{"id":215245,"date":"2024-12-25T05:39:06","date_gmt":"2024-12-25T01:39:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=215245","title":{"rendered":"Yer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259 olan planetin atmosferi ola bil\u0259r:"},"content":{"rendered":"<p><strong>G&uuml;n\u0259\u015f sistemimiz\u0259 &ccedil;ox b\u0259nz\u0259y\u0259n bir ulduz sistemind\u0259ki Yer &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;nd\u0259 bir planetin atmosferi ola bil\u0259r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az &ldquo;Forbes&rdquo;\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Ceyms Uebb Kosmik Teleskopundan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f yeni ara\u015fd\u0131rmalar s&uuml;but edir.<br \/>\nKonkret olaraq, 2017-ci ild\u0259 NASA s\u0259rin ulduz Trappist 1-in ulduzunun orbitind\u0259 Yer\u0259 b\u0259nz\u0259r potensial olaraq yeddi qayal\u0131 planet oldu\u011funu, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n &uuml;&ccedil;&uuml; &ccedil;ox isti v\u0259 soyuq olmayan &ldquo;h\u0259yat zonas\u0131&rdquo;nda oldu\u011funu k\u0259\u015ff edib.<\/p>\n<p>Trappist 1-in yaln\u0131z 39 i\u015f\u0131q ili uzaqda oldu\u011fu bilinir, lakin astronomlar\u0131n onu kosmik teleskoplarla t\u0259dqiq ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259ri q\u0259d\u0259r yax\u0131nd\u0131r.<br \/>\n&ldquo;JWST (James Webb Telescope) istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Trappist-1 planetl\u0259rinin ilkin t\u0259dqiqatlar\u0131 onlar\u0131n Yer\u0259 b\u0259nz\u0259yib-ox\u015famad\u0131\u011f\u0131na dair h\u0259l\u0259 d\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumat verm\u0259yib.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;n &ldquo;Nature Astronomy&rdquo; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan bir m\u0259qal\u0259 g&ouml;st\u0259rir ki, ulduzuna \u0259n yax\u0131n planet olan Trappist-1 b, atmosferi ilk d\u0259f\u0259 olaraq d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml; kimi qaranl\u0131q, qayal\u0131q planet olmaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, h\u0259r \u015fey \u0259ksin\u0259 ola bil\u0259r. Yeni t\u0259dqiqat g&ouml;st\u0259rdi ki, i\u015f\u0131\u011f\u0131n orta infraq\u0131rm\u0131z\u0131 dal\u011fa uzunluqlar\u0131 Trappist-1 b &uuml;&ccedil;&uuml;n iki yol g&ouml;st\u0259rir:<br \/>\nvulkanizm v\u0259 plit\u0259 tektonikas\u0131 kimi geoloji aktivliyi g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259n, he&ccedil; bir a\u015f\u0131nma \u0259lam\u0259tl\u0259ri g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259n s\u0259thi olan havas\u0131z planet;<br \/>\ndumanl\u0131 karbon dioksid atmosferi olan bir planet d\u0259, ehtimal ki, Saturnun n\u0259h\u0259ng peyki Titan kimi h\u0259yat qabiliyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>&Ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259, yeni n\u0259tic\u0259l\u0259rin qeyri-m&uuml;\u0259yy\u0259nliyi aliml\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n ekzoplanetl\u0259rin, y\u0259ni G&uuml;n\u0259\u015fimizd\u0259n f\u0259rqli ulduzlar\u0131n \u0259traf\u0131nda bir ne&ccedil;\u0259 i\u015f\u0131q ili m\u0259saf\u0259sind\u0259 f\u0131rlanan planetl\u0259rin t\u0259bi\u0259tini t\u0259svir etm\u0259yin n\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;\u0259tin oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>&ldquo;2023-c&uuml; ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rma, 15 mikronda Trappist-1 b &#8211; yen\u0259 JWST istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, qal\u0131n, karbon qaz\u0131 il\u0259 z\u0259ngin atmosferin m&uuml;mk&uuml;n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s&uuml;r&uuml;b.<br \/>\nO, planet &uuml;&ccedil;&uuml;n &quot;qaranl\u0131q &ccedil;\u0131lpaq qaya&quot; ssenarisini t\u0259klif edib. 12,8 mikronda m&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259r \u0259lav\u0259 ed\u0259n yeni t\u0259dqiqat Trappist-1 b &uuml;&ccedil;&uuml;n potensial atmosfer ssenaril\u0259rinin say\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r&rdquo;, &#8211; Forbes xat\u0131rlad\u0131b.<br \/>\nBu tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n &ccedil;\u0259tinliyi ondan ibar\u0259tdir ki, astronomlar uzaq ulduzlar\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 planetl\u0259rin atmosferini &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar. X&uuml;susil\u0259, James Webb Teleskopu planetin atmosferini yaln\u0131z &ouml;z ulduzunun diski boyunca h\u0259r\u0259k\u0259t etdikd\u0259 g&ouml;r\u0259 bilir. Bununla bel\u0259, q\u0131rm\u0131z\u0131 c\u0131rtdan ulduzlarda &ouml;l&ccedil;m\u0259l\u0259r\u0259 mane olan ulduz l\u0259k\u0259l\u0259ri v\u0259 p&uuml;sk&uuml;rm\u0259l\u0259ri var.<br \/>\nEyni zamanda, Trappist-1 sistemind\u0259ki ulduz q\u0131rm\u0131z\u0131 c\u0131rtdand\u0131r, G&uuml;n\u0259\u015fimizd\u0259n daha ki&ccedil;ik v\u0259 soyuqdur, lakin daha &ccedil;oxdur.<br \/>\nQeyd edilir ki, q\u0131rm\u0131z\u0131 ulduzlar Samanyolu qalaktikam\u0131zdak\u0131 b&uuml;t&uuml;n ulduzlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 70%-ni t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bu, Trappist 1-i astronomlar &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib edir.<br \/>\n&ldquo;Q\u0131rm\u0131z\u0131 c\u0131rtdanlar\u0131n \u0259traf\u0131nda f\u0131rlanan planetl\u0259r ilk d\u0259f\u0259 qayal\u0131 m&uuml;layim planetl\u0259rin atmosferini &ouml;yr\u0259nm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n yax\u015f\u0131 \u015fans\u0131m\u0131zd\u0131r.<br \/>\nTRAPPIST-1 planetl\u0259ri bu t\u0259m\u0259lqoyma t\u0259dqiqatlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ideal laboratoriyad\u0131r&rdquo;, &#8211; t\u0259dqiqat\u0131n h\u0259mm&uuml;\u0259llifi v\u0259 Parisd\u0259ki Atom Enerjisi &uuml;zr\u0259 Komissarl\u0131\u011f\u0131n (CEA) astronomunun k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi Elza Dukrot bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G&uuml;n\u0259\u015f sistemimiz\u0259 &ccedil;ox b\u0259nz\u0259y\u0259n bir ulduz sistemind\u0259ki Yer &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;nd\u0259 bir planetin atmosferi ola bil\u0259r.&nbsp; Ucnoqta.az &ldquo;Forbes&rdquo;\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Ceyms Uebb Kosmik Teleskopundan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f yeni ara\u015fd\u0131rmalar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-215245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=215245"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/215245\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=215245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=215245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=215245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}