{"id":211234,"date":"2024-10-19T18:35:00","date_gmt":"2024-10-19T14:35:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=211234","title":{"rendered":"C\u0259rim\u0259l\u0259rin fantastik art\u0131m\u0131:"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 c\u0259rim\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r &uuml;&ccedil; y&uuml;z manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, h&uuml;quqi \u015f\u0259xsl\u0259r d&ouml;rd min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 c\u0259rim\u0259 edil\u0259c\u0259k. Eyni \u0259m\u0259l bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t&ouml;r\u0259dildikd\u0259, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r min manat, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min be\u015f y&uuml;z manatdan iki min manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir. Yaxud, i\u015fin hallar\u0131na g&ouml;r\u0259, x\u0259tan\u0131 t&ouml;r\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, altm\u0131\u015f saatdan y&uuml;z saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r t\u0259tbiq olunur, h&uuml;quqi \u015f\u0259xsl\u0259r be\u015f min manatdan yeddi min manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir.<\/strong><\/p>\n<p>T&uuml;t&uuml;n m\u0259mulatlar\u0131 tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259traf m&uuml;hit\u0259 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 d\u0259 c\u0259rim\u0259nin m\u0259bl\u0259\u011fi art\u0131r\u0131l\u0131r &#8211; 50 manatdan 300 manata qald\u0131r\u0131l\u0131r. Eyni h\u0259r\u0259k\u0259t bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t&ouml;r\u0259dildikd\u0259 700 manat c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259ksiniz. Avtomobild\u0259n bay\u0131ra h\u0259r hans\u0131 \u0259\u015fya, tullant\u0131 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 d\u0259 200 manatdan 4 000 manatad\u0259k c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq olunacaq.<\/p>\n<p>B\u0259s c\u0259rim\u0259l\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 nizam\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259tdirmi?&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&ldquo;C\u0259rim\u0259l\u0259rin bel\u0259 s&uuml;r\u0259tl\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 olmay\u0131b&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Sabiq mill\u0259t v\u0259kili R&uuml;f\u0259t Quliyevin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, bu kimi ictimai h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 y&uuml;ks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli c\u0259rim\u0259l\u0259r b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada t\u0259tbiq edilir: &ldquo;Bu vaxta q\u0259d\u0259r c\u0259rim\u0259l\u0259rin bel\u0259 s&uuml;r\u0259tl\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 olmay\u0131b. Amma bu, praktiki olaraq bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 m&ouml;vcuddur. H\u0259tta qanunla qoyulan qaydalar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259dikd\u0259 daha y&uuml;ks\u0259k formada c\u0259rim\u0259l\u0259r d\u0259 t\u0259tbiq oluna bilir. Bunu ilk t\u0259tbiq ed\u0259n &ouml;lk\u0259 biz deyilik. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sinqapurda saqq\u0131z\u0131 yer\u0259 atma\u011fa g&ouml;r\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 y&uuml;z Sinqapur dollar\u0131 c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq edilir. H\u0259r bir &ouml;lk\u0259d\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r formada qada\u011falar m&ouml;vcuddur&rdquo;.<\/p>\n<p>R.Quliyev d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r ki, yeni q\u0259rar \u0259traf m&uuml;hitin t\u0259mizliyind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayacaq: &ldquo;C\u0259rim\u0259l\u0259r &ccedil;ox \u015fidd\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qald\u0131r\u0131lsa da, ba\u015fqa yolumuz yoxdur. &Ccedil;&uuml;nki \u015f\u0259h\u0259rin t\u0259mizliyi, ekologiyas\u0131 &ccedil;ox vacibdir. &Ouml;lk\u0259mizd\u0259 zibil qab\u0131ndan k\u0259nara zibil atan insanlara qar\u015f\u0131 m&uuml;xt\u0259lif nalayiq ifad\u0259l\u0259r yaz\u0131l\u0131rd\u0131. Bu, ictimai q\u0131naqd\u0131r. Amma d&ouml;vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131 idi. Haz\u0131rda bu, realla\u015f\u0131r. N\u0259zar\u0259t &ccedil;ox vacibdir. Zibil qablar\u0131 art\u0131q m&uuml;asirdir. Bir &ccedil;oxunda \u015f&uuml;\u015f\u0259, plastik v\u0259 sair ayr\u0131l\u0131b. \u0130nfrastruktur qurulub. Onu daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k olar. Amma buna tam n\u0259zar\u0259t m&uuml;mk&uuml;n deyil. H\u0259r poliqonun qar\u015f\u0131s\u0131na kamera qoymaq &ccedil;\u0259tindir. H\u0259r bir halda d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r\u0259m ki, bu q\u0259rar insanlar\u0131 \u0259traf\u0131 &ccedil;irkl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n