{"id":213017,"date":"2024-11-19T00:35:22","date_gmt":"2024-11-18T20:35:22","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=213017","title":{"rendered":"NASA aliml\u0259rind\u0259n"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aliml\u0259r Yer k&uuml;r\u0259sind\u0259 \u015firin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;ScienceDaily&rdquo; aliml\u0259rin hesabat\u0131na istinad\u0259n yaz\u0131r ki, 2015-ci ild\u0259n 2023-c&uuml; il\u0259 q\u0259d\u0259r peykl\u0259 apar\u0131lan &ouml;l&ccedil;m\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rib ki, quruda v\u0259 yeralt\u0131 sulu t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259 \u015firin suyun orta miqdar\u0131 2002-ci ild\u0259n 2014-c&uuml; il\u0259 q\u0259d\u0259r olan g&ouml;st\u0259ricid\u0259n 1200 kub kilometr az olub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri v\u0259 NASA Goddard Space-in hidroloqu Metyu Rodell, &quot;Bu, itiril\u0259n Erie g&ouml;l&uuml;n&uuml;n h\u0259cmind\u0259n iki yar\u0131m d\u0259f\u0259 &ccedil;oxdur&quot; dedi.<\/p>\n<p>Quraql\u0131q zaman\u0131 t\u0259s\u0259rr&uuml;fatlar v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r yeralt\u0131 sulara daha &ccedil;ox etibar etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar ki, bu da yeralt\u0131 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 d&ouml;vr&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, \u015firin su ehtiyatlar\u0131 t&uuml;k\u0259nir v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 qar onlar\u0131 doldura bilmir, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 daha &ccedil;ox yeralt\u0131 su vurulur.<\/p>\n<p>BMT-nin 2024-c&uuml; il Su Q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 Hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, suyun \u0259l&ccedil;atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 fermerl\u0259r v\u0259 icmalar &uuml;z\u0259rind\u0259 g\u0259rginlik yarad\u0131r, potensial olaraq acl\u0131\u011fa, m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259, yoxsullu\u011fa v\u0259 x\u0259st\u0259lik riskinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qrupu, Alman Aerokosmik M\u0259rk\u0259zi, Alman Yer Elml\u0259ri T\u0259dqiqat M\u0259rk\u0259zi v\u0259 NASA t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan Gravity Recovery and Climate Experiment (GRACE) peykl\u0259rinin m&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u015firin suyun k\u0259skin qlobal azalmas\u0131n\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r. Bu peykl\u0259r Ay miqyas\u0131nda Yerin cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259sind\u0259ki dal\u011falanmalar\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;r v\u0259 s\u0259thd\u0259 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131da suyun k&uuml;tl\u0259sind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri a\u015fkar edir.<\/p>\n<p>Qlobal \u015firin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 Braziliyan\u0131n \u015fimal\u0131nda v\u0259 m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f quraql\u0131q il\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 tezlikl\u0259 Avstraliya, C\u0259nubi Amerika, \u015eimali Amerika, Avropa v\u0259 Afrikada bir s\u0131ra b&ouml;y&uuml;k quraql\u0131qlar izl\u0259di.<\/p>\n<p>Bu arada, 2014-c&uuml; ilin sonundan 2016-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r tropik Sakit Okeanda okean temperaturunun y&uuml;ks\u0259lm\u0259si atmosfer reaktiv ax\u0131nlar\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xard\u0131 ki, bu da b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada hava v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131 modell\u0259rini d\u0259yi\u015fdirib.<br \/>\nAliml\u0259rin hesablamalar\u0131na g&ouml;r\u0259, GRACE t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;\u015fahid\u0259 edil\u0259n d&uuml;nyan\u0131n \u0259n pis 30 quraql\u0131\u011f\u0131ndan 13-&uuml; 2015-ci ilin yanvar\u0131ndan b\u0259ri ba\u015f verib.<\/p>\n<p>Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 atmosferd\u0259 daha &ccedil;ox su buxar\u0131n\u0131n saxlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 ekstremal ya\u011f\u0131nt\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. G&uuml;cl&uuml; ya\u011f\u0131\u015f hadis\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uzun m&uuml;dd\u0259tl\u0259r torpa\u011f\u0131n qurumas\u0131na v\u0259 daha s\u0131x olmas\u0131na imkan verir. Bu, ya\u011f\u0131\u015f zaman\u0131 torpa\u011f\u0131n uddu\u011fu suyun miqdar\u0131n\u0131 azald\u0131r.<\/p>\n<p>&quot;G&uuml;cl&uuml; ya\u011f\u0131\u015flar zaman\u0131 problem suyun udulmaq v\u0259 qrunt sular\u0131n\u0131 doldurmaq \u0259v\u0259zin\u0259 ax\u0131b getm\u0259sidir. Qlobal miqyasda \u015firin suyun s\u0259viyy\u0259si 2014-2016-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 El Ninodan b\u0259ri inadkarcas\u0131na a\u015fa\u011f\u0131 olaraq qal\u0131r&rdquo;, &#8211; NASA Goddard meteoroloqu Maykl Bosilovi&ccedil; bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r Yer k&uuml;r\u0259sind\u0259 \u015firin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edibl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;ScienceDaily&rdquo; aliml\u0259rin hesabat\u0131na istinad\u0259n yaz\u0131r ki, 2015-ci ild\u0259n 2023-c&uuml; il\u0259 q\u0259d\u0259r peykl\u0259 apar\u0131lan &ouml;l&ccedil;m\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-213017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=213017"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213017\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=213017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=213017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=213017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}