\u0259k omeqa-3 d\u0259y\u0259ri olan az duzlu pendir istehlak etm\u0259k sa\u011flam bir se&ccedil;im olacaq.<br \/>\nY\u0259ni z&uuml;lal, lif, sa\u011flam ya\u011flar v\u0259 kompleks karbohidratlardan ibar\u0259t s\u0259h\u0259r yem\u0259yi qidalar\u0131 enerji verir, sizi uzun m&uuml;dd\u0259t tox saxlay\u0131r v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 qoruyur&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259h\u0259r yem\u0259yi &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;zg&uuml;n qida se&ccedil;imi &uuml;r\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir. S\u0259h\u0259r yem\u0259yind\u0259 istehlak edil\u0259n b\u0259zi qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011fa z\u0259r\u0259rli t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini dey\u0259n m&uuml;t\u0259x\u0259ssis hans\u0131 qidalardan uzaq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-215323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=215323"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215323\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=215323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=215323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=215323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}