yay\u0131nd\u0131racaq&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>&ldquo;Bu, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259suliyy\u0259tind\u0259 deyil&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Onun fikrinc\u0259, qurumlar\u0131n &uuml;z\u0259rin\u0259 d\u0259 burada ciddi i\u015f d&uuml;\u015f&uuml;r: &ldquo;Onlar zibill\u0259ri vaxt\u0131nda y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. \u018fg\u0259r zibil qablar\u0131 dolu olarsa, bu zaman insanlar m\u0259cbur\u0259n zibili yer\u0259 atmal\u0131d\u0131r. Yaxud m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131s\u0131 dolu konteynerd\u0259n yer\u0259 d&uuml;\u015f\u0259rs\u0259, bu, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259suliyy\u0259tind\u0259 deyil. Burada insanlar\u0131n da &uuml;z\u0259rin\u0259 i\u015f d&uuml;\u015f&uuml;r. Onlar da g&ouml;rd&uuml;kd\u0259 ki, zibill\u0259r da\u015f\u0131nm\u0131r, anti-sanitar v\u0259ziyy\u0259tdir, bu zaman \u015f\u0259kill\u0259rini &ccedil;\u0259kib icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131na m&uuml;raci\u0259t etsinl\u0259r. Onlar da h\u0259min \u0259razil\u0259ri t\u0259mizl\u0259m\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>&ldquo;\u0130nsanlara a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r ki, g&ouml;r&uuml;lm\u0259y\u0259n yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 bunu etm\u0259sinl\u0259r&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Ekoloq Qorxmaz \u0130brahimli d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r ki, c\u0259rim\u0259l\u0259rd\u0259ns\u0259, bu qaydalar insanlara a\u015f\u0131lanmal\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011f olunmal\u0131d\u0131r: &ldquo;C\u0259rim\u0259l\u0259rin bu q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259sini do\u011fru hesab etmir\u0259m. &Ccedil;&uuml;nki ola bil\u0259r ki, v\u0259t\u0259nda\u015f bilm\u0259d\u0259n bunu etsin. Bunu c\u0259rim\u0259d\u0259ns\u0259, t\u0259bli\u011fatla h\u0259yata ke&ccedil;irs\u0259k daha yax\u015f\u0131 olar. Qaydalar u\u015faqlara ba\u011f&ccedil;adan ba\u015flayaraq, daha sonra m\u0259kt\u0259bd\u0259 &ouml;yr\u0259dilm\u0259lidir. Davran\u0131\u015f qaydalar\u0131 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;n\u0259mlidir. U\u015faqlar da valideynl\u0259rind\u0259 o h\u0259r\u0259k\u0259ti g&ouml;rs\u0259, onu t\u0259nbeh ed\u0259c\u0259k. \u0130nsanlar da bel\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259nl\u0259ri g&ouml;r\u0259nd\u0259 t\u0259nbeh etm\u0259lidir. \u0130ctimai q\u0131naq olmal\u0131d\u0131r. Ola bil\u0259r ki, insan bu qaydalar\u0131 bilmir. Polisl\u0259rin yax\u0131nla\u015f\u0131b x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259si, t\u0259nbeh etm\u0259si daha do\u011fru olar. &Ccedil;&uuml;nki bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r yaln\u0131z g&ouml;r&uuml;ld&uuml;kd\u0259 c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k. Amma insanlara a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r ki, g&ouml;r&uuml;lm\u0259y\u0259n yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 bunu etm\u0259sinl\u0259r. Bu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti formala\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>\u018fks-effekt ver\u0259 bil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Sosioloq Mail Yaqubun fikrinc\u0259 is\u0259, c\u0259rim\u0259l\u0259r vacibdir. Lakin bird\u0259n-bir\u0259 bu q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259si \u0259ks-effekt\u0259 s\u0259b\u0259b olar: &ldquo;C\u0259rim\u0259l\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ictimai qaydalar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sin\u0259 b&ouml;y&uuml;k t&ouml;hf\u0259 verir. Bu, b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada bel\u0259dir. Lakin c\u0259rim\u0259l\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi \u0259hlinin sosial v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun t\u0259nziml\u0259nm\u0259lidir. \u018fhalinin minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdirs\u0259, c\u0259rim\u0259l\u0259r d\u0259 ona uy\u011fun olmal\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131qlara s\u0259b\u0259b olar&rdquo;. \/&quot;Kaspi&quot; q\u0259zeti<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 c\u0259rim\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g&ouml;r\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r &uuml;&ccedil; y&uuml;z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-211234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=211234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211234\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=211234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=211234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=211234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